محمد صابری:
الزاماً قرار نیست هر چیزی جدید باشد تا قابلیت پیشنهاد و احتمالاً دوباره‌بینی داشته باشد، که اصل بر «تازگی» است بویژه در حوزه فیلم و سینما که آنچه فراتر از مکان و زمان روایت شود، ماندگارتر و تا سال‌های سال «تازه» است. حال حکایت این ستون و قانون نانوشته‌اش مبنی‌بر پیشنهاد تازه‌های سینما هم حکایت همین گذشت زمان و ماندگاری است که معرفی تازه‌های دنیای سینما چندان نیاز به پایبندی به تقویم ندارد. قصه قصه «انسان» است و دغدغه‌هایش و ثبت این پیچید‌گی‌های انسانی بر پرده است که امتیاز سینما محسوب و تبحر در آن متضمن «تازه» ماندن یک اثر می‌شود. حکایت این تازه بودن و تفاوت آن با تاریخ ساخت فیلم را ابتدا به نیت ورودیه‌ای چندکلمه‌ای برای ستون این هفته در نظر گرفته بودم اما یادآوری این نکته که سینمای ما مدت‌هاست در آرزوی فیلمی «تازه» چشم به اتفاق‌ها و معدود استعدادهای شخصی دوخته است، این چند کلمه را به اطاله کلام مبتلا کرد! اما این بهانه و مقدمه از آنجا بود که چند روز پیش توفیق تماشای فیلمی متفاوت از سینمای لهستان نصیبم شد که اگرچه تاریخ ساخت آن به 2 سال قبل (2008) بازمی‌گشت اما چنان «تازه» و ناب بود که براحتی مجابم کرد در این وانفسای فیلم تازه در سینمای ایران و البته در میان تازه‌های روز سینمای جهان (همچون قفسه رنج، آواتار، بالا در آسمان، نه و...)، اولویت را به این ساخته متاخر یرژی اسکولیموفسکی بدهم؛ کارگردانی که تا پیش از مواجهه با فیلم تازه‌اش (4 شب با آنا) آشنایی چندانی با سینمایش نداشتم و پس از آن بود که خواندم و دریافتم جایگاه و اعتباری همتراز با پولانسکی و حتی کیشلوفسکی در سینمای بلوک شرق در سینمای لهستان دارد. او کار خود در سینما را با بازی در فیلمی از آندری وایدا آغاز كرد و اندکی بعد همراه رومن پولانسکی (که هر دو در مدرسه فیلم «لودز» تحصیل می‌کردند)، فیلمنامه نخستین فیلم پولانسکی را نوشت و اولین فیلم خود را با نام «علائم شناسایی» ساخت. او پس از سال‌ها فیلمسازی اندکی خلوت گزید و فیلم نساخت تا جشنواره کن 2 سال قبل که پس از دوری 17 ساله از سینما «4 شب با آنا» را به سینمادوستان تقدیم کرد؛ فیلمی عاشقانه، آرام و انسانی که در هیاهوی فیلم‌های پرزرق و برق سینمای جهانی، احساسی خالص و انسانی را با حداقل کلام و به مدد اعجاز سینما تصویر کرده‌است. اسکولیموفسکی با استادی تمام فقط و فقط دل به «تصویر» خوش کرده و کلام را به حاشیه‌ای برای روایت تقلیل داده است. «4 شب با آنا» فیلمی واقعاً سینمایی برای «دیدن» است و همین آن را به شاهکاری بی‌ادعا و آرام اما بی‌تردید تا مدت‌ها «تازه» تبدیل کرده است. اسکولیموفسکی خود درباره سکوت 17 ساله‌اش روایت جالبی دارد که احتمالاً بی‌ارتباط با گیرایی خالص «4 شب با آنا» نیست؛ «پس از ساخت آخرین فیلمم، تصمیم گرفتم وقفه‌ای در کارم بیندازم و خودم را به عنوان یک هنرمند ترمیم کنم تا آن لذت آفریدن را دوباره بازیابم... شما باید سال‌هایی از زندگی‌تان را وقف کنید و من این کار را کردم. نمی‌دانستم 17 سال خواهد شد اما اکنون آن خشنودی یک هنرمند واقعی و راستین را دارم.» دیدن تازه‌ترین اثر این هنرمند لهستانی تجربه‌ای متفاوت و سینمایی است که به یادمان می‌آورد سینما بدون اغراق‌های تکنولوژیک و تمهیدات غیرانسانی و غیراخلاقی تا چه حد می‌تواند جذاب و تاثیرگذار باشد. این فیلم تازه را باید دید؛ سینما یعنی همین.