نام آنتونی کویین تقریبا برای همه دوستداران سینما نامی آشناست. او یکی از بزرگترین هنرپیشههای سینما به شمار میرود و در میان ایرانیان نیز جایگاهی ویژه دارد. در واقع ایفای نقشهای او در فیلمهایی همچون «پیامبر» و «شیر صحرا» تنها یکی از دلایلی است که او در ایران به هنرپیشهای بلندآوازه تبدیل شده است. او در طول فعالیت خود در دنیای هنر هفتم در فیلمهای بیشماری حضور یافت و البته دنیای تئاتر و تلویزیون نیز شاهد کارهای او بود. نام آنتونی کویین بهعنوان یک نویسنده و نقاش نیز آورده شده است، اما شاید امروز که در واقع برابر با نود و پنجمین سالگرد تولد او است یکی از بهترین موقعیتها برای زنده کردن یاد وی باشد. آنتونی کویین در 21 آوریل 1915 در مکزیک متولد و بعد از گذشت چند سال به همراه خانواده عازم ایالات متحده شد. او در دوران جوانی به فعالیتهایی همچون مشتزنی میپرداخت اما آغاز حضور حرفهای او در دنیای فیلم را باید در اواسط دهه 1930 و پس از مدت کوتاهی بازیگری تئاتر جستوجو کرد. کویین با ورود خود به سینما در تعداد قابل توجهی فیلم به ایفای نقش پرداخت و نقشهایی نسبتا متنوع را نیز ایفا کرد اما نتوانست به یک ستاره بزرگ تبدیل شود. به دنبال این امر، کویین تصمیم میگیرد به تئاتر بازگردد. این حضور با رفتن دوباره او به هالیوود در دهه 1950 همراه شد. در همین دوران، حضور در فیلم زندهباد زاپاتا (1952) ساخته الیا کازان که از حضور مارلون براندو نیز سود میبرد، تبدیل به نقطه عطفی برای این هنرپیشه شد. کویین در این فیلم نقش برادر زاپاتا را برعهده داشت و مارلون براندو نیز نقش اول را ایفا میکرد. فیلم زندهباد زاپاتا جایزه اسکار بهترین هنرپیشه مکمل مرد را برای کویین به همراه داشت و کویین با این جایزه نخستین مکزیکی - آمریکایی لقب گرفت که جایزه اسکار را از آن خود کرده است. او همچنین در یکی از آثار زیبا و بهیادماندنی فدریکو فلینی با نام «جاده» (1954) به ایفای نقش پرداخت. اما جایزه اسکار دوم نیز در انتظار کویین بود. او با بازی در فیلم «شور زندگی» (1956) موفق شد جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش مکمل مرد را از آن خود کند. اهمیت این جایزه زمانی بیشتر میشد که حضور کویین روی پرده سینما تنها حدود 8 دقیقه بود. در اواخر دهه 1970 این هنرپیشه در فیلم «پیامبر» به کارگردانی مصطفی عقاد که در ایران به نام «محمد رسولالله» شناخته میشود به ایفای نقش پرداخت و در سالهای آغازین دهه بعد نیز در همکاری دیگر خود با این کارگردان مطرح سوری - آمریکایی در فیلم «شیر صحرا» در نقش عمر مختار حضور یافت. همچنین قرار بود او در فیلمی با نام «نوسترومو» که دیوید لین قصد کارگردانی آن را داشت به ایفای نقش بپردازد اما به دلیل درگذشت لین این پروژه متوقف شد.کویین در مدت فعالیت خود در دنیای سینما در فیلمهای به یادماندنی بسیاری همچون توپهای ناوارون و لورنس عربستان به ایفای نقش پرداخت و با هنرپیشههای مطرح بیشماری نیز همکاری کرد. گفته میشود که او با 46 هنرپیشه برنده جایزه اسکار در فیلمها به همکاری پرداخت که این در نوع خود یک رکورد محسوب میشود. او همچنین چندینبار نامزد جوایز معتبری همچون اسکار (2 نامزدی بهترین هنرپیشه نقش اول مرد)، بفتا (2 نامزدی بهترین هنرپیشه خارجی)، امی (یک نامزدی) و گلدن گلوب (5 نامزدی) شد و در سال 1987 جایزه سسیل بی دمیل را برای یک عمر دستاورد هنری از سوی جوایز گلدن گلوب دریافت کرد. همانطور که پیشتر به آن اشاره شد، کویین در عرصه تئاتر نیز حضوری فعال داشت. او در سال 1961 نامزد دریافت جایزه تونی بهترین هنرپیشه مرد (در نقش دراماتیک) برای «بکت» شد، اما در سال 1992 او نامزد جایزهای شد که با همه جوایزی که وی دریافت کرد فاصله بسیاری داشت. او برای بازی در فیلم «مابسترز» نامزد جایزه تمشک طلایی برای بدترین هنرپیشه نقش مکمل مرد شد. اما شاید برای ایرانیان یکی از نکات جالب درباره آنتونی کویین سفر وی در اواخر دهه 1970 به ایران باشد. او همچنین در فیلمی با نام «کاروانها» (1978) به ایفای نقش پرداخت که در آن هنرپیشههای ایرانی همچون محمدعلی کشاورز نیز حضور داشتند. از دیگر هنرپیشههای این فیلم میتوان به کریستوفر لی اشاره کرد. فرزند او دنی کویین نیز در سال 1998 و در فیلم «عشق بدون مرز» ساخته پوران درخشنده به ایفای نقش پرداخت. همانطور که پیشتر به آن اشاره شد، آنتونی کویین تنها در زمینه بازیگری فعال نبود بلکه او بهعنوان یک نویسنده و نقاش نیز دارای آثار قابل توجهی است. گفته میشود که کویین از دوران کودکی نسبت به طراحی و نقاشی علاقه نشان میداده و در اوایل دهه 1980 آثار او مورد توجه قرار گرفتند. آنتونی کویین سرانجام در سوم ژوئن سال 2001 به دلیل مشکلات تنفسی در ایالات متحده درگذشت. این درحالی بود که وی از سرطان گلو نیز رنج میبرد. وی در آن زمان 86 ساله بوده و بتازگی آخرین فیلم وی به پایان رسیده بود.