نشست آسیب‌شناسی سینمای کمدی روز ایران و بررسی این آسیب‌ها از منظر اخلاق و عرف اجتماعی با حضور ابراهیم وحیدزاده، احمدرضا معتمدی و کاظم راست‌گفتار (کارگردان‌های سینمای ایران) و شهرام خرازی‌ها (منتقد سینما) در محل خبرگزاری فارس برگزار شد. ابراهیم وحیدزاده در این نشست با اشاره به ریشه معضلات سینمای کمدی در ایران، گفت: ما دچار یک سوءتفاهم عمدی هستیم و همواره سعی می‌کنیم صورت مساله را فراموش کنیم و به معلول‌ها بپردازیم و نه علت‌ها. وحیدزاده، سینما را ویترین یک کشور خواند و گفت: در سینما ما فقط یک نوع مخاطب نداریم، مخاطبان در انواع و سنین مختلف هستند ولی توده مخاطبان آدم‌های 8 تا 35 سال است. آنها این نوع سینمای کمدی را می‌پسندند و ما متاسفیم که این اتفاق می‌افتد، ولی دارد اتفاق می‌افتد. وحیدزاده با بیان این مطلب که باید در سیاستگذاری تفاوتی در شرایط اکران فیلم بد و خوب اعمال شود، گفت: فیلم بد و خوب در شرایط یکسانی اکران می‌شوند. به کسی که فیلم بد ساخته، نمی‌گویند این چه فیلمی است ساخته‌ای و از این به بعد شامل درجه‌بندی می‌شوی. اگر درجه جیم بگیری، شرایط محدود اکران خواهی داشت. به کسی هم که فیلم خوب می‌سازد شرایط ویژه‌ای نمی‌دهند که لااقل برای زحمتی که کشیده، حداقل بتواند با سوبسید فیلم بعدی‌اش را بسازد.
نباید جای نگرانی باشد!
کاظم راست‌گفتار هم در بخشی از این نشست گفت: اینکه بیاییم آسیب‌شناسی کنیم که آیا سینمای کمدی، آسیب زننده است یا آسیب خورنده، به نظرم اشتباه است. فکر می‌کنم ما برخوردار از سینمایی هستیم که خنده به لب می‌آورد، حالا اسم کمدی روی آن بگذاریم یا هر اسم دیگر و نگرانی این است که چرا مردم از این سینما استقبال می‌کنند، من فکر می‌کنم این نباید جای نگرانی داشته باشد. وی ادامه داد: مردم اگر از هر ژانر سینمایی دیگر هم استقبال کنند، آیا باید نگران شویم و بگوییم که باید آسیب‌شناسی شود که چرا این اتفاق می‌افتد؟! یا اینکه از این استقبال خوشحال شویم و سمت و سوی سیاست‌های فرهنگی خودمان را با آن هماهنگ کنیم؟ کارگردان «عروس خوش‌قدم» در ادامه گفت: من بیش از اینکه پاسخش را بدانم یا به دنبال تئوریزه کردن این قضیه باشم، بیشتر برایم سوال است و اعتقادی هم لااقل تاکنون پیدا نکرده‌ام که سینمای کمدی دارد آسیب می‌زند یا اینکه آسیبی به آن وارد شده است. بالاخره سینما در این مملکت وجود دارد و یک عده‌ای جهان‌بینی خودشان را از طریق این سینما منتقل می‌کنند و یک تعداد هم می‌بینند سینمای کمدی به قول معروف بفروش است و می‌شود از طریق آن به نان و نوایی رسید، به‌خاطر سود بردن فیلم‌هایی می‌سازند که سر و شکل کمدی دارد اما گندم‌نمای جوفروش است.
