عبدالباری عطوان*: شکست دور دوم مذاکرات ژنو2 به علت شکاف وسیع بین طرفین و اصرار آنها بر مواضع و اولویت‌های مدنظر خود، کاملا قابل پیش‌بینی بود. نظام سوریه، موضوع مبارزه با تروریسم و کمک‌رسانی به محاصره‌شدگان در شهرها را در اولویت قرار می‌داد و معارضان به دست گرفتن قدرت و شروع دوره انتقالی را نخستین گام می‌دانستند. عذرخواهی آقای اخضر ابراهیمی از مردم سوریه بابت بی‌نتیجه بودن دو دور مذاکرات ژنو 2 گویا به معنی مرگ مذاکرات و پایان تلاش‌های سیاسی بود. در حال حاضر، موافقت دوطرف برای برگزاری دور سوم مذاکرات بدون مشخص کردن زمان آن، به معنای این است که دوطرف نمی‌خواهند رسما به شکست مذاکرات اعتراف کنند. تلاش کشورهای غربی برای معرفی کردن دولت سوریه به عنوان مسؤول شکست مذاکرات، شاید زمینه را برای بازگشت به گزینه نظامی علیه سوریه فراهم کند. مقدمات عملی و رسانه‌ای برای بازگشت به گزینه نظامی قبل از برگزاری ژنو 2 فراهم شده بود، مگر اینکه دولت سوریه زیر فشار تهدید‌های نظامی مجبور به پذیرش خواسته‌های معارضان و همپیمانان آنها شