گروه سیاسی:
نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه با شعار «انرژی هستهای برای همه، سلاح هستهای برای هیچ کس» از روز گذشته به مدت 2 روز با حضور نمایندگانی از 56 کشور جهان در سالن همایشهای بینالمللی
صدا و سیما آغاز به کار کرد؛ نشستی که با برگزاری 3 پنل تخصصی قصد دارد هدف روشنگری و استفاده از نظریات کارشناسان بینالمللی برای بررسی راههای محقق شدن جهان عاری از سلاح هستهای را دنبال کند. به گفته محمد مهدی آخوندزاده، دبیرکل کنفرانس خلع سلاح و اشاعه هستهای، پنل تخصصی اول تحت عنوان چالشهای خلع سلاح است که 8 مقاله ارائه و شرکتکنندگان از کشورهای مختلف نظرات خود را در این زمینه بیان خواهند کرد. تعهدات بینالمللی کشورها در زمینه خلع سلاح و عدم اشاعه و آثار سلاحهای کشتار جمعی پنل دوم این کنفرانس را تشکیل میدهد و راهکارهای عملی برای تحقق خلع سلاح پنل سوم این کنفرانس است که در پایان نیز روسای 3 پنل تخصصی گزارش خود را ارائه خواهند داد. به رغم فشارهای سیاسیاي که آمریکا بر میهمانان ایران وارد کرد، حدود 200 میهمان از 56 کشور مختلف جهان از جمله وزرای خارجه و برخی مقامات رسمی و غیررسمی کشورها در این کنفرانس حضور یافتهاند و حدود 400 خبرنگار، تصویربردار و عکاس از رسانههای داخلی و خارجی آن را پوشش میدهند. از آنجا که در آستانه برگزاری کنفرانس بازنگری معاهده منع اشاعه هستهای در اردیبهشت ماه سال جاری در نیویورک قرار داریم، کنفرانس خلع سلاح و اشاعه هستهای تهران میتواند فرصت مغتنمی را برای تبادل دیدگاهها و بررسی ایدهها به منظور تقویت این معاهده و رفع نقایص آن با گذشت 42 سال از زمان تدوین و اجرایی شدن این پیمان فراهم کند. اهمیت و جایگاه و تاثیرگذاری این کنفرانس به میزانی بود که حضرت آيت الله العظمي خامنهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي با ارسال پیامی که توسط علیاکبر ولایتی، مشاور ایشان در مراسم افتتاحیه قرائت شد، هرگونه استفاده و حتی تهدید به استفاده از سلاحهای هستهای را نقض جدی مسلمترین قواعد بشر دوستانه و مصداق بارز جنایت جنگی قلمداد کردند و ضمن بررسی خطر تولید و انباشت سلاح هستهای در جهان، خواستار ارائه راهکارهای واقع بینانه برای مقابله با این تهدید در کنفرانس بینالمللی خلع سلاح در تهران شدند.
کاربرد سلاح اتمی را حرام میدانیم
متن پیام رهبر انقلاب به این کنفراس به این شرح است:
بسماللهالرحمنالرحیم
به شما میهمانان محترم که در اینجا گرد آمدهاید خوشامد میگویم. مایه خرسندی است که جمهوری اسلامی ایران امروز میزبان اجلاس بینالمللی خلع سلاح است، به امید آنکه از فرصت فراهم آمده استفاده کرده، نتایج ماندگار و ارزشمندی را که از گفتوگو و مشورت با یکدیگر به دست میآورید، تقدیم جامعه بشری نمایید. اتمشناسی و علوم هستهای یکی از بزرگترین دستاوردهای بشری است که میتواند و باید در خدمت رفاه ملتهای جهان و رشد و توسعه همه جوامع انسانی باشد. گستره کاربرد علوم هستهای طیف وسیعی از نیازهای پزشکی، انرژی و صنعتی را پوشش میدهد که هر یک از اهمیت شایستهای برخوردار است. به این دلیل میتوان گفت که فناوری هستهای جایگاه برجستهای در حیات اقتصادی را به خود اختصاص داده است و با گذر زمان و افزایش نیازهای صنعتی، پزشکی و انرژی به طور فزایندهای اهمیت آن بیشتر خواهد شد و به همین میزان، تلاش برای دستیابی به انرژی هستهای و بهرهگیری از آن نیز افزایش مییابد. ملتهای خاورمیانه که مانند دیگر ملتهای جهان تشنه صلح و امنیت و پیشرفتند، حق دارند که با بهرهگیری از این فناوری جایگاه اقتصادی و موقعیت برتر نسلهای آتی خود را تضمین کنند. شاید یکی از اهداف غبارآلود کردن فضا درباره برنامههای صلحآمیز هستهای جمهوری اسلامی ایران این است که مانع از توجه جدی ملتهای منطقه به این حق طبیعی و ارزشمند خود شوند. طرفه آنکه، تنها مجرم اتمی جهان اینک به دروغ خود را مدعی مبارزه با گسترش سلاح اتمی معرفی میکند در حالی که یقینا هیچ اقدام جدی در این مسیر صورت نداده است و هرگز صورت نخواهد داد. اگر ادعای مبارزه با گسترش سلاح هستهای آمریکا دروغ نبود، آیا رژیم صهیونیستی میتوانست ضمن خودداری از پذیرش مقررات بینالمللی در این زمینه بویژه« ان پی تی»، سرزمین اشغال شده فلسطین را به زرادخانهای مبدل سازد که انبوهی از سلاحهای هستهای در آن ذخیره شده است؟ نام اتم به همان میزان که بیانگر پیشرفت دانش بشری است، متاسفانه یادآور زشتترین واقعه تاریخ و بزرگترین نسلکشی و سوءاستفاده از دستاورد علمی انسان نیزهست. هر چند که کشورهای متعددی اقدام به تولید و انباشت سلاح هستهای کردهاند که فی نفسه میتواند مقدمه ارتکاب جرم تلقی شده و صلح جهانی را شدیدا در معرض تهدید قرار داده است اما فقط یک دولت مرتکب جرم اتمی شده است. تنها دولت ایالات متحده آمریکاست که ملت مظلوم ژاپن در هیروشیما و ناکازاکی را در جنگی نابرابر و غیرانسانی مورد هجوم اتمی قرار داد.
از زمانی که انفجار نخستین جنگافزارهای هستهای توسط دولت ایالات متحده در هیروشیما و ناکازاکی فاجعهای انسانی با ابعاد بیسابقه در تاریخ آفرید و امنیت بشری را با تهدیدی عظیم مواجه ساخت، ضرورت نابودی کامل این سلاحها مورد اجماع قاطع جامعه جهانی قرار داشته است. استفاده از سلاح هستهای نه تنها به کشتار و تخریب گسترده منجر شد، بلکه میان آحاد ملت، نظامی و غیرنظامی، کوچک و بزرگ، زن و مرد و کهنسال و خردسال تمایزی قائل نشد و آثار ضدبشری آن مرزهای سیاسی و جغرافیایی را
