۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۴۰
گفت‌وگو با عبدالرضا کاهانی به بهانه اكران فيلم جديدش

«بيست» ادامه «هيچ»...

قبل از ورود به بحث درباره فیلم «هیچ» می‌خواستم بدانم شما تحت تاثیر کدام سینما هستید؟

اگر بخواهم راستش را بگویم تحت تاثیر هیچ سینمایی نیستم. همیشه زمانی که می‌خواهم یک فیلم بسازم، سعی می‌کنم هیچ فیلمی نبینم، حتی کتاب هم نخوانم تا تحت‌تاثیر قرار نگیرم. سعی می‌کنم خود خالصم را با جهان‌بینی شخصی بسازم. البته این به معنی این نیست که از فیلمی الهام نگرفته باشم... .

منظور من هم مشخصاً الهام نیست، شما در «بیست» از تقطیع‌های زیاد خودداری کرده بودید و نماها اغلب بلند بود. ریتم کندی که در «بیست» شاهد بودیم بیشتر به فیلم‌های اروپایی شبیه بود اما در «هیچ» کاملا برعکس، تقطیع‌ها زیاد و نماها متفاوت است. تنوع لوکیشن وجود دارد و تماشاگران خستگی‌ای را که با دیدن بیست احساس می‌کردند در این فیلم احساس نمی‌کنند.

این به خاطر موضوع دیگری است. اگر شما به طور دقیق پلان‌های «هیچ» را زمان بگیرید و با «بیست» مقایسه کنید، متوجه می‌شوید که حتی برخی پلان‌های «هیچ» بلندتر هم هست. این یک دلیل تکنیکی دارد و آن این است که در «بیست» قرار بود کسالت را نشان دهیم و این کسالت باید آنقدر ملال‌آور باشد که حالت را جا بیاورد! آدم‌هایی که همه با هم، اما تنها هستند. اما در «هیچ» خلاف این موضوع است، می‌خواهیم آدم‌هایی را نشان دهیم که دور هم هستند اما این دور هم بودن در پایان فیلم موجب از هم گسیختگی‌شان می‌شود. شاید پایان فیلم «هیچ» به تعبیری شروع فیلم «بیست» باشد. قسمت دوم فیلم «هیچ» می‌تواند «بیست» باشد. از طرفی براساس فیلمنامه «بیست» به‌عنوان کارگردان حق نداشتم «زندگی» را آنچنان که در حالت عادی با آن سروکار داریم به تصویر بکشم. اما هیچ قرار است «زندگی» را نشان دهد. در چنین فضایی من براحتی اجازه دارم از لانگ شات به توشات و از توشات به تک‌شات برسم. ریل بگذارم و عبور کنم و برسم به کلوزآپ چهره محترم (پانته‌آ بهرام). سکانسی 6 دقیقه‌ای را یادآوری می‌کنم که 2 تا پلان است اما به نظر بیننده این سکانس 2 پلان نمی‌آید. در این سکانس «نادر سیاه‌دره» جلوی تلویزیون است و همه دارند از او پذیرایی می‌کنند. دوربین دور می‌زند عفت را می‌بینیم که دارد کله گوسفندها را پاک می‌کند، نگار کنارحوض مشغول تمیز کردن سیخ‌هاست، پانته‌آ بهرام به سمت شوهرش می‌رود. حالا دوربین ما 360 درجه چرخیده، به این دقت کنید که هنوز کات نداده‌ایم، حالا به سمت مهران احمدی می‌رویم و زاویه همچنان با فاصله از کاراکتر است و از آنجا به یک تصویر بسته از تلویزیون می‌رسیم که با همان نما این سکانس شروع شده بود. آن وقت باران را می‌بینیم که از حمام بیرون آمده و در آن زمان است که ما صدای در را می‌شنویم. حالا کات داده می‌شود. پلان بعد می‌رسد به حرف‌های احمد مهرانفر و مهدی هاشمی که درباره فوتبال است و بعد ارتباط نگار و باران و بالاخره می‌رسیم به مهران احمدی و پانته‌آ که شوهرش جگر تعارفش می‌کند و او نمی‌خورد. من این پلان را خیلی دوست دارم چون صدای ترانه‌ای شاد را می‌شنویم اما فضای بسیار مغمومی داریم و این آغاز از هم گسیختگی این خانواده است. شما می‌بینید که تمام این اتفاقات مهم فقط در 2 پلان است. این 2 پلان فیلمبردار ما را واقعا خسته کرد. ما مجبور بودیم تمام بچه‌های پشت صحنه را بیرون کنیم چون دوربین قرار بود 360 درجه بچرخد. من بودم و جهانگیر میرشکاری و کسی که بوم صدا را نگه داشته بود. در کل به نظرم این فکر اشتباه است که فکر کنیم هرچه بیشتر کات بدهیم یعنی ریتم فیلم‌مان تندتر است. به نظر من میزان اطلاعاتی که داده می‌‌شود باعث کندی یا تندی ریتم فیلم می‌شود. اگر شما احساس می‌کنید که فیلم «هیچ» ریتم تندتری دارد برای من خیلی خوشحال کننده است.

