«از یاد رفته» جدیدترین اثر فریدون حسنپور، کارگردان سینما و تلویزیون است که از پانزدهم تیرماه سال گذشته تصویربرداری آن در شمال کشور آغاز شد و تاکنون بیش از نیمی از کار را ضبط کردهاند.
داستان این مجموعه را فریدون حسنپور به نگارش درآورده و داستان مرتضی و معصومه خواهر و برادری را روایت میکند که هر دو در روستا زندگی میکنند و بتازگی پدرشان را از دست دادهاند. معصومه بزودی ازدواج میکند اما مرتضی مجبور است نزد مشرضا کار کند. رابطه مرتضی با خانواده مشرضا موجب میشود میان او و گلرخ دختر مشرضا روابطی عاطفی به وجود بیاید. مرتضی در رشته پزشکی قبول میشود و به دانشگاه میرود و در فضای جدید، زندگی تازهای را تجربه میکند.
این سریال در 26 قسمت 40 دقیقهای در گروه فیلم و سریال شبکه یک سیما و به تهیهکنندگی علی لدنی در لوکیشنهای متعددی همچون تهران، شمال کشور، کاشان و کشور سوییس ساخته میشود. محل تصویربرداری جدیدترین اثر فریدون حسنپور آژانس هواپیمایی طبقه پایین دفتر علی لدنی تهیهکننده پروژه است. هنوز کار گروه شروع نشده است و حتی وسایل خود را به طبقه پایین(آژانس) نبردهاند، راهی طبقه بالا میشوم؛ طبقهای که دیوارهای آن پر است از عکسهای آثاری که لدنی تهیه کرده است.
علی لدنی تهیهکننده آثاری همچون مجموعه«عمارت فرنگی»، «شب هزارویکم»، «سالهای مشروطه» و ... بوده است. همچنین وی تجربه همکاری با حسنپور در فیلم سینمایی«پای پیاده»را داشته است.
هنوز کار گروه شروع نشده است، راهی طبقه پایین یعنی همان آژانس هواپیمایی میشوم؛ آژانسی که نسبت به دیگر آژانسهای هواپیمایی و مسافرتی بسیار کوچک و جمعوجور است. کارکنان آژانس که بیشتر خانمهایی هستند با لباس سرمهای و آستینهای طلایی رنگ، پشت پیشخوان نیمدایره شکل بزرگی که از ترکیب 2 رنگ آبی و کرم است، نشستهاند و مشغول کار روتین خود هستند و از این شلوغی ناشی از رفت و آمد گروه نهتنها ناراحت نیستند، بلکه لذت هم میبرند. روبهروی آنها میز کوچکی است. پشت آن جا خوش میکنم تا نظارهگر کار گروه باشم و دوربین طرف پیشخوان کار گذاشته شده تا نادر معصومی زاویه نگاه حسنپور را به تصویر بکشد. در و دیوارهای آژانس پر است از عکسهای مختلف نقاط دیدنی جهان و مجسمههایی که نمایانگر کشورها و فرهنگهای مختلف است، سرم به این عکسها گرم میشود که حسنپور هم از راه میرسد.
فریدون حسنپور متولد 1340 و فارغالتحصیل تئاتر از دانشگاه تهران است. وی فعالیت سینمایی خود را از سال 65 با دستیار کارگردانی فیلم سینمایی«شیرسنگی» مسعود جعفری جوزانی آغاز و نخستین کارگردانی مستقل خود را سال 74 با فیلم تعطیلات تابستانی تجربه کرد.
دومین اثر حسنپور 4 سال بعد یعنی سال 78 ساخته شد که آن هم در ژانر کودک بود و بعد از آن فیلم سینمایی «مزرعه آفتابگردان» را ساخت. اما یکی از ساختههای دیدنی حسنپور به سال 84 بازمیگردد؛«وقتی همه خواب بودند» اثری زیبا و دیدنی در بخش معناگرا که نهتنها بیننده خاص بلکه مخاطب عام را راضی کرد، فیلمی که همه صحنههای آن در شمال کشور فیلمبرداری شده بود، مکانی که حسنپور برای بیشتر آثارش در نظر میگیرد و شاید به این دلیل باشد که خود حسنپور فرزند این خطه از ایران است. این اثر همچنین آغاز همکاری حسنپور با محمدرضا فروتن بود و همینطور هنرنمایی گلاب آدینه... البته حسنپور بعد از این کار فیلمهایی همچون «بالاتر از آسمان»، «نشانی» که این اثر هم در ژانر کودک است و «پای پیاده» را ساخت.
