۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۷:۳۵

اجلاس واشنگتن ‌تلاشی دیگر برای بسط هژموني آمریکا

در رابطه با نشست امنیت هسته‌ای و دکترین اتمی آمریکا، 2 نکته قابل توجه است: اول اینکه دکترین هسته‌ای که فعلا آمریکا در حال طرح و اجرای آن است لزوما استراتژی نهایی آمریکا نیست. دوم ، آنچه به عنوان دکترین هسته‌ای مطرح شده است الزاما علیه جمهوری اسلامی ایران نیست و فوریت‌ها و موضوعات مرتبط بسیار مهم‌تر از این هم برای آمریکا وجود دارد که باید سیاست به کارگیری سلاح‌های هسته‌ای را به عنوان بخشی از راهبرد خود عنوان کند. یکی از این موضوعات می‌تواند دکترین هسته‌ای روسیه باشد. در دکترین امنیتی روسیه که چندماه پیش اعلام شد، به صراحت تاکید شده است روسیه در به کار‌گیری سلاح‌های هسته‌ای در حوزه‌های امنیت و منافع ملی به هیچ عنوان تردید نخواهد کرد. در متن و دکترینی که باراک اوباما مطرح کرده است نشان داده شده که لحن آنها ملایم‌تر از آن چیزی است که توسط روس‌ها بیان می‌شود. از طرف دیگر از آنجا که آمریکا خود را ناظم بین‌المللی و کدخدای دهکده جهانی از بعد امنیتی می‌داند، برای اینکه خود را در قبال حمایت و تامین امنیت شرکا و دوستان خود در سراسر جهان بویژه اروپا متعهد نشان دهد این امر را در مسیر دکترین امنیتی قرار داده و حفظ بخشی از سلاح‌های هسته‌ای راهبردی و سلاح‌های هسته‌ای غیرراهبردی‌اش را برای خود ضروری تلقی می‌کند تا بتواند از اروپا در مقابل روسیه محافظت و برای ایجاد هژمونی بین‌المللی استفاده کند. در حاشیه نشست هسته‌ای واشنگتن حتی شاهد بودیم هنگامی که از سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه درباره خلع سلاح سوال می‌شود، وی عنوان می‌کند به هیچ عنوان حاضر نیستیم توان هسته‌ای خود را کنار بگذاریم. از آنجا که آمریکا توان وسیعی در این حوزه دارد، می‌تواند قسمتی از این توان را کنار بگذارد اما ما به‌ هیچ‌وجه نمی‌توانیم تضمین امنیتی خود را به خطر بیندازیم و از آنجا که قدرت نظامی آنچنان گسترده‌ای نداریم ناچار هستیم روی توان هسته‌ای و قدرت بازدارندگی اتمی تاکید کنیم. خود این موضوع برای آمریکا چالش بزرگی است که بازیگران دوست یا متحدان و شرکای همسويش را در هارمونی دقیق با سیاست‌های هسته‌ای خود نمی‌بیند. آمریکا می‌خواهد هنوز چتر خود را در اروپا تحت عنوان ناتو داشته باشد،‌ به همین دلیل سعی نمی‌کند اروپا را طرف مذاکره با روسیه قرار دهد و ناتو را در این بحث در مقابل روسیه می‌گذارد تا گفت‌وگوها و مذاکرات امنیتی اروپا با روسیه در قالب ناتو انجام بگیرد و نه در قالب کشورهای اتحادیه اروپايي، به همین جهت نگرانی‌هایی از این بابت برای آمریکا ایجاد می‌شود که کشورهای اروپایی...

 

. مانند فرانسه، آلمان و انگلیس با سیاست‌های آمریکا همخوانی ندارند و باید برای این مساله هم جایی را در دکترین خود قرار دهند. آمریکایی‌ها در قالب این دکترین و بحثی که با روس‌ها در استارت 2 داشتند و نشستی که در واشنگتن انجام شد، دنبال یکسری رژیم حقوقی مشخص هستند که بتوانند در قالب آن ساختارهای جدیدی را به وجود بیاورند که این ساختارها با ماهیت بین‌المللی بتواند یک نظم جدید امنیتی و تکنولوژیک به وجود آورد. همانطور که در سال‌های بعد از جنگ دوم جهانی «NPT» شکل می‌گیرد تا یک نظم حقوقی و سیاسی را برای رفتار بازیگران بین‌المللی در داشتن توان هسته‌ای به وجود بیاورد، امروز هم آمریکا با نشست واشنگتن درصدد است پایه‌های چنین رژیم حقوقی را بنیان گذارد.