اگر یک منحنی برای سرعت این فیلم در نظر بگیرید این فیلم اوج ندارد، بدون خستگی بصری. این موضوع در «بیست» هم احساس می‌شد و به نظرم در «هیچ» هم وجود دارد.

بله، دقیقا می‌خواستم ریتم زندگی را نشان دهم.

اما من درباره آن نمایی که درباره‌اش توضیح دادید فکر می‌کردم کات خورده است.

این خیلی خوب است که شما فکر کردید کات خورده، من این را خیلی دوست دارم. به نظر من فیلمم از سخت‌ترین میزانسن‌ها برخوردار است، چون همه اتفاقاتی که در این فیلم می‌افتد در یک خانه است. تنها سکانسی که می‌توان گفت بیرون است، بعد از خانه عمه است که سیاه‌دره به خانه می‌آید.

فکر می‌کنم شما و کارگردانان موج نوی سینمای ایران اعتقاد زیادی به سکانس – پلان دارید.

احساس می‌کنم که بازیگر بهتر می‌تواند در سکانس- پلان، واقعیت مدیوم را القا کند. نمی‌خواهم حس بازیگر را از او بگیرم. من می‌توانستم با دکوپاژ‌های دیگر هم به این نتیجه برسم اما این کار هم حس بازیگر و هم حس مخاطب را تقویت می‌کند.

برسون می‌گوید: «اگر در تمام تصاویر فیلم کنشی موجود نباشد، اگر شما بهترین کارگردان دنیا هم باشید آن فیلم از دست رفته است...» شما هم به این دیدگاه اعتقاد دارید؟