از حسنپور میخواهم گفتوگویی کوتاه درباره آخرین اثر خود (از یاد رفته) داشته باشیم، ولی میگوید: در حال حاضر تمرکز کافی برای پاسخ به سؤالات ندارم و بهتر است سؤالات خود را به شکل مکتوب در اختیارم بگذارید تا سر وقت پاسخگو باشم.
محمدرضا فروتن و بهنوش طباطبایی بازیگران این سکانس هستند که گریم شده وارد آژانس میشوند؛ فروتن با کت و شلواری قهوه ای و عینک به چشم و طباطبایی با لباس مشکی و شالی سفیدرنگ. هر دو به اتفاق پشت یکی از پیشخوانها میایستند تا کارگردان نظر خود را درباره چگونگی ایستادن یا نشستن آنها اعلام کند.
حسنپور از طباطبایی میخواهد روی صندلی روبهروی خانم کارمند بنشیند و فروتن پشت او بایستد. ظاهرا در این سکانس قرار است بلیت تهیه کنند.
دوست داشتم بروم پشت مونیتور حسنپور که جلوی در ورودی جا گرفته، بنشینم و این سکانس را از زاویه نگاه او به نظاره بایستم اما اگر بخواهم این کار را انجام دهم، همه بساط گروه را به هم میریزم.
گریمورها با برسهایشان به جان بازیگران کمحرف و ساکت میافتند تا گریم آنها را ترمیم کنند.
صدا- دوربین – حرکت
حسنپور با گفتن این کلمات همه را به سکوت و بازیگران را به بازی دعوت میکند.
فروتن: برای گرفتن گواهینامه بینالمللی کجا باید بروم؟
خانم کارمند: شما باید به کانون اتومبیلرانی و جهانگردی مراجعه کنید.
حسنپور کات میدهد و خطاب به خانم کارمند: چند لحظه بعد میگویید: «بفرمایید بلیتهای شما» و خانم طباطبایی در حین گرفتن بلیت خوشحال به نظر میرسد. فروتن برای این سکانس به کارمند آژانس کمک میکند و دوباره بانگ حسنپور بلند میشود:
صدا- دوربین- حرکت
فروتن: برای گواهینامه بینالمللی کجا باید بروم؟
خانم کارمند: شما باید به کانون اتومبیلرانی و جهانگردی مراجعه کنید.
بفرمایید، بلیتهای شما آماده است.
بلیتها را به طرف فروتن میگیرد و او بلیت را در جیب کتش جای میدهد.
همین سکانس خیلی کوتاه، چیزی بود که امروز توانستیم از آن استفاده کنیم.
كلاس بازيگري رايگان
سکانس بعدی قرار است در دفتر لدنی ضبط شود که دفتر ازدواج است و قرار است شاهد عقد عروس و داماد باشیم که نقش آنها را فروتن و طباطبایی بازی میکنند. اما دیگر بازیگری که در این سکانس حضور دارد فریبا نادری است. نادری حضور در عرصه بازیگری را با مجموعه «مروارید سرخ» زندهیاد مسعود رسام تجربه کرد و بعد از آن در مجموعههای «غیرمحرمانه»،«گل بارونزده» و «سالهای مشروطه» ایفای نقش کرده است. نادری درباره نقش خود در این سریال توضیح میدهد: من نقش همسر پدر بهنوش طباطبایی (مینا) را بازی میکنم که در این سکانس قرار است به عقد مرتضی (فروتن) دربیاید. وی درباره چگونگی حضورش در این مجموعه میگوید: من پیشتر با علی لدنی (تهیهکننده) در مجموعه «سالهای مشروطه» همکاری داشتم و اتفاقا سر همان کار بودم که از طرف دفتر لدنی با من تماس گرفتند. نادری از همکاری با فریدون حسنپور بسیار خرسند است و ادامه میدهد: همکاری با فریدون حسنپور با پیشینه کاری موفقی که دارند بسیار لذتبخش است، به گونهای که حداقل برای من یک کلاس بازیگری و کارگردانی رایگان محسوب میشود و امیدوارم او هم از من راضی باشد. فریبا نادری در پایان از مخاطبان میخواهد این کار را خیلی دقیق تماشا کنند چون این کار تنها صرف سرگرمی نیست بلکه نکات آموزندهای در آن وجود دارد. فریبا نادری را با دوستانش در اتاق طراح لباس تنها میگذارم و به سراغ بازیگر مطرح سینمای ایران میروم.
