۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۱۳
درباره رمان «تصویر کهنه» ایزابل آلنده

جذر حقیقت را بگیر

آزاده صالحی:

ایزابل آلنده یکی از روزنامه‌نگاران و نویسندگان مشهور آمریکا‌ی لاتین است. او نخستین‌ کتاب خود یعنی «خانه اشباح» را در دهه 80 در اسپانیا نوشت. وقتی «خانه اشباح» نوشته شد، برخی از منتقدان ادبی، نثر و اصولا سبک و سیاق نوشتاری او را متاثر از مارکز و «صد سال تنهایی» او دانستند و بسیاری موفقیت او را مرهون به یدک کشیدن نام‌خانوادگی آلنده قلمداد کردند. هرچند هیچ یک از اینها نتوانست او را از هدفی که در سر داشت، باز دارد. او نوشت و رئالیسم جادویی منحصر به خود را در آثار بعدی‌اش یعنی «از عشق و سایه‌ها»، مجموعه داستان «اوالونا»، «پائولا»، «دختر بخت»، «پرتره به رنگ سیپا» و حتی «تصویر کهنه» در اشکال دیگر ادامه داد. شیلی برای آلنده صرفنظر از یک زادگاه و با وجود پشت سر گذاشتن مسیرهای پر تلاطم، همچنان مدينه‌اي فاضله است یا کشوری که به واسطه حکومت پینوشه، سال‌های سال در رنج، عذاب، درگیری و کشتار فرو رفته بود. روی این اصل است که ایزابل آلنده یک بار در گفت‌وگویی که با او انجام شد، درباره پینوشه گفت: «متاسفم که پینوشه آسوده در بسترش مرد و هیچ وقت محاکمه نشد». آلنده در «تصویر کهنه» ضمن طرح یک من روایت به صحنه‌های جنگ اشاره می‌کند و در آن بزرگ‌ترین و بهترین اسلحه مردم شیلی را غرور و شجاعت می‌داند. در «تصویر کهنه» نویسنده با ارائه برشی از جنگ می‌کوشد رسالت خود را به عنوان یک شهروند شیلی‌تبار و همین طور تاسف و اندوهش را نسبت به ظلمی که در این رهگذر به هموطنانش رفته است، عمیقا توصیف کند. ردپای خواب‌های او در طول رمان مشهود است. نه! این تعبیر نگارنده نیست. آلنده پیش‌تر هم به این نکته اینجا و آنجا اشاره کرده بود. او نویسنده‌ای است که خواب‌های خود را دست‌کم نمی‌گیرد. اما نوشتن از خواب‌ها به منزله غیرواقعی بودن آنها نیست. اگر آلنده توانسته در ادبیات معاصر داستانی آمریکای لاتین و حتی خارج از این محدوده موفق باشد، یک دلیل متقن دارد. او واقعیت را می‌گیرد. آن را زیر رادیکال می‌گذارد و بعد از آنالیزه کردن به خواننده کتاب‌هایش منتقل می‌سازد. آلنده در رمان زیبا و لطیف «تصویر کهنه» به روایت کابوس‌های جنگ می‌پردازد که همیشه در ذهن هر ملتی ناخوشایند است و در عین حال از آن گریزی هم نیست. او در پس‌زمینه ذهنش، متنی را تنیده در حوادث مختلف برای مخاطب می‌چیند که در نهایت به انتشار رمان «تصویر کهنه» می‌انجامد و با اشرافی که به شیوه‌های گوناگون داستان‌نویسی دارد، چیزی از بیان احساسات خود کم نمی‌گذارد. آلنده امروز در میانسالی قرار دارد و بی‌تردید با همین عکس‌ها و خاطرات می‌کوشد حقیقت بر جای مانده از موطن خود را زنده نگه دارد. او مدارکی دارد که ثابت می‌کند این وقایع، واقعا در برهه‌هایی از زندگی‌اش به وقوع پیوسته و شخصیت‌هایی که ما در رمان‌هایش با آن مواجه می‌شویم، تماما از خط سرنوشت او عبور کرده‌اند. او نیز مانند همه ما در لابه‌لای عکس‌ها و خاطرات کهنه می‌کوشد نقبی به گذشته خود بزند و مادری که هنگام تولد او از دنیا رفته، پدری تنها و دیگر حلقه‌های موجود در زنجیره طولانی خانوادگی‌اش که همگی خون مخلوط و احساساتی آتشین دارند را به مدد اسرار سر به مهر کودکی به یاد آورد تا از رهگذر نوشتن رمان «تصویر کهنه» هویت خود را در درجه نخست بر خود محرز سازد و خویشتن خویش را دریابد؛ اسراری که حکایت از پشت پرده و سرگشتگی‌ها دارد و ته‌مایه زندگی آلنده را به رنگ تصویری کهنه درمی‌آورد.

 

ارسال نظر
captcha
پربیننده