در نوردید و حتی به نسلهای بعدی نیز خسارتهای جبرانناپذیر وارد نمود و لذا هرگونه استفاده و حتی تهدید به استفاده از این سلاح، نقض جدی مسلمترین قواعد بشردوستانه و مصداق بارز جنایت جنگی قلمداد میگردد. به لحاظ نظامی و امنیتی نیز به دنبال دستیابی چند قدرت به این سلاح ضدبشری، تردیدی باقی نماند که پیروزی در جنگ هستهای ناممکن و درگیری در چنین جنگی غیرعقلانی و ضدانسانی است. ولی بهرغم این بدیهیات اخلاقی، عقلانی، انسانی و حتی نظامی، خواست مؤکد و مکرر جامعه جهانی برای نابودی این سلاحها توسط گروه انگشتشماری از دولتها که امنیت خیالی خود را بر ناامنی همگانی بنا کردهاند، نادیده گرفته شده است. اصرار این دولتها برنگهداری، افزایش و گسترش توان تخریبی این سلاحها، که هیچ کاربردی جز ارعاب و ترور دسته جمعی و ایجاد امنیت کاذب، مبتنی بر بازدارندگی ناشی از نابودی تضمین شده همگانی نداشته و ندارد، استمرار کابوس هستهای جهان را به دنبال داشته است. منابع خارج از شمار اقتصادی و انسانی در رقابت غیرعقلانی هزینه شدهاند تا هر یک از ابرقدرتها توان خیالی پیدا کنند که بیش از 10 هزار بار رقیبان خود و سایر ساکنان کره خاکی منجمله خودشان را نابود کنند. بیدلیل نیست که این راهبرد، بازدارندگی مبتنی بر نابودی تضمین شده متقابل یا دیوانگی نام گرفته است. برخی دولتهای هستهای در سالهای اخیر از نظریه بازدارندگی در مقابل سایر قدرتهای هستهای بر مبنای نابودی تضمین شده متقابل هم فراتر رفتهاند تا جایی که در راهبرد هستهای این دولتها بر حفظ انتخاب هستهای در برابر تهدیدات متعارف از سوی ناقضین معاهده عدم اشاعه، تاکید شده است، در حالی که بزرگترین ناقضین معاهده عدم اشاعه، قدرتهایی هستند که علاوه بر نقض تعهد خود در ماده 6 معاهده برای خلع سلاح هستهای، حتی در اشاعه عمودی و افقی این سلاحها گوی سبقت را از دیگران ربوده و منجمله با کمک به تسلیح رژیم صهیونیستی به سلاحهای هستهای و حمایت از سیاستهای آن رژیم، در اشاعه واقعی این سلاحها نقش مستقیم و مغایر تعهدات خود بر مبنای ماده 1 معاهده ایفا کرده و منطقه خاورمیانه و جهان را با تهدیدی جدی روبهرو کردهاند و در راس این دولتها، رژیم زورگو و متجاوز ایالات متحده آمریکاست. جا دارد که کنفرانس بینالمللی خلع سلاح، ضمن بررسی خطرهای تولید و انباشت سلاح هستهای در جهان، بهطور واقع بینانه راهکارهایی را برای مقابله با این تهدید علیه بشریت ارائه کند تا بتوان گامی جدی در مسیر پاسداری از صلح و ثبات جهانی به پیش نهاد. به اعتقاد ما افزون بر سلاح هستهای، دیگر انواع سلاحهای کشتار جمعی، نظیر سلاح شیمیایی و سلاح میکروبی نیز تهدیدی جدی علیه بشریت تلقی میشوند. ملت ایران که خود قربانی کاربرد سلاح شیمیایی است، بیش از دیگر ملتها خطر تولید و انباشت اینگونه سلاحها را حس میکند و آماده است همه امکانات خود را در مسیر مقابله با آن قرار دهد. ما کاربرد این سلاحها را حرام و تلاش برای مصونیت بخشیدن ابناي بشر از این بلای بزرگ را وظیفه همگان میدانیم.
سیدعلی خامنهای
27 فروردین 1389
اول جمادی الاول 1431
5 پیشنهاد رئیسجمهور برای خلع سلاح جهانی
پس از قرائت پیام مقام معظم رهبری، رئیسجمهور کشورمان نیز طی سخنانی در مراسم افتتاحیه این کنفرانس، صلح و امنیت را خواست اولیه همه ملتها و دولتهای مستقل و صلح طلب عنوان کرد که به گفته وی، شورای امنیت وسازمان ملل متحد طی بیش از 60 سال نتوانستهاند آن را بر روابط بینالمللی حاکم کنند. محمود احمدینژاد با اشاره به سیاست تولید و به کارگیری سلاح هستهای از سوی آمریکا، منطق استفاده از سلاح هستهای به عنوان ابزار بازدارندگی برخی کشورها را عامل اصلی توسعه رقابت تسلیحاتی قلمداد کرد، چراکه به گفته رئیسجمهور، بازدارندگی مستلزم داشتن دست بالا در کیفیت و کمیت سلاح است و این خود به رقابت خانمان برانداز هستهای دامن میزند.