همكاري لذتبخش با حسنپور
محمدرضا فروتن فارغالتحصیل روانشناسی بالینی است و با آغاز موج جوانگرایی در سینمای ایران در نیمه دوم دهه 70 به عنوان جوان اول سینما نام خود را بر سر زبانها انداخت. او در چند سال آغاز فعالیت خود و پس از آموزش در کلاسهای آزاد بازیگری حمید سمندریان در نقشهای بسیار کوتاه بازی کرد. در فیلمهایی همچون «هدف»، «برادههای خورشید» و «ماه و خورشید».
اما نقطه عطف بازیگری فروتن در اپیزودی از مجموعه «سرنخ» کیومرث پوراحمد رخ داد که بلافاصله بعد از این حضور از طرف مسعود کیمیایی برای بازی در فیلم «مرسدس» دعوت شد و این همکاری ظاهرا تا حدی مورد رضایت کیمیایی واقع شد که به حضور در فیلمهای «فریاد» و «اعتراض» انجامید. در همین سالها یعنی اواخر دهه 70 فیلمهای «دو زن» تهمینه میلانی،«قرمز» فریدون جیرانی و «متولد ماه مهر» احمدرضا درویش را بازی کرد که در هر سه بسیار خوش درخشید، تا جایی که برای فیلم «قرمز» جایزه سیمرغ بلورین هفدهمین جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد. فروتن همچنین فیلمهای «زیر پوست شهر» رخشان بنیاعتماد، «شب یلدا»ی کیومرث پوراحمد، «شاه خاموش» همایون شهنواز، «سربازهای جمعه» مسعود کیمیایی، «باغهای کندلوس» ایرج کریمی، «وقتی همه خواب بودند» فریدون حسنپور، «بهآهستگی» مازیار میری، «حس پنهان» مرتضی رزاقکریمی، «محاکمه در خیابان» مسعود کیمیایی و «پستچی سه بار در نمیزند» حسن فتحی، را هم بازی کرده است که نسبت به جوان بودن او و گزیدهکاریاش، کارنامه پربار و درخشانی است.
صدایی متفاوت و ظاهری کاملا آرام و کمحرف دارد و بسیار جدی در گوشهای از دفتر لدنی نشسته است. برای پیشنهاد گفتوگو به سراغش میروم و خیلی مودبانه پیشنهادم را میپذیرد. فروتن دلیل همکاری مجدد خود را با حسنپور آن هم حضور در یک مجموعه تلویزیونی اینگونه مطرح میکند: «بخش اعظم پذیرفتن من برای بازی در یک مجموعه تلویزیونی آشنایی و دوستی زیادی بود که با آقای حسنپور داشتم و اینکه همیشه از کار کردن با ایشان لذت میبرم، اما نقش فیلمنامه هم در اینجا بسیار مهم است. فکر میکنم فیلمنامه در واقع یک رمان زیباست که امیدوارم درست به آن پرداخته شود. وقتی از نقش او در این مجموعه میپرسم، میگوید: «بهتر است کار را ببینیم، چون این شخصیت مراحل سنی متفاوتی را پشت سر میگذارد، البته نقش پدر خود را در قسمتهایی از این مجموعه بازی میکنم که تا حدودی دارای گویش محلی است». فروتن درباره حضور خود در نقشهای محلی و اینکه میخواهد با این نقشها جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر توانا تثبیت کند، توضیح میدهد: «من هیچ وقت نخواستم چیزی را ثابت کنم و همیشه دنبال این بودم کاری را انجام دهم که دوست داشته باشم و فکر میکنم در این کار نقشی کاملا متفاوت به لحاظ شخصیتی دارم». فروتن پیشبینی میکند که اینکار مورد توجه قرار گیرد: «این کار مانند دیگر آثار آقای حسنپور از سادگی، زیبایی و خلوص برخوردار است و امیدوارم مورد رضایت مخاطبان قرار گیرد. فروتن در پایان، درباره مجموعههای تلویزیونی متعددی که این روزها پخش میشود، میگوید: «امیدوارم کیفیت مجموعههای تلویزیونی روزبه روز بالاتر برود. البته من خیلی پیگیر آنها نیستم و ترجیح میدهم برنامههای مستندی که مربوط به طبیعت و راز بقاست را تماشا کنم». فروتن خیلی علاقهمند به گفتوگوی طولانی نیست و از آنجایی که وقت تنگ است گروه را که برای ضبط سکانس بعدی حسابی در تکاپو هستند، ترک میکنم. باید منتظر ماند و دید که آیا این اثر حسنپور نیز میتواند مانند آثار قبلیاش نظر مخاطبان را جلب کند یا خیر؟