گروه سیاسی:
نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه با برگزاری 3 پنل تخصصی شامل «چالشهای خلع سلاح»، «تعهدات بینالمللی کشورها در زمینه خلع سلاح و عدم اشاعه، آثار عدم نابودی سلاحهای کشتار جمعی» و «راهکارهای عملی برای تحقق خلع سلاح» و ارائه جمع بندی گزارشهای این پنلهای سهگانه از سوی روسای آنها یکشنبه به کار خود پایان داد. از آنجایی که نخستین پنل تخصصی درباره «چالشهای خلع سلاح» بود، بابربک، کارشناس عدم اشاعه هستهای به عنوان رئیس این کارگروه، گزارش درباره مباحث مطرح شده در این میزگرد را ارائه کرد که به گفته وی شرکتکنندگان در این پنل، اسرائیل را یک خطر جدی در خاورمیانه دانستند و در عین حال خواستار برداشتن گامهای عملی برای نظارت بر فعالیتهای هستهای این رژیم شدند. به گفته وی، در میزگرد چالشهای خلع سلاح، اینکه آمریکا با ارتقای برنامههای لیزری خود قصد دارد در بخش پایینی فضا فعالیتهای خود را ادامه دهد، مورد انتقاد قرار گرفته است چراکه با توجه به اهمیت این برنامهها دیر یا زود دیگر کشورها نیز به سمت استفاده از این فناوری میروند. افراد حاضر در این میزگرد همچنین با تاکید بر خلع سلاح هستهای با محوریت انپیتی، خواستار اجرایی شدن فراگیر و جهان شمول این معاهده شدند. تعیین جدول زمانی برای تحقق خلع سلاح هستهای از دیگر موضوعات مطرح شده در این کارگروه بوده است، از این رو اعضای شرکتکننده در این کنفرانس تاکید کردند که در موضوع خلع سلاح نباید نگاه تبعیضآمیز حاکم باشد. نماینده دائم کشورمان در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اختتامیه این کنفرانس به عنوان رئیس دومین کارگاه تخصصی یعنی «تعهدات بینالمللی کشورها در زمینه خلع سلاح و عدم اشاعه» به ارائه گزارش درباره مباحث مطرح شده در این پنل پرداخت که به گفته وی موضوع جلوگیری از اشاعه سلاحهای کشتار جمعی و معاهده منع کاربرد این سلاحها و ارتباط مستقیم و غیرمستقیم آن با امنیت بینالملل از جمله این موارد بوده است. علی اصغر سلطانیه، نگرانیهای عمومی و اقداماتی که بهصورت فردی یا جمعی میتواند در راستای خلع سلاح انجام شود را از دیگر موارد مطرح شده در کارگاه تعهدات بینالمللی کشورها در زمینه خلع سلاح و عدم اشاعه عنوان کرد و گفت: «در قرآن نشانههایی وجود دارد که استفاده از سلاحهای کشتار جمعی منع شده و این موضوع دستاورد خوبی برای این کارگاه تخصصی بود».
سلطانیه نگرانیها درباره ایجاد منطقه عاری از سلاح در خاورمیانه و اقدامات اسرائیل و عدم اجازه به بازدید از فعالیتهایش را از دیگر موضوعاتی عنوان کرد که در کارگاه تخصصی دوم بر آن تاکید شد. پنل سوم کنفرانس خلع سلاح و عدم اشاعه در تهران با موضوع واقعیت بخشیدن به قدمهای اساسی و عملی در خلع سلاح بر باز کردن تاسیسات هستهای اسرائیل روی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاکید کرد. رودونسو بنیت، نماینده کوبا در سازمان ملل و هماهنگکننده سومین پنل کنفرانس تهران با ارائه گزارش از دستاوردهای این پنل تصریح کرد که کشورهای دارای سلاحهای هستهای برای اجرای قطعنامه 1995 باید قدمهای اساسی بردارند.