احمدینژاد با اشاره به تهدید به استفاده از سلاح هستهای در مناسبات بینالمللی برخی از کشورها خاطرنشان کرد: «متاسفانه دولت آمریکا هم از سلاح هستهای استفاده کرده است و هم به طور رسمی تهدید به استفاده از آن میکند ضمن اینکه یک کشور دیگر اروپایی نیز چند سال قبل به بهانهای همین تهدید را تکرار کرد» که به نظر میرسد اشاره وی به استراتژی هستهای جدید آمریکاست که حدود 2 هفته پیش باراک اوباما آن را به کنگره ارائه کرد و ایران و کره شمالی را از لیست کشورهای محفوظ از حملات هستهای آمریکا کنار گذاشت. احمدینژاد در بخش دیگری از سخنان خود داشتن حق وتو برای دارندگان و تهدیدکنندگان و استفاده کنندگان از سلاح اتمی را به معنای تشویق دیگران به تولید سلاح اتمی برای تامین امنیت ملیشان برشمرد و سپس به فشار مضاعفی که دیگر کشورها برای برخورداری از حق قانونی خود در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تحمل میکنند، اشاره کرد. رئیسجمهور در ادامه برای خروج جهان از بحران امنیت و صلح، 5 پیشنهاد را به شرکتکنندگان در این کنفرانس ارائه کرد که نخستین آن تشکیل کارگروه مستقل بینالمللی برای خلع سلاح هستهای و جلوگیری از اشاعه آن از سوی مجمع عمومی سازمان ملل بود که به گفته وی همه کشورهای مستقل باید در آن عضویت داشته باشند. احمدینژاد دومین پیشنهاد خود را برای خلع سلاح هستهای اینگونه مطرح کرد: «باید کشورهای دارنده، استفاده کننده و تهیه کننده سلاحهای هستهای از عضویت در آژانس و شورای حکام تعلیق شوند چون حضور آنها باعث انحراف آژانس از ماموریتهای قانونی خود شده است». سومین پیشنهاد رئیسجمهور، بازنگری در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است که باید توسط کشورهای مستقل و فاقد سلاحهای اتمی صورت گیرد، چرا که حضور کشورهای دارنده سلاح اتمی بویژه آمریکا که استفاده از سلاح اتمی را موجب امنیت خود میداند، نمیتواند در تصمیمگیریهای عادلانه کمک کند. وی تلاش جمعی برای اصلاح ساختار شورای امنیت را چهارمین پیشنهاد خود در زمینه خلع سلاح هستهای خواند و تاکید کرد که ساختار فعلی این شورا ناعادلانه و ناکارآمد است، یا باید حق وتو که حقی ناعادلانه و غیرمنطقی است حذف شود یا کشورهای دیگری از آمریکای جنوبی، آفریقا، اروپا و آسیا که مشی مستقلتری دارند دارای حق وتو شوند. رئیسجمهور آخرین پیشنهاد خود در زمینه خلع سلاح هستهای را تشکیل کارگروهی از حاضران در اجلاس بینالمللی خلع سلاح تهران به منظور پیگیری مصوبات این اجلاس خواند.