از سویی می‌توان گفت این بخش به جهت حقوقی و سیاسی به نحوی به جمهوری اسلامی ایران مرتبط‌تر است، چرا که در این رژیم حقوقی آمریکا تلاش می‌کند فضایی را خلق کند که بتواند جلوی تمایلات کشورهای مختلف در حال توسعه را برای دستیابی به تکنولوژی و بومی‌سازی غنی‌سازی در این کشورها بگیرد. از این جهت باید انتظار داشت آمریکا با این رژیم حقوقی محدودیت‌های جدی را در نظام بین‌الملل برای کشورهایی که در حال توسعه هستند و تمایل ندارند در چتر هژمونی آمریکا قرار بگیرند به وجود آورد. حتی اگر در مساله فوریت یک تهدید امنیتی بخواهیم تردید کنیم، در این امر نباید تردید کرد که آمریکا می‌خواهد سنگ بنای یک رژیم حقوقی را بگذارد تا هم بتواند به یک اجماع بین‌المللی در برابر جمهوری اسلامی و کشورهای در حال توسعه دست یابد تا این کشورها نتوانند فرآیند بومی غنی‌سازی را در اختیار داشته باشند؛ هم اینکه حتی درباره بانک یا انبار سوخت هسته‌ای تدابیر مشخصی اتخاذ شده که بخشی از آن در استارت 2 در کنار روس‌ها مطرح شده است و بخش دیگری هم ممکن است در اروپا یا آمریکا مطرح شود، لذا در این فضا 2 سطح تهدیدات را برای ایران باید قائل شد: 1- لازم نیست از تهدیدات فوری که به نظر می‌رسد در دکترین آمریکا در بخش هسته‌ای بیان شده است هراس چندانی داشت. البته احساس تهدید مرتبط با موضوعات و مولفه‌های دیگر هم هست مثلا جابه‌جایی‌های جنگ‌افزارهای نظامی خطرناک، تمرکز امکانات نظامی در یک نقطه خاص نزدیک مرزهای جمهوری اسلامی یا آماده کردن نیروهای نظامی که در منطقه حضور دارند، مولفه‌های دیگری هستند که می‌تواند تصور تهدید را برای ما روشن‌تر بیان کند اما در بعد هسته‌ای آمریکا‌یی‌ها حتی اگر بنا باشد این دکترین را در قبال جمهوری اسلامی پیاده کنند، مساله در حد سلاح‌های تاکتیکی هسته‌ای مطرح است. یا اینکه حتی اجازه داده شود که اسرائیل دست به چنین اقدامی بزند. بخش دوم اینکه مرحله جدیدی از چالش با جمهوری اسلامی را می‌توان در چارچوب همین رژیم حقوقی که سنگ بنای آن در واشنگتن بنا شده پیش‌بینی کرد و برای آن باید تدابیر خیلی فوری را نیز به اجرا بگذاریم. نکته سوم در موضوع نشست واشنگتن اینکه از آنجایی که منافع جهانی آمریکا‌یی‌ها ایجاب می‌کند، ممکن است به اسرائیل هم فشارهایی را وارد کنند تا این نظم را بپذیرد و در زیر سایه استراتژی بزرگ آمریکا قرار بگیرد و ایالات متحده را با دست‌اندازها و موانع مختلف در تعاملات منطقه‌ای و خاورمیانه‌اي‌اش مواجه نکند. از همین جهت مطرح شدن موضع آمریکا از طرف اوباما مبنی بر اینکه اسرائیل هم باید به NPT بپیوندد به این شکل قابل توجیه است که آمریکا تضمین‌های لازم را به مقامات اسرائیلی ‌می‌دهد اما مشخص نیست که مقامات اسرائیلی این درخواست را از سوی آمریکا‌یی‌ها بپذیرند و به این مساله تن بدهند. عدم حضور اسرائیلی‌ها در نشست واشنگتن پیام‌های مختلفی را در پی دارد. یک بعد این است که اسرائیلی‌ها باید در صورت حضور در این نشست یکسری ملاحظات را تحمل می‌کردند. دوم، در فضای سیاسی و رسانه‌ای در صورت حضور در آمریکا باید منتظر موضع‌گیری‌های چند کشور اسلامی و عربی که در این نشست شرکت کردند می‌بودند که به این شکل خود را در فضای امن‌تری قرار دادند و ناچار نیستند که به‌عنوان یک سوژه تبلیغاتی و سیاسی در مقابل کشورهای عربی و اسلامی قرار بگیرند. به هر حال ترکیه، مالزی، مصر و اندونزی که در این نشست شرکت کردند همگی درباره مساله هسته‌ای اسرائیل اظهارنظر كردند و از آمریکا‌یی‌ها خواستند تا اسرائیل را مجبور کند به سیستم نظارت و کنترل آژانس تن بدهد و در یک قالب مشخص نظارت‌پذیر شود.

پیام دیگری که اسرائیلی‌ها با عدم حضور خود دادند، این بود که چشم‌انداز این استراتژی آمریکا‌یی خیلی واضح نیست و از این جهت با رایزنی‌های دوجانبه می‌کوشند اول این چشم‌انداز و مزایای آن را برای خود روشن کنند و سپس با گرفتن امتیازهای مشخص وارد این پروسه شوند. رژیم صهیونیستی اگر بنا باشد مهم‌ترین برگ برنده خودش (توان هسته‌ای) را تحت نظارت آژانس قرار دهد یا حتی به آمریکا این اجازه را بدهد که این کنترل صورت بگیرد، در قبال آن امتیازات و تضمین‌های قابل توجهی را درخواست خواهد کرد که این امر در نشست اخیر واشنگتن عملی نبود و باید در یک رفتار و رایزنی دوجانبه با آمریکا‌یی‌ها و در عین حال به شکلی غیرعلنی به نتیجه برسد تا اسرائیلی‌ها
تن به چنین قاعده حقوقی‌اي بدهند.

ارسال نظر
captcha
پربیننده