این حرف برسون را خیلی قبول دارم، من همیشه قبل از هر سکانس از بازیگران و عوامل پشت صحنه می‌پرسم که فکر می‌کنید برای چی داریم این سکانس را می‌گیریم؟ و اینقدر در گفتن این حرف اغراق می‌کنم که همه باورشان شود واقعا نیاز نیست که این سکانس را بگیریم. من هر موقع این کار را کرده‌ام واکنش اطرافیانم را دیده‌ام. این کار را می‌کنم چون به عقل جمعی اعتقاد دارم. بازیگر که قرار نیست فقط بیاید دیالوگ بگوید پول بگیرد و برود، بازیگر باید فکر کند. بازیگر باید سرنوشت فیلم برایش مهم باشد. در این زمان بود که همه بازیگران فکر می‌کردند و بعد نظراتشان را راجع به آن سکانس می‌گفتند. به خاطر همین فکر می‌کنم حرف «برسون» در این فیلم اتفاق افتاده است و شاید این مهم‌ترین عاملی بوده که وقتی ما برای مونتاژ رفتیم فقط یک سکانس حذف شد. اما راجع به بحث فیلم می‌توانم بگویم که ریتم واقعی در مغز تماشاگر اتفاق می‌افتد. ببینید ما اصلا نشان نمی‌دهیم که نیما و لیلا عقدکرده‌اند یا حتی نشان نمی‌دهیم که بیگ سر پانته‌آ داد زده و هیچ اشاره مستقیمی هم به این موضوع نمی‌شود جز یک اشاره گذرا با لحن طنز که باخنده از آن عبور می‌شود، اما در فیلم جا انداخته‌ایم که مهران احمدی صدایش بلند است یا مثلاً تنها در یک صحنه دیده می‌شود که با نادر دعوا می‌کند و داد و بیداد راه می‌اندازد. ما می‌خواستیم زیرکانه خیلی چیزها را جا بیندازیم. وقتی مغزها درگیر این مکاشفه‌ها می‌شود آن زمان احساس می‌کنم ریتم فیلم تند می‌شود. من حتی می‌توانم به جرات بگویم که در بعضی از جاهای فیلم مخاطب از ریتم فیلم عقب می‌ماند. من عاشق این نوع از سینما هستم چون دوست دارم وقتی مخاطب از سینما بیرون می‌رود همچنان در حال رمزگشایی باشد. به همین خاطر است که از فلش بک بدم می‌آید، چون فلش بک همیشه برای این اتفاق افتاده که اطلاعات بیشتری بدهد.

یعنی شما هم مثل اصغر فرهادی به درام پلکانی اعتقاد دارید؟

بله، چون به نظرم گذشته آدم‌ها باید به مرور کشف شود، همه منتقدان وقتی نیما (صابرابر) را دیدند به درستی شخصیت او را شناختند در حالی که اگر فیلم را مرور کنیم می‌بینیم هیچ جای فیلم اطلاعات چندانی درباره او داده نمی‌شود. بحث اعجاب‌انگیزش دقیقا همین‌جاست که همه اینها را تماشاگر خود کشف می‌کند.

یعنی ما داریم یک جدول حل می‌کنیم؟

دقیقا، آفرین! این را خیلی دوست دارم. با شیطنتی سعی دارم به زندگی نیما تنها اشاره‌ای گذرا کنم، حتی شما می‌بینید وقتی مادر نیما می‌آید خودش را معرفی نمی‌کند اما تماشاگر می‌فهمد او کیست.

این یعنی کاراکترهای شما در «هیچ» سه‌بعدی هستند، این تعبیر یکی از همکاران صدابردار شما بود، این اتفاق چه طور افتاده است؟

شاید اشاره او به این نکته بوده که جهانگیر میرشکاری(صدابردار فیلم) هرگز hf استفاده نمی‌کند و صدا را هم هیچگاه دوبله نمی‌کند. در این وضعیت صداگذاری واقعاً حرفه‌ای می‌شود. جایی در فیلم پلانی
4 دقیقه‌ای داریم که مهران احمدی با سیاه‌دره حرف می‌زند و پانته‌آ بهرام در استانبولی گچ درست می‌کند، همچنان کات نمی‌خورد. در آن صحنه بوم‌من برای صدابرداری به درخت بسته شده و بازوهایش از شدت فشار متورم شده بود. این تنها پلانی است که من به‌عنوان کارگردان کات نمی‌دهم، تمام شدن کاست صدا کات می‌دهد! شاید به همین خاطر است که آن همکار به شخصیت‌های سه‌بعدی اشاره کرده است.