زمانبندی مشخص برای انهدام سلاحهای هستهای
البته ارائه پیشنهاد در کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه به رئیسجمهور کشورمان محدود نشد، چراکه دبیر شورایعالی امنیت ملی نیز طی سخنان در این کنفرانس، راه خلع سلاح و عدم اشاعه را تقویت پیمان منع اشاعه هستهای و جلوگیری از اعمال نفوذ قدرتها در آژانس بینالمللی انرژی اتمی عنوان کرد و براساس همین پیشنهاد خواستار تدوین جدول زمانبندی مشخص برای انهدام همه تسلیحات هستهای و ساز و کار راستیآزمایی بینالمللی بر فعالیتهای کشورهای دارنده سلاح هستهای شد. سعید جلیلی در ادامه طرح پیشنهادی خود، مکانیسم راستیآزمایی نظیر آنچه برای اجرای تعهدهای کشورهای غیرهستهای تحت ماده (3) انپیتی مقرر شده است را در این باره ضروری دانست. نماینده مقام معظم رهبری در شورايعالي امنيت ملي علاوه بر این پیشنهاد، خواستار تشکیل کمیته حقیقت یاب از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای بررسی این موضوع شد که چه کسانی ماده (1) و (2) انپیتی برای عدم اشاعه را نادیده گرفتند و سلاحهای هستهای را در اختیار رژیم صهیونیستی قرار دادند و سپس اظهار داشت که نتیجه این ارزیابی در اختیار شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد قرار گیرد. سعید جلیلی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه برخی تولید و توسعه تسلیحات هستهای در اختفای کامل برای کشورهایی که بیرون از انپیتی قرار دارند را اقدامی مشروع میدانند، گفت: «آیا اتخاذ چنین سیاستهایی غیر از گام برداشتن در جهت تضعیف انپیتی و تشویق برای عضویت نداشتن در آن نیست؟» دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان با بیان این مطلب پیشنهاد کرد که در چارچوب اقدامها برای عدم اشاعه، کشورهای دارای سلاحهای هستهای از هرگونه همکاریهای هستهای با غیر اعضای انپیتی منع شوند و تعهد کنند
هیچ کدام از مواد، تجهیزات، اطلاعات و فناوریهاي هستهای را به غیر از اعضای معاهده منتقل نکنند.
همکاری ملل مختلف برای خلع سلاح جهانی است
وزیر امورخارجه کشورمان نیز طی سخنانی در مراسم افتتاحیه نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه، هدف جمهوری اسلامی ایران از برگزاری این نشست را جلب همکاری ملل مختلف به منظور همافزایی و همفکری برای خلع سلاح جهانی عنوان کرد و پیام مقام معظم رهبری به کنفرانس خلع سلاح تهران که توسط علی اکبر ولایتی، مشاور عالی مقام معظم رهبری قرائت شد را نشان از توجه ویژه جمهوری اسلامی ایران به این نکته ارزیابی کرد. منوچهر متکی میزان استقبال و مشارکت در این کنفرانس را حاکی از آن دانست که جامعه بینالمللی برای موضوع خلع سلاح هستهای اهمیت خاصی قائل است و سپس یادآور شد: «این اجلاس روندی برای جلب همکاری ملل مختلف برای همافزایی و همفکری جهت خلعسلاح هستهای است». رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان، جمهوری اسلامی را قربانی تروریسم و سلاح کشتار جمعی خواند و گفت که جمهوری اسلامی انتظار دارد شرکتکنندگان برای دستیابی به خواست عمومی ملتها و به منظور تحقق آرمان جهانی عاری از سلاحهای کشتار جمعی بویژه سلاح هستهای در این کنفرانس مشارکت خوبی داشته باشند. رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان نیز طی سخنانی در نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه که در سالن همایشهای بینالمللی صدا وسیما برگزار شد، گفت که اگر دولتهای هستهای علاقهمند به حفظ و تقویت معاهده عدم اشاعه هستند باید این معاهده را بپذیرند و در قبال آن مسؤول باشند. علی اکبر صالحی زیادهرویها و عدم پایبندی قدرتها به تعهدات خود را عامل تبدیل شدن سلاح هستهای به بزرگترین تهدیدکننده جامعه بشری عنوان کرد و با اشاره به معاهده انپیتی گفت: «تضعیف وظایف اساسنامهای انپیتی و ایجاد مانع در اهداف این نهاد، آن را تبدیل به یک نهاد نظارتی صرف در خدمت منافع برخی کشورهای شورای امنیت کرده است». رئیس سازمان انرژی اتمی با بیان این نکته که برخی کشورها خود را ضامن صلح و امنیت جهانی دانسته و به خود اجازه میدهند که امنیت فردی خود را، امنیت جهانی تلقی کنند، خاطرنشان کرد: «اگر نسبت به رفع تبعیض، برخوردهای گزینشی و استانداردهای دوگانه در اسرع وقت اقدام نشود، انپیتی در آینده نزدیک کارآیی خود را از دست خواهد داد». علی اکبر صالحی همچنین تبعیض بین کشورهای دارای سلاح هستهای و کشورهایی که از این انرژی برخوردار نیستند را یکی از کاستیهای انپیتی محسوب کرد. از دیگر سخنرانان این کنفرانس میتوان به وزرای خارجه عراق، سوریه، لبنان، عمان، دبیرکل کنفرانس اسلامی، معاون وزیر خارجه قطر و وزیر مشاور در امور بینالملل اوگاندا اشاره کرد که همگی ضمن تاکید بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران، اجرا و تقویت انپیتی را ابزاری قوی برای خلع سلاح جهانی قلمداد کردند.