کوچ بازیگران تلویزیونی به سینما
در این نشست، شهرام خرازی‌ها، منتقد سینما هم به تاریخچه سینمای کمدی در ایران اشاره کرد و گفت: اوایل دهه 60 فیلم‌های سینمای کمدی «مردی که زیاد می‌دانست» و «خانواده آقای حقدوست» ساخته می‌شود و بعد ژانر کمدی با یک رویکرد جدید به سینمای ایران می‌آید، البته با نیم‌نگاهی به حال و هوای کمدی قبل از انقلاب پا می‌گیرد. در دهه 70 سینمای کمدی درجا می‌زند و شروع به افت می‌کند. در دهه 80 که در انتهای آن هستیم، می‌بینیم که بسیار افت کرده و اگر بخواهیم آن را بررسی کنیم، می‌بینیم در صدر فروش فیلم‌ها حداقل یک یا 2 فیلم کمدی قرار داشته و در اکران‌های نوروزی نیز لااقل یک فیلم کمدی بوده است. این منتقد یکی از دلایل افت ژانر کمدی در سینما دهه 80 را کوچ بازیگران تلویزیونی به سینما دانست و گفت: در هر حال این بازیگران فضای تلویزیونی را به سینما می‌آورند. در حال حاضر کمدین به معنای مطلق در سینما نداریم. به‌طور مثال رضا عطاران یکی از بازیگران کمدی است که سرش شلوغ است و همه تهیه‌کنندگان او را انتخاب می‌کنند و از این فیلم به آن فیلم می‌رود ولی آیا او در شخصیت‌هایی که ایفا می‌کند، بازی سینمایی ارائه می‌دهد؟
اینها کمدی فرویدی است
بنابر این گزارش، دکتر احمدرضا معتمدی هم در نشست آسیب‌شناسی سینمای کمدی از منظر اخلاق به بررسی تاریخچه کمدی پرداخت و گفت: خنده برای عالم انسانی است، چرا که انسان طبق تعریف کلاسیک ارسطویی، حیوان ناطق خوانده شده و از تفکر و اندیشه برخوردار است. انسان متوجه جابه‌جایی اشیا و پدیده‌ها شده و دچار تعجب می‌شود و سپس حالت خنده برایش حاصل می‌شود، بنابراین خنده ناشی از حوزه تفکر انسان است. معتمدی به تئوری‌هایی که در طول تاریخ در زمینه کمدی وجود دارد، اشاره کرد و گفت: از افلاطون و ارسطو تا دوران قرون وسطی تا دوران رنسانس و دوره معاصر نظرات بسیار زیادی در زمینه کمدی وجود دارد که ما بسیار از آنها دور هستیم. اکنون بسیاری از اندیشمندان رساله‌های دکترایشان را درباره طنز و کمدی می‌نویسند و تعجب می‌کنم که وقتی می‌‌خواهیم کار کنیم ما بدترین نظریه‌ها را (کمدی فرویدی) انتخاب می‌کنیم. وی به فرآیند تبدیل کمدی از عنصری برای تزکیه به عاملی برای تخلیه در دوره معاصر اشاره کرد و افزود: اما در نقطه مقابل در دوره معاصر، ما شاهد نوعی از طنز و کمدی فرویدی هستیم که می‌گوید انسان میان نهاد و فراخود گرفتار می‌شود و می‌خواهد یکی را انتخاب کند. حالا در جامعه‌ای می‌بینید که این نظام هنجاری و ارزشی، یک جور سرکوب‌کننده رفتار می‌کند، بنابراین کمدی می‌تواند شورشی از ناحیه غریزه علیه آن هنجارها، یعنی از ناحیه نهاد علیه فراخود باشد. وقتی از ارسطو حرکت می‌کنیم و به دوره فروید می‌رسیم، می‌بینیم جهت کمدی کاملا عوض می‌شود و اثر کمدی به جای تزکیه تبدیل می‌شود به تخلیه. وی کمدی‌های پرفروش سینمای امروز ایران را نمونه‌ای کمدی فرویدی دانست و گفت: به‌عنوان نمونه کمدی‌های پرفروشی که در سینمای ایران ساخته شده، همه از این ویژگی کمدی فرویدی برخوردارند.