شما حتی موقع نوشتن فیلمنامه‌ هم فرم را از محتوا جدا نکردید، یعنی برداشت من از فیلم این است که فیلمنامه را دکوپاژ شده نوشته‌اید. اگر قصه «هیچ» را روی کاغذ بیاورید نیمی از تاثیر را می‌گذارد چون آن فرم بصری را ندارد. این کار را در فیلم‌های بعدی هم ادامه می‌دهید؟

محتوا از پیام می‌آید. هنگام پیام‌رسانی باید شعار داد و پیام باید به صورت مستقیم داده شود اما در فیلم من این اتفاق نمی‌افتد چون از شعار خوشم نمی‌آید. من حرف شما را کاملا تایید می‌کنم. من دوست دارم مردم گوشه‌ای از زندگی را با همه سمبل‌ها و نماد‌هایش ببینند. نیما برای من بهانه است تا قصه‌های شگفت‌انگیز را به تصویر بکشم، این کار را می‌کنم تا تماشاگر را به سینما بیاورم. اغلب ما به استادیوم رفته‌ایم و از کنار بوق‌زن‌ها و ساندویچ‌فروش‌ها رد ‌شده‌ایم. این فیلم کنار یکی از همین بوق‌زن‌ها می‌ایستد و توجه مخاطب را به سمت خود می‌کشاند. انسان به نظر من تمام شدنی نیست. الان صحبت‌هایی شده که سینمای سه‌بعدی بیاید، دیگر ما کارگردان‌ها باید برویم پی کارمان اما من کاملا مخالفم و به نظرم انسان موجودی هزار بعدی است و تا زمانی که انسان هست سینما هم هست.

به‌واسطه نوع پرداخت شما به طبقه آسیب‌پذیر برخی واکنش انتقادی به «هیچ» داشتند، چقدر این انتقادات را می‌پذیرید؟

ببینید به فیلم «بیست» در جشنواره توجه بسیاری شد که من فکر می‌کنم در مواردی اغراق‌آمیز هم بود. دلیل آن اقبال هم فکر می‌کنم به این خاطر بود که آدم‌های این فیلم به‌رغم اینکه ظرفیت داشتند به جامعه آلوده بپیوندند، مقاومت کردند و تلاش داشتند شرافتشان را حفظ کنند اما مگر در جامعه ما همه همین‌طور هستند؟ لیلا (نگارجواهریان) نقطه مقابل فیروزه(با بازی مهتاب کرامتی در بیست) است که درست برخلاف او به جامعه می‌پیوندد. به نظرم سیاستگذاران همیشه دوست دارند همه کاراکترها شرافتمند باشند و شاید به همین خاطر بود که به نقش کرامتی در «بیست» آنقدر توجه شد و سیمرغ را هم از آن خود کرد. اما اگر همیشه بخواهیم «باید» مسؤولان را نشان دهیم، واقعیت‌ها پنهان می‌ماند. به خاطر همین است که جایزه فیلم «بیست» را قابل قبول نمی‌دانم هرچند این جایزه موجب شد که من راهم را پیدا کنم و فیلم «هیچ» را ساختم. به حرف اصلی ‌من در «بیست» توجهی نشد. در فیلم «هیچ» هم این مشکلات برای من پیش آمد که ارشاد من را احضار کرد که چرا لیلا خانه را ترک می‌کند؟ همه آدم‌ها که مثل هم تصمیم نمی‌گیرند. افراد زیادی را داریم که به مفهوم قناعت می‌رسند و مثل فیروزه با شرافت به زندگی‌شان ادامه می‌دهند اما آدم‌های زیادی هم برخلاف فیروزه تصمیم می‌گیرند.

در مواردی عده‌ای مغرضانه شخصیت «نادر سیاه‌دره» را با برخی از شخصیت‌های حقیقی مقایسه کرده‌اند، در این باره تا چه حد آگاهانه رفتار کرده بودید؟

من وقتی فیلم می‌سازم سعی می‌کنم ما به‌ازایش را در جامعه پیدا کنم اما این برداشت‌ها را نه رد و نه تایید می‌کنم.

