سیدبهزاد اخلاقی:
حکایت رئیسجمهور آمریکا و همتای افغانش همانند زوجهایی است که بهرغم مشکلات زیاد تلاش میکنند در انظار عمومی ظاهر را حفظ و وانمود کنند که رابطه آنها همانند گذشته گرم است. با گذشت 18 ماه از حضور باراک اوباما در کاخ سفید درگیریهای لفظی میان رئیسجمهور ایالات متحده و حامد کرزی تا آنجا بالا گرفت که رئیسجمهور افغانستان گفت، اگر فشارها از سوی آمریکا و متحدانش به او ادامه داشته باشد به طالبان خواهد پیوست. این سخنان کرزی با اظهارنظرهای متفاوتی در میان سیاستمداران جهان روبهرو شد و کار تا جایی پیش رفت که سخنگوی دولت افغانستان اعلام کرد کرزی هرگز چنین سخنانی را نگفته و اخبار مخابره شده تنها اقدامی عمدی از سوی آسوشیتدپرس بوده که چهره کرزی را تخریب کند. آنچه درباره مناسبات کرزی و اوباما میتوان به آن اشاره کرد، شکاف عمیقی است که میان این 2رهبر سیاسی درباره تحولات افغانستان وجود دارد. از سویی اوباما تلاش میکند به عنوان یکی از برنامههای انتخاباتی خود اوضاع در افغانستان را آرام کند و از سوی دیگر طالبان روز به روز قدرتمندتر از گذشته شده و به تلفات نیروهای ناتو در این کشور اضافه میشود. طی یک هفته گذشته 6 نیروی اروپایی ناتو در جریان انفجار بمبهای کنار جادهای و حملات شبهنظامیان کشته شدهاند که این آمار نگرانکنندهای است. دولت اوباما طرح جاهطلبانهای را برای گذر از کرزی در سر میپروراند که عملا با شکست مواجه شد. حملات کاخ سفید به کابینه و دولت کرزی از سوی کابل بیپاسخ نماند و رئیسجمهور افغانستان نیز چندینبار حاکمیت کاخ سفید را با انتقادهای تند خود تهدید کرد. شرح حال حامد کرزی همانند گروگانی است که در چنگال ناتو و نیروهای خارجی قرار دارد اما نکته قابل توجه آن است که جامعه جهانی نیز احساس گروگان بودن در دستان کرزی را دارد. این 2حس از نظر ساختاری مشابه هم و غیرقابل اشتراک هستند. مسالهای که در این 2 نقطهنظر مشترک است، حس «ناامیدی» از طرف مقابل است. کابل و واشنگتن طی سالهای بعد از طالبان علایق و انتظارات یکدیگر را پذیرفته و آن را بر عقاید خود منطبق کردهاند. از دیگر مسائلی که درباره باراک اوباما و کرزی میتوان به آن اشاره کرد، آن است که رئیسجمهور آمریکا برای امنیت و پابرجایی دولت کرزی 30 هزار نیروی جدید به افغانستان اعزام کرد زیرا این احتمال وجود داشت که دولت شکننده کرزی با توجه به مخالفتهای داخلی و انتظارات بینالمللی سقوط کند.
دولت آمریکا اکنون با این سوال مواجه است که برای گامهای بنیادی باید چه تدابیری اتخاد کند. از یک طرف دولت افغانستان با تظاهرات ضدناتو و آمریکا در کشورش همراه میشود و از سوی دیگر آمریکا برای حفاظت از این دولت، نیرو اعزام میکند. کشتار غیرنظامیان توسط نیروهای ناتو از جمله مواردی است که در دولت کرزی برای جلب حمایتهای عمومی مورد انتقاد قرار میگیرد. به نظر میرسد کرزی به دنبال کسب وجهه در میان مردم است. او علاقهای ندارد که مانند رئیسجمهور ویتنام، نگو دینه دینام در سال 1963 شود. کرزی انتظار کمکهای مالی بیشتر و حرفشنوی عمیقتری از آمریکاییها دارد. واقعیت دیگری که وجود دارد آن است که او رئیسجمهور افغانستان است و همه چیز باید به امضای کرزی برسد. هر زمان که به او فشار بیشتری برای تایید مسالهای آورده شده، کرزی از خود واکنش نشان داده است. افغانستان امروز مملو از مشکلات است که همانند هزارتویی درهم تنیده شدهاند و نمیتوان با حل یکی به دیگری رسید. نکتهای که حامد کرزی باید به آن آگاه باشد این است که تنها باراک اوباماست که حساب ماجراجوییهای او را پرداخت میکند و در مقابل از او انتظار دارد که به خواستههای آمریکا توجه کند. سفر کرزی به آمریکا میتواند شرایط را در مناسبات آمریکا و افغانستان تغییر دهد. معمولا کرزی بعد از همه ملاقاتهایش با اوباما از مواضع پیشین خود عقبنشینی کرده است. عوامل متعددی دست به دست یکدیگر دادهاند تا کرزی در جایگاه خود باقی بماند.
مناسبات پنهانی آمریکا با برادر او از جمله این موارد است که از سوی طرفین تکذیب شده است. انتخابات پارلمانی پاییز آینده در افغانستان میتواند چهرههای تازهای را در عرصه سیاسی این کشور معرفی کند. این افراد معمولا سعی میکنند با سفارتخانههای خارجی ارتباط نزدیکی داشته باشند تا در انتخابات از آنها حمایت شود. مساله حفظ امنیت این انتخابات و برگزاری آن با کمترین مسائل حاشیهای نیز از جمله مواردی است که باید به آن توجه شود. کرزی نمیتواند بیش از این ریسک کند زیرا پارلمان کنونی افغانستان عملا در تایید وزرایش نشان داد او قویترین مرد در افغانستان نیست.