بهرنگ فتوحی:
ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال جدید تمام تاکید خود را بر آموزش و فرهنگ‌سازی در زمینه مواد مخدر در میان دانش‌آموزان و دانشجویان گذاشته است. این مطلب را می‌توان براحتی از میان سخنان، بخشنامه‌ها و نشست‌های خبری اعضای این ستاد تشخیص داد. در این میان بیشترین حجم تجلی رویه پیشگیرانه این ستاد در حوزه آموزش نمایان است به طوری که از آخرین ماه‌های سال پیش تالیف کتب، طراحی واحدهای آموزشی، فرستادن راهنمایان آموزش دیده به مدارس، دانشگاه‌ها و خوابگاه‌ها آغاز شده است. روز گذشته مسؤولان ستاد مبارزه با مواد مخدر در سالن شقایق به بررسی وضع امور پیشگیرانه در بدنه آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها پرداختند که بخشی از گزارش این برنامه در پی می‌آید.
اعلام آمار دانشجویان معتاد
قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در این نشست با اشاره به اینکه آمارگیری معتادان کل کشور از سال گذشته شروع شده است، اعلام کرد: در فصل دوم سال آمار دانشجویان معتاد همراه با دیگر گروه‌ها اعلام خواهد شد. طه طاهری افزود: برابر سیاست کلی ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری و مفاد برنامه پنجم، هیچ اقدامی از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر انجام نخواهد گرفت مگر اینکه مبتنی بر پژوهش بوده و مراحل تحقیقاتی را طی کرده باشد. وی در ادامه گفت: پژوهش‌ها شامل تعداد مصرف‌کنندگان، کیفیت و نوع مصرف، طبقات اجتماعی و وضع اقتصادی معتادان در حوزه‌های اجتماعی مختلف خواهد بود. طاهری تصریح کرد: این حوزه‌ها، حوزه‌های اجتماعی، دانش‌آموزی، دانشجویی، محیط کار و محله‌ها را شامل شده و جزو سرفصل‌های پژوهشی ستاد مبارزه با مواد‌مخدر به حساب می‌آیند. قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اذعان داشت: از سال گذشته توسط آمارگیران برنامه‌های برآورد دقیق معتادان در سطح کشور شروع شده است و در چند ماه آینده این برآوردها اعلام خواهد شد. وی در پایان گفت: در آمارگیری که در سال 88 انجام شد، تعداد معتادان کشور یک میلیون و 200هزار نفر برآورد شد.
پیشگیری از اعتیاد در رسانه ملی
رسانه ملی به عنوان اصلی‌ترین و پرمخاطب‌ترین رسانه کشور بارها از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر برای گسترش موضوع پیشگیری از اعتیاد به بخش‌های مختلف جامعه دعوت به همکاری شده است. پخش مستند شوک که بازتاب گسترده‌ای در جامعه داشت بخشی از اهداف این ستاد را در حوزه گفته شده تامین می‌کرد اما این بار مستند ریشه‌ها که پخش آن از شبکه 2 آغاز شده قرار است جریانی کاملا متفاوت داشته باشد. در این نشست، تهیه‌کننده مجموعه مستند «ریشه‌ها» هم حضور داشت و درباره ریشه‌ها سخن گفت. به گفته وی این برنامه به بحث لزوم ارتباط سالم خانواده‌ها با جوانان و نوجوانان برای پیشگیری از اعتیاد در بین این گروه سنی می‌پردازد. علیرضا سبط احمدی ساختار این برنامه را مستند محض توصیف کرد و افزود: در این برنامه به موضوع پیشگیری از اعتیاد، نگاه و رویکردی ویژه خواهیم داشت و نمونه‌های واقعی از افرادی که به دلیل ارتباط ناسالم با خانواده‌هایشان آلوده شده‌اند را تصویر می‌کنیم. به گفته وی مجموعه «ریشه‌ها» در 16 قسمت 30 دقیقه‌ای در شبکه 2 سیما ساخته شد و مراحل تولید آن 6 تا 7ماه به طول انجامید. سبط احمدی همچنین اظهار داشت: در این برنامه به بحث مواد مخدر نمی‌پردازیم، بلکه به موضوع اعتیاد خواهیم پرداخت. وی ادامه داد: در این برنامه به این موضوع می‌پردازیم که اگر پیوند عاطفی و روانی خانواده‌ها با جوانان و نوجوانان درست باشد، بخش اعظمی از واکسیناسیون برای جلوگیری از گسترش اعتیاد در بین جوانان و نوجوانان ایجاد می‌شود. وی تاکید کرد: «ریشه‌ها» به لزوم ایجاد ارتباطات سالم بین خانواده‌ها و بچه‌ها می‌پردازد و عواقب ارتباط ناسالم و ضعیف خانواده‌ها با جوانان و نوجوانان را تصویر می‌کند.
پیشگیری از طریق مدرسه و معلمان
ساختار مدرسه در برنامه‌های وسیع پیشگیری سهم بسزایی دارد. هزینه ملاحظاتی که از طریق مدرسه صورت می‌گیرد نسبتا کمتر است، این در حالی است که همراهی مدرسه در برنامه‌های جامع اجتماعی موجب می‌شود تا پیام‌ها، ارزش‌ها و نگرش‌های واحدی به نوجوانان منتقل شود. هنگامی که از ساختار مدرسه درعملیات پیشگیری استفاده شود، نمی‌توان تنها افرادی را که بیشتر درمعرض خطر هستند (مثلا کسانی که دارای صفات شخصیتی مستعد کننده باشند) تحت پوشش قرار داد، زیرا این خطر وجود دارد که این پیام به فرد داده شود که «در آینده معتاد خواهی شد» اما می‌توان در برنامه‌های پیشگیرانه والدین را در حوزه اعتیاد آموزش داد تا آنها بتوانند به روش‌های مختلف در بحث‌های پیشگیرانه وارد شوند. به گفته کارشناس ستاد مبارزه با مواد مخدر، برگزاری جلساتی برای آگاه‌کردن والدین از خطر مواد و دادن آموزش‌های لازم، دادن جزوه‌ها یابروشورهای آموزشی به والدین و ترغیب والدین به شرکت در تشکیلات والدین از طریق انجمن اولیا و مربیان برای ایفای نقش‌های فعال‌تر از جمله اقداماتی است که می‌توان در این باره انجام داد. به گفته علی افضلی، برگزاری دوره‌های آموزشی یا روش‌های تغییر نگرش دانش‌آموزان، وضع مقررات واضح در رابطه با مواد، ایجاد امکانات مشاوره و درمان، آگاه‌سازی معلمان، اصلاح روش تدریس و برخورد با دانش‌آموزان،
آموزش مهارت‌های ارجاع‌دادن و استفاده از معلمان برای آموزش اطلاعات می‌تواند زمینه‌های پیشگیری را در آموزش و پرورش ایجاد کند.