پرچمداری ایران در موضوع خلع سلاح
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز در حاشیه این اجلاس در گفتوگو با خبرنگاران، کنفرانس خلع سلاح و عدم اشاعه تهران را آغازی برای پرچمداری ایران در موضوعات خلع سلاح هستهای و کشتار جمعی در جهان ارزیابی کرد. علاءالدین بروجردی درباره تاثیر این اجلاس بر اجلاس واشنگتن با بیان اینکه برگزارکننده اصلی اجلاس واشنگتن، آمریکاییها بودند که خودشان درحال تولید نسل جدید بمبهای هستهای هستند، گفت: «باور عمیق ما این است که آمریکاییها به دنبال زمینهسازی برای پیشبرد اهداف خود و به منظور فضاسازی دروغین علیه ایران هستند». بروجردی در ادامه، پیشنهاد ایران در اجلاس بازنگری در انپیتی را تقویت ماده (6) انپیتی و تثبیت ماده (4) آن عنوان کرد. از سوی دیگر، نماینده کشورمان در آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در حاشیه این نشست درباره تاثیرگذاری کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه تهران روی اجلاس نیویورک برای بازنگری در معاهده انپیتی سخن گفت. علی اصغر سلطانیه در جمع خبرنگاران همچنین برگزاری کنفرانس خلع سلاح و عدم اشاعه تهران را نشان دهنده عزم جمهوری اسلامی ایران دانست که به موازات استفاده از فناوری صلحآمیز هستهای از هیچ تلاشی در جهت خلع سلاح و عدم اشاعه سلاحهای هستهای دریغ نمیورزد. سلطانیه درباره تاثیر کنفرانس خلع سلاح و عدم اشاعه تهران روی کنفرانس نیویورک گفت: «کنفرانس تهران نشان میدهد تمام کشورهای خواستار صلح با پیام مهمی به کنفرانس نیویورک خواهند رفت و همه کشورهای همفکر و صلح جو بسیج خواهند شد تا بتوانند پس از 42 سال با بازنگری در معاهده انپیتی گامهای اساسی را برای خلع سلاح بردارند».
بازتاب
اجلاس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه با عنوان «انرژی هستهای برای همه، سلاح هستهای برای هیچکس» که دیروز در تهران آغاز شد، بلافاصله در صدر اخبار جهان قرار گرفت. شبکه خبری العالم با قطع برنامههای عادی خود به پوشش گسترده اجلاس بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه آن که ديروز در تهران آغاز به کار کرد، پرداخت. شبکه تلویزیونی الجزیره قطر، خبرگزاری فرانسه، خبرگزاری آلمان، شبکه تلویزیونی الجزیره انگلیسی، خبرگزاری چینی شینهوا، شبکه تلویزیونی عرب زبان روسیا الیوم، خبرگزاری سوریه، شبکه تلویزیونی المنار لبنان، خبرگزاری کویت، خبرگزاری عربستان سعودی و پایگاه اینترنتی شبکه تلویزیونی بیبیسی عربی نیز با پوشش خبری کنفرانس بینالمللی خلع سلاح، از تلاش تهران برای تشکیل نهادی بینالمللی برای خلع سلاح هستهای خبر دادند.