محمدعلی کشــــاورز بازیگر قدیمی سینما، تئاتر و تلویزیون ایران روز گذشته 80 ساله شد. این بازیگر در سالروز تولدش با بیان اینکه علاقهمند است فعالیت هنریاش ادامه داشته باشد،گفت: فعلا بیمارم اما اگر حالم بهتر شود و توانش را داشته باشم، دوست دارم امسال فعالیتی در تئاتر انجام بدهم. وی که آخرین حضور سینماییاش به ایفای نقش کوتاهی در فیلم «فرزند صبح» برمیگردد درباره فعالیت سینماییاش اظهار داشت: در سینما باند بازی زیاد است و من هم اهل این برنامهها نیستم. اگر هم قرار باشد کاری کنم دوست دارم فیلمنامه خوبی باشد و دیگر بازیگران کار هم مناسب باشند. کشاورز با بیان اینکه هیچ موقع برای پول کار نکرده است، ادامه داد:نفس کار هنر برایم مهم است و دوست دارم و همیشه سعی کردهام از کاری که میکنم، مردم هم راضی باشند. بخشهایی از گفت و گوی مفصل او با ایسنا در پی میآید.
خاطره همکاری با آنتونی کوئین
در سال 55 کارگردان فیلم «کاروانها» که محصول مشترکی از ایران، آمریکا، آلمان و فرانسه بود کارهای سینما و تئاتر من را دیده بود و خواست در کارش بازی داشته باشم. آنتونی کوئین و مایکل سارازیب از بازیگرانی بودند که در این فیلم حضور داشتند. کار من بیشتر با آنتونی کوئین بود او نقاش خیلی خوبی بود و شطرنج را هم فوقالعاده بازی میکرد. موزیک را خیلی خوب میدانست و بسیار خوب میخواند و در مجموع آدم باشعور و باسوادی بود. گفتوگوهایی که با هم میکردیم برایم جالب بود که میگفت آرزو دارم یکبار روی صحنه تئاتر بروم و وقتی فهمید من هنرپیشه تئاتر هستم گلایه کرد که چرا زودتر نگفتهام. ما خیلی با هم رفیق شدیم و بحث و گفتوگوهای زیادی با هم میکردیم، حتی یکبار یکی از فیلمهایش در اصفهان اکران میشد و با هم به تماشای آن رفتیم و اینکه میدید صدایش به فارسی دوبله شده است برایش جالب بود و با شوخی میگفت: کی فارس صحبت کردم که خودم خبر ندارم؟!. «کاروانها» در ایران اکران نشد اما در آمریکا و دیگر کشورها نمایش گستردهای داشت.
رفاقت با جاهلها!
وقتی نقش «شعبان بی مخ» را (علی حاتمی) به من پیشنهاد کرد، گفتم:اجازه بده روی نقش مطالعه کنم و ببینم دوستش دارم یا نه، دیدم با این کار میشود یک تجربه کار هنرپیشگی کرد. با جاهلهای قدیمی و لوطیهای محلههای مختلف صحبت کردم تا به نقش نزدیک شوم. نزدیک به 5 بار هم گریمم عوض شد که هر بار 4 ساعت طول میکشید من و انتظامی سنگینترین گریم را داشتیم. به هر حال شروع به کار کردیم.شعبان بیمخ نقشی بود که دوست داشتم و خوشبختانه از نظر مردم هم موفق بود.
«مادر» و «دلشدگان»
بعضیها فکر میکردند این محمد ابراهیم فیلم «مادر» همان «شعبان بیمخ» است. در صورتی که «شعبان بیمخ» اصلا مغز نداشت و فقط زور زیاد داشت. ولی محمد ابراهیم آدمی بود که سواد داشت و حتی کمی آلمانی میدانست. این شخصیت یک نوع بدبینی خاصی نسبت به خانوادهاش داشت، اما علاقه خاصی به مادرش داشت و نمیتوانست احساسات درونی خودش را نشان دهد و حتی در صحنه آخر وقتی مادر میمیرد، فقط به چادرش نگاه میکند و تمام غمهای دنیا در چهرهاش دیده میشود. اکبر عبدی هم در این فیلم بازی فوقالعادهای داشت و به نظر من بهترین کار زندگیاش را انجام داد، بارها هم به او گفتم هر نقشی را قبول نکن که متاسفانه گوش نکرد.
وضع امروز سینما
مدت زیادی است که دیگر فیلمی را بازی نکردم و دیدم دیگر محیط برایم مناسب نیست. الان قصههایی که نوشته میشود بسیار سطح پایین است و همه به هم شبیه شدهاند و حتی بعضی فیلمهایی که در سال 45 ساخته شده الان با نام دیگری دوباره ساخته میشود، پس آن خلاقیتی که باید در هنر باشد، چه میشود؟ الان روابط جای همه چیز را گرفته و آن چیزی که داشتیم از دست دادیم. فیلمها به سمت عشقها و خندههای الکی، مبارزه با اعتیاد و اکشن رفته و غباری از تجارت روی همه فیلمهای ما سایهافکنده است. امیدوارم دوستان جوان به جای تجارت به فرهنگ و هنر فکر کنند. ما هنوز تهیهکنندهای که از هنر سررشته داشته باشد، نداریم و طرف به صرف اینکه پولدار است تهیه کننده میشود و پول میگذارد تا آن را برداشت کند.الان در باز شده و هنرپیشه را از خیابان انتخاب میکنند. بالاخره فیلتری باید باشد و هنرپیشهای که میخواهد وارد سینما شود باید از فیلتر رد شود و بازیگری که عضو سندیکا نیست، نباید اجازه کار داشته باشد که متاسفانه اینگونه نیست. ما در حال حاضر هیچ چیزی که از حقوق هنرپیشه دفاع کند، نداریم وقراردادهایی هم که بسته میشود، همه یکطرفه به نفع تهیهکننده است. متاسفانه باند تهیهکنندهها روی سینمای ایران سایه انداخته است و صاحبان سینما هم اعمال نفوذ میکنند، خانه سینما هم تحت باند آنها قرار گرفته است، مدیریت هنری ما مشکلات زیادی دارد که امیدواریم مرتفع شود.
جوایز
فقط یکبار برای فیلم «مادر» کاندیدای دریافت سیمرغ بلورین شدم که آن هم به خسرو شکیبایی برای فیلم «هامون» رسید. اما بزرگترین جایزهای که گرفتم از دست یک پسر جوانی بود که چرخ انگور فروشی داشت و به پیشم آمد و گفت: من هیچ چیزی ندارم به تو بدهم به غیر از اینکه حسم را بگویم و خوشهای انگور به عنوان کادو به من داد که این بزرگترین جایزهای بود که درزندگیام گرفتم.