به گفته وی، برای تشویق اسرائیل به منظور پیوستن به معاهده NPT و همچنین اجازه بازديد از تاسیسات هستهای اسرائیل برای آژانس انرژی اتمی، باید اقدامات لازم انجام شود. نماینده کوبا در سازمان ملل با برشمردن نکات جمعبندی شده در پنل سوم کنفرانس خلع سلاح و عدم اشاعه تهران اظهار کرد: «شرکتکنندگان در پنل سوم بر موضوعاتی مانند برداشتن قدمهای اساسی درباره ابتکار عملهای دیپلماتیک برای موضوع خلع سلاح، ارائه پیشنهاداتی برای عدم استفاده از سلاحهای هستهای و همچنین تاسیس کمیتهای دائمی در اینباره، تاکید کردند». وی همچنین از تاکید این پنل در موضوع سلاحهای شیمیایی و ضرورت استفاده از فرصت کنفرانس بازنگری NPT سخن گفت. پس از پایان گزارشهای مربوط به 3 پنل تخصصی، رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان به عنوان آخرین سخنران مراسم اختتامیه به ارائه جمع بندی از میزگردهای این اجلاس پرداخت و گفت: «همه شرکتکنندگان در کنفرانس تهران در پنلهای خود تاکید کردند که باید به 3 محور مهم معاهده انپیتی یعنی عدم اشاعه، خلع سلاح و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای با نگاه جدیدی برخورد شود». به گفته منوچهر متکی، ابراز نگرانی از وضع پیچیده موجود در زمینه خلع سلاح و امنیت بینالمللی، تاکید بر لزوم خلع سلاح هستهای به عنوان بالاترین اولویت برای جامعه جهانی و لزوم امحای کامل این تسلیحات در یک ظرف زمانی مشخص از جمله مصوبات این کنفرانس بوده است. در این کنفرانس همچنین از تلاش مضاعف برای فائق آمدن بر بن بست موجود بر سر راه نائل آمدن به خلع سلاح هستهای در تمام ابعادش سخن به میان آمده است. منوچهر متکی با اشاره به تلاشهای بیوقفه در سالهای 1990 تا 1993 برای ایجاد اجماع برای تدوین کنوانسیونی به منظور امحای سلاحهای شیمیایی، گفت:«این کنوانسیون هدفگذاری خود را برای 20 سال آینده یعنی در سال 2012 انجام داده بود. با توجه به هدفگذاری این کنوانسیون درسال 2012 یعنی تا 2 سال دیگر باید سلاحهای شیمیایی از بین برود بنابراین براساس این کنوانسیون باید تا 2 سال دیگر شاهد تحقق این آرمان باشیم». وی پس از بیان این مطلب افزود:«اگر روزی جامعه بینالملل گرد هم آمد و تصمیم جدی گرفت که سلاحهای شیمیایی نباشد و این موضوع عملیاتی شد، آیا نمیشود سلاحی با کشتار بسیار گستردهتر و قدرت تخریب بالاتر را از بین برد؟ ما قویا معتقدیم چنین خواستی در درون همه انسانهای کره خاکی وجود دارد».
نشست تهران؛ ضدحمله ایران به تهدید قدرتهای هستهای جهان
نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه هستهای تهران با شعار «انرژی هستهای برای همه، سلاح هستهای برای هیچ کس» که توسط حدود 400 خبرنگار، عکاس و فیلمبردار داخلی و خارجی به طور گستردهای تحت پوشش قرار گرفته بود، بازتاب وسیعی در رسانههای غربی از جمله آسوشیتدپرس، بیبیسی، خبرگزاری فرانسه، رادیو مسکو، شبکه العربیه، الجزیره، فرانس پرس و خبرگزاری آلمان داشت که البته با تحلیلهای متفاوتی نیز همراه بود. به عنوان مثال شبکه خبری بیبیسی، برگزاری چنین کنفرانسی را پاسخ ایران به افرادی عنوان کرد که نگران تلاش ایران برای ساخت زرادخانههای هستهای بودند. بخش عربی این شبکه نیز با انعکاس اخبار مربوط به کنفرانس تهران، پیشنهاد محمود احمدینژاد، رئیس جمهور کشورمان مبنی بر تشکیل کمیته بینالمللی مستقل برای نظارت بر خلع سلاح هستهای را اقدام تهران در راستای به چالش کشیدن کشورهای غربی قلمداد کرد که به دنبال تشدید تحریم ایران هستند. خبرگزاری فرانسه نیز با انتشار گزارشی کنفرانس خلع سلاح تهران را ضدحمله ایران به تهدید قدرتهای هستهای بزرگ جهان توصیف کرد و نوشت: همانطور که میدانیم غرب مدعی تلاش ایران برای دستیابی به سلاح اتمی است، از این رو آن را تهدید به تحریم کرده است اما این بار همان ایران تهدید شده، با آمریکا و دیگر قدرتهای هستهای بزرگ جهان که بر نهادهای جهانی سلطه دارند، دست به گریبان شده و در واقع علیه آنها حمله متقابل ترتیب داده است.