محمد صابری:
رسانه سینما بهرغم تمام پتانسیلهایی که در انتقال مفاهیم و برقراری ارتباط غیرمستقیم میان فیلمساز و مخاطب دارد، در مواردی به تریبونی یکسویه بدل میشود و کارکردی خارج از تعریف رسانه مییابد. ابزاری کارا در دست فردی بهرهمند که مصرفکنندگان ناگزیرش را به بزمی از طرح و شعار رهنمون میشود. عجله نکنید، هنوز بحث من به تازهترین تسویه حساب سینمایی تهمینه میلانی نرسیده است. این مقدمهای است برای تشریح دورنمایی که احتمالاً دیگر میتوان در راستای اصلاح برخی جهتگیریهای میلانی بر لزوم توجه به آن تأکید کرد. میلانی کارگردانی
صاحب سبک و امضادار است و همین صحبت از سینمایش را به مراتب سهلتر از آنانی میکند که گاه در اوج خاصانگاری سینما غور میکنند و گاه در حضیض عامپردازی غرق میشوند. مسیرش روشن است. سینمای میلانی گویی در نبود چارچوب و اسلوب معین برای صحبت از ژانرهای گوناگون در سینمای ایران خود یک ژانر مستقل است که میتوان آن را « ملودرام- طنزهای روانشناسانه- اجتماعی» نامید؛ رویکردی که بهترین نمونه و تعریف برای آن «آتش بس» است و بدترین نمونه آن همین تازهترین اثر اکران شده، یعنی «تسویه حساب». میلانی در سینما البته میتوانست مسیری متفاوت داشته باشد و این اعترافی است که خود در حاشیه اکران «سوپراستار» بر آن مهر تأیید زد. او که با «افسانه آه» در نخستین سالهای دغدغهمندیاش در سینما، رویکردی عرفانی (یا به تعبیر امروزیها معناگرا) برای آینده کاریاش ترسیم کرده بود، بهواسطه برخورد بیروح منتقدان و مخاطبان تغییر مسیر داده و از معبر «دیگه چه خبر؟» و استقبال پررنگ از آن، وارد دنیایی متفاوت میشود، دنیایی که بعدها چنان در آن ماندگار میشود که تجربه نقدنویسی بر «واکنش پنجم»، «زن زیادی»، «سوپراستار» و «تسویه حساب» نشان داد، دیگر برای خروج از آن تحت تأثیر نقد منتقدان نخواهد بود.
میلانی که با تجربه موفق «آتش بس» در میانه این ساختهها به نقطهای مطلوب در داستانگویی براساس دغدغههای همیشگی و نیز ارائه پیشنهادی تازه برای فراخواندن مخاطبان به سالنهای سینما و ثبت رقم فروش میلیاردی رسیده بود اما ترجیح داده مصرانه در همین راستا به آزمون و خطا ادامه دهد و این همان اصراری است که احتمالاً مقدمه این مرقومه را میتوان تذکری بر سرانجام آن دانست. اصرار میلانی بر طرح موضوعات نضج یافته بر بستر تفکراتی بشدت زنانه (بدون هیچ بار مثبت یا منفی در رد یا تأیید آنها) میتواند کمکم سینما یا هر رسانه دیگری را به ابزاری خنثی و ایزوله از مخاطب تقلیل دهد که صرفا انعکاس نظرات صریح اما چندین بار ابراز شده یک فرد از آن برمیآید و نه هیچ بهره دیگر. سخن به درازا کشید و آنطور که لازم بود فرصت مراجعه به جزئیات تازهترین فیلم به اکران درآمده از تهمینه میلانی به حداقل رسید اما اگر «قضاوتهای زنانه» این کارگردان در آثار پیشین او را اندکی در ذهن داشته باشید، شدت احکام صادره در آنها را به حداکثر رسانده و کنتراست زنانه- مردانه را به 100 نزدیک کنید تا با موفقیت، فضای این تازهترین تسویه سینمایی میلانی با دنیای (بهزعم او) بشدت مردانه را در ذهن ترسیم کنید، تسویهای که گویی چندان حساب و کتاب بردار نیست!