محمد صابری:
«دوربینی لرزان در دست یک گزارشگر به میان اهالی روستایی نامعلوم میرود تا از باورهای محلی و جزئیات هرآنچه درباره پدیدهای تا به امروز ناشناخته شنیدهاند، سخن بگویند؛ درباره آل». این همان تیزر تبلیغاتیای بود که بهعنوان نخستین تمهید تبلیغاتی علی معلم و تیم همراهش، پیش از آغاز فیلمبرداری «آل» بر روی سایتها قرار گرفت و از لحاظ رسانهای توانست موفق عمل کرده و بسیاری را چشم به راه یک فیلم «متفاوت» کند. با گذشت زمان، انتشار جزئیات بیشتری از نخستین فیلم سینمایی بهرام بهرامیان (که پیشتر در تلویزیون با ساخت «ساعتشنی» تصویری بشدت سینمایی از خود ارائه کرده بود)، علاقهمندان را بیشتر و بیشتر مشتاق مواجهه با «آل» میکرد؛ از انتشار خبر فیلمبرداری بخشهای اصلی فیلم در ارمنستان گرفته تا خبر اقتباس سینمایی از «بچه رزماری» ساخته تحسینبرانگیز رومن پولانسکی و سرانجام هم حضور مصطفی زمانی در نقش اول فیلم (بهعنوان نخستین حضور سینمایی او پس از دیدهشدن در نقش یوسف پیامبر(ع)). همه اینها بود تا جشنواره بیستوهشتم فیلم فجر. همه آماده رونمایی از یک فیلم «متفاوت» بودیم. از برخی جسته گریخته شنیده بوديم که «آل» آنچه باید نشده است، اما باز میخواستیم حاصل پرسروصداترین فیلم احتمالاً ترسناک سینمای ایران را خود برپرده سینما ببینیم. بازی و انتخاب بازیگران فیلم خوب بود، کارگردانی فیلم نشانههایی از همان توانمندیهای پیشتر ثابت شده بهرامیان در «ساعتشنی» را داشت و فضاها قابل قبول بود، اما یک جای کار بشدت لنگ میزد؛ داستان فیلم. سکانس ورودیه فیلم با صدای سینمایی معلم بر شرایطی ویژه دلالت دارد. شرایطی که احتمالاً تا پایان فیلم قرار است نفس مخاطبان را در سینه محبوس کند. اما خرده گرههای داستانی در دل نخستین فیلمنامه بهرام عظیمی (که البته با گذشتن از فیلتر امیر پوریا، منتقدی بشدت علاقهمند به سینمای رومن پولانسکی، بهدست بهرام بهرامیان رسید) چنان دمدستی و در مواردی حتی نخنما بود که بیشتر موجبات لبخند و خمیازه توأمان را فراهم میآورد تا حبس نفس را ! «آل» همه چیز برای خوب شدن در اختیار داشت، جز داستان و کیست که نداند سینما ابزاری برای روایت یک داستان است. نمیدانم از کدام مرحله تولید، اما طرح اولیه علی معلم که به گواه همان تیزر تبلیغاتی نخست قرار بود بر پایه باورهای بومی و خرده روایتهای محلی ایرانیان تصویری شود، در مقطعی دچار انحراف شده و با درغلتیدن به ورطه کپیبردای (و نه اقتباس) از فیلم تحسین شده رومن پولانسکی در رسیدن به مقصود ناکام مانده است. داستان «آل» در شباهتی غریب به «بچه رزماری» پولانسکی روایت زن و شوهری جوان (سینا و فریبا بهجای گای و رزماری) است که قدم به خانهای مرموز میگذارند و بهرغم هراس و وحشت برآمده از القائات زن همسایه، تصمیم به ماندن میگیرند و اتفاقاً چشم بهراه بچه هم هستند. البته توجیه اتفاقات دلهرهآور داستان در نسخه اصلی، یک واقعیت وحشتناک (فعالیت گروههای شیطانپرستی) است و در نسخه ایرانی یک خواب (یک خواب معمولی)! فیلمنامهنویسان «آل» در گرتهبرداری از «بچه رزماری» چنان پیشپا افتاده عمل کردهاند که با تمام تلاش قابل تقدیر گروه سازنده، بازهم فیلم زیر سایه سنگین کپیبرداری دست و پا زده و بیش از تحسین، افسوس برانگیز از آب درآمده است؛ اتفاقی در پیش نبود!