این همان سه‌بعدی بودن شخصیت‌‌هاست؟

بله. من فیلم را راجع به نادر سیاه‌دره ساخته‌ام، اگر بقیه فکر می‌کنند راجع به کس دیگری است پس حتما یک چیزی هست! برای همین است که معتقدم اگر سمبل‌های فیلم بیشتر می‌شد، فیلم غیرواقعی ساخته بودم و سخت‌ترین کار من این بود که باید مراقب می‌بودم که به سمت اغراق نروم. اما داستان «نادر سیاه‌دره» داستانی واقعی است و چنین بیماری‌ای وجود دارد. من در پروسه فیلمبرداری به فوق‌تخصصی برخوردم که تمام توضیحات را راجع به این بیماری به من داد و من همان توضیحات را در قالب دیالوگ به مخاطب در سکانس مطب دادم که البته این را هم اضافه کنم که اگر من خودم نریشین گفتم به این خاطر است که نمی‌خواستم توجه مخاطب را بگیرم اگرنه می‌توانستم به مانند هیچکاک چهره خودم را
هم نشان دهم!

یک برداشت هم این است که در فیلم شما طبقه آسیب‌دیده به پوچی رسیده است.

من همه چیز را نسبی می‌بینم، من این پوچی را در طبقه بورژوازی مرفه هم می‌بینم... .

 

همه شما را به‌عنوان کارگردانی ضد بورژوازی می‌شناسند.

 

 

 

مطمئن باشید من بالاخره یک فیلم درباره طبقه مرفه و دردهایشان هم می‌سازم. یک چیز را هم بگویم که من هیچ وقت تصمیم نگرفته‌ام که درباره فقرا فیلم بسازم. من سعی کردم در «هیچ» بی‌رحمانه به فقرا نگاه کنم. من معتقدم فرد ستایش ‌برانگیز نیست. اصلا چرا باید دلمان برای بعضی از افراد بسوزد. من مطمئنم اگر فیلمی درباره طبقه دیگر بسازم، شما باز هم می‌گویید وای!

 

 

 

من وای نگفتم، درباره پرداخت شخصیت پرسیدم... .

 

 

 

حالا این وای را من اضافه می‌کنم و می‌گویم من علاقه‌مند هستم فیلم‌های شخصیت‌پردازانه بسازم. وقتی می‌خواهید شخصیتی را پردازش کنید باید وارد درون این آدم‌ها بشوید. وقتی به مهکام سوژه «هیچ» را گفتم تحلیلش کردیم؛ آدمی که بدنش کلیه تولید می‌کند، این یعنی پول زیاد که اگر این ثروت به خانواده پولدار وارد شود اصلا قلقلک دهنده نیست، پس باید این پول وارد یک خانواده بی‌پول شود. ما باید به این آدمی که بدنش تولید کلیه می‌کند 2نگاه داشته باشیم اول اینکه در ابتدا بدنش کلیه نمی‌ساخته و به او توجه نمی‌کنند و حالا که بدنش کلیه می‌سازد، به او توجه می‌کنند و در نگاه دوم، اینها به هیچ می‌رسند چون شخصیت‌ها بی‌ظرفیت هستند و مشکل دارند.

 

 

 

آقای کاهانی تصور می‌کنم شما به این خاطر به شخصیت یکتا و عادل کمتر پرداخته‌اید که بتوانید ضربه تکان‌دهنده خودکشی یکتا را درست به مخاطب وارد کنید، ضمن اینکه من به‌عنوان تماشاگر دوست نداشتم که یکتا اینقدر ساده تسلیم شود.

 

 

 

من به خودم اجازه نمی‌دهم که برای شخصیتم تصمیم‌گیری کنم، سعی می‌کنم به جای آنها تصمیم‌گیری کنم که بتوانم شرایط‌شان را درک کنم. در هر اتفاقی که در فیلمنامه می‌افتد فکر می‌کنم که اگر اینجا یکتا بود چه تصمیمی می‌گرفت. ما سرنوشتی مثل تقدیر یکتا و لیلا را زیاد دیده‌ایم. همین طور مردهایی که خیانت می‌کنند که آدم‌هایی امثال بیک هستند. من خودم را جای این آدم‌ها می‌گذارم تا ببینم چه تصمیمی می‌گیرند؟ من می‌خواهم از واقعیت مراقبت کنم. در فیلم باران کوثری شخصیتی است که زیاد این خانواده را دوست ندارد. این را مخاطب از دیالوگ‌ها و رفتارهایش می‌فهمد. درست بر خلاف او، نگار جواهریان کاملا فردی بیرونی است و به همه می‌تازد. نگار یک بیک دختر است.

 

 

 

نظرتان درباره استقبال مخاطبان از «هیچ» چیست؟

 

 

 

معتقدم این روزها طبقه متوسط ما لاغر شده و فیلم‌هایی مثل «هیچ» مخاطب کمتری دارد و برای همین هم فیلم‌هایی مثل «پوپک و مش ماشاالله» و «اخراجی‌ها» اینقدر طرفدار پیدا می‌کند. ما سیاست‌هایمان را می‌سازیم، کسی در قالب «هیچ» و کسی در قالب «پوپک و مش ماشاالله»... تو بارها به من گفتی چرا با مترو می‌آیی؟ من با مترو می‌آیم تا میان مردم باشم و ببینم‌شان. ریشه فیلم «بیست» فکر می‌کنید از کجا آمد؛ من توی مترو ایستاده‌ بودم و دیدم که این مردم همه آویزان به دسته‌ها هستند و دائما فکر می‌کنند؛ آخه چرا اینقدر فکر می‌کنید؟ بسه دیگه! شاید باورتان نشود اما من خیلی راه می‌روم، آن نویسنده‌ای که دائما در خانه نشسته و داستان می‌نویسد همه شخصیت‌هایش دروغین است، چون مردم را نمی‌بیند. مردم در مترو و اتوبوس و خیابان‌ها هستند نه لای کتاب‌ها... .

 

 

 

چون تهیه کننده خصوصی دارید اینقدر راحت حرف می‌زنید؟

 

 

 

مثل سلیمان علی‌محمد (سرمایه‌گذار فیلم‌های بیست و هیچ) که یک ریال از دولت نگیرد و دست در جیبش کند و همینطور نقد خرج فرهنگ کند وجود ندارد. نکته مهم اینجاست که علی‌محمد پولش را برای فیلم گیشه خرج نمی‌کند که به بازگشت سرمایه‌اش مطمئن باشد. به نظرم مهم‌ترین فرد در گروه «بیست» و «هیچ» همین آدم است. او دارد پولش را برای کارگردانی خرج می‌کند که 2 تا فیلم اکران نشده دارد. پس ببینید این آدم چقدر فرهنگی است. او پای من و اندیشه‌ها و نگاه تلخم می‌ایستد چون می‌خواهد فیلم فاخر ساخته شود. من معتقدم که نیازی نیست درباره آدم‌های خوب فیلم بسازیم. زمانی که فیلم «آنجا» تولید شده بود، ‌جمال شورجه به من گفت کاهانی چرا اینقدر شخصیت‌هایت منفی هستند؟

 

 

 

جالبه، ‌چون آقای شورجه در جشنواره بیست‌وهشتم فیلم «نفوذی» را داشت که اتفاقا شخصیت اصلی‌اش فردی سیاه از آدم‌های حاضر درجنگ است... .

 

 

 

من آن فیلم را ندیدم. فقط یادم است که ایشان به من گفتند «من هم دارم در این جامعه زندگی می‌کنم پس چرا هیچ کدام از شخصیت‌های فیلم هایت مثل من نیست؟» البته حرفش را قبول دارم چون به نظرم شورجه آدم خوبی است.

 

 

 

درباره پایان‌بندی فیلم چون فیلم‌های شما شخصیت یک ندارد و همه به نوعی قهرمانند پایان را باز می‌گذارید؟

 

 

 

بله، کاملا قبول دارم. به نظرم همه در فیلم من به یک اندازه هستند. وقتی بخواهید به تک‌تک جزئیات زندگی یک فرد اشاره کنید آن موقع دیگر قهرمان نداریم. به همین خاطر است که وقتی نادر سیاه‌دره، خانه را ترک می‌کند فیلم تمام نمی‌شود و شاید این یکی از آن عواملی است که مثلا فیلم «بیست» در سینمای خانگی بهتر می‌فروشد چون تماشاگر اجازه دارد فکر کند و قضیه را برای خود هضم کند.

 

 

 

«نادر سیاه‌دره» در کل فیلم کاراکتری خنثی است اما در لحظه آخر حس می‌کنیم که می‌آید با یکتا همدردی کند که در نهایت همین هم به نتیجه نمی‌رسد. نادر شخصیتی محوری بود که حس می‌کنم نیاز به پایان بهتری داشت، همین نادر است که معادلات دنیای اینها را به هم می‌ریزد.

 

 

 

ببینید نادر در داستان وجود دارد تا ما آدم‌های دیگر را بشناسیم. در نگاه اول یک بخش‌اش را می‌شناسیم؛ که او آدمی درست و حسابی نیست. پس این آدم به‌عنوان یکی از شخصیت‌های مهم و ماندگار سینمای ایران شخصیتش در سادگی‌اش است و شاید سادگی او باعث می‌شود که ما بی‌ظرفیتی‌های شخصیت‌های دیگر را ببینیم. این آدم که یک عمر از همه جا رانده شده و به سخیف‌ترین شکل ممکن به او غذا داده‌اند، حتی عمه‌اش هم دوستش ندارد، حالا یک چنین آدمی به پولی رسیده و همه به او توجه می‌کنند اما به‌واسطه همین پولدار شدنش برای خانواده باعث دردسر می‌شود، پس به این نتیجه می‌رسد که آن خانه را ترک کند تا بتواند با پول آن کلیه‌ها یک عمر راحت زندگی کند و اینقدر تحقیر هم نشود.

 

 

 

دلیل اینکه او را مقابل یکتا قرار دادید و به مخاطب فهماندید که محیط اطراف برایش مهم شده چه بود؟

 

 

 

پول به این آدم اهمیت داده است، اما اعتراضات به او کم‌کم زیاد می‌شود، یک جایی وقتی تصویر واژگون نادر و عفت را در حوض می‌بینیم، عفت می‌گوید وقتی نبودی که بهتر بود! نادر با خود به این نتیجه می‌رسد که برود. اما ناخودآگاه حس می‌کند که باران کوثری بلایی سر خود خواهد آورد و اگر یکتا جواب صدا کردن نادر را می‌داد شاید می‌خواست به او بگوید: «چه کار می‌خواهی بکنی، ‌یک وقت بلایی سر خودت نیاری ‌ها! اگه پول می‌‌خوای بگو، بهت می‌دم» و از این حرف‌ها، اما یکتا دیگر به او جواب نمی‌دهد و حس می‌کند که اگر در خانه بماند، بیک او را می‌کشد.

 

 

 

سکانسی هست که من به‌عنوان مخاطب خیلی آن را دوست دارم؛ همان سکانسی که با همسایه عکس می‌گیرند، حس می‌کنم از نگاه تک‌تک کاراکترها در آن قاب‌ها می‌توان پایان فیلم را حدس زد.

 

 

 

من هم آن سکانس را خیلی دوست دارم، برعکس همه فیلم‌ها من از صداگذار خواهش کردم که روی آن سکانس صدای فلاش دوربین را نگذارد. فقط صدای احمد مهران‌فر را می‌شنیدیم که یک، 2، 3 می‌گفت. اجرای این سکانس را به خاطر شجاعانه بودنش خیلی دوست داشتم و موقع فیلمبرداری می‌ترسیدم که مخاطب منظور من را نفهمد.

 

 

 

یعنی فقط زیبایی‌شناسی بوده یا تمهیدی پشت این سکانس داشته‌اید؟

 

 

 

یعنی بگم می‌خواستم با این سکانس چی بگم؟

 

 

 

حتما!

 

 

 

می‌خواستم بگویم که چقدر برخی از آدم‌ها را بی‌جهت بزرگ می‌کنیم و مهم‌تر از آن چقدر تلویزیون نقش اساسی در بزرگ شدن این آدم‌ها دارد. مثل خیلی از فوتبالیست‌های‌مان که الکی بزرگ می‌شوند. وقتی بهرام بیضایی‌ها و داریوش مهرجویی‌ها هستند، تو چی می‌گی نیکبخت‌واحدی؟ نگاه کنید ببینید، خیلی از این فوتبالیست‌های ما زیر دیپلم هستند و حتی نمی‌توانند حرف بزنند اما کارگردانان نخبه اینطور مهجور ‌مانده‌اند... .

 

 

 

حتی خیلی از بازیگرنماهای ما که دو تا کتاب هم در طول عمرشان نخوانده‌اند بیشتر مورد توجهند.

 

 

 

دقیقا، همان آدم‌هایی که دائما روی جلد مجله‌ها و روزنامه‌ها هستند. برای نادر سیاه‌دره هم همین اتفاق می‌افتد، تلویزیون که او را نشان می‌دهد، این آدم مهم می‌شود تا جایی که زن همسایه با پسرش می‌آید تا از او عکس بگیرند. به خاطر همین است که می‌گویم تلویزیون قهرمان پروری پوچ می‌کند.

 

 

 

شما دوست ندارید در تلویزیون کار کنید، نمی‌خواهید سریال بسازید؟

 

 

 

نه، دوست ندارم.

 

 

 

چرا فیلم‌هایتان تک اسمی است: آدم، آنجا، بیست، هیچ!

 

 

 

چون دوست دارم نام فیلمم در ذهن تماشاگر بماند و با نام فیلمم بازی کند. اگر بخواهم نام بلندی روی فیلمم بگذارم، شاعرانه می‌شود، وقتی شاعرانه بشود، احساسی می‌شود و وقتی احساسی بشود، دیگر تماشاگر را درگیر نمی‌کند. اما اینطور فیلم راحت و ساده در ذهن می‌ماند و بهتر هم می‌توان برایش تبلیغ کرد.

 

 

 

آقای کاهانی شما بچه کجا هستید؟ انگار خیلی عمیق با این فضا آشنا هستید و این آدم‌ها را می‌شناسید. مثل آن سکانسی که در خانه همه زن‌ها دور هم نشستند و دائما از هم می‌پرسند الان چه کار کنیم؟

 

 

 

آفرین، آن سکانس به نظرم تمام فیلم «هیچ» است. اگر می‌شد یک تیزر کاملا متفاوت برای این فیلم ساخت، آن سکانس را بدون کات به مخاطب نشان می‌دادم. چون دائما از هم می‌پرسند چه کار کنیم؟ وقتی بازیگران در آن سکانس از من می‌پرسیدند کاهانی ما الان باید چه چیز را بازی کنیم؟ نمی‌دانستم باید چه چیز بگویم؟ فقط گفتم هیچی را بازی کنید! اگر دقت کنید هیچ آکسسواری هم در این سکانس نیست، من می‌توانستم مثلا به دست عفت سبزی بدهم که پاک کند، اما این کار را نکردم چون می‌خواستم به طبیعی‌ترین شکل ممکن این سکانس را نشان دهیم. در ضمن من بچه نیشابور هستم.

ارسال نظر
captcha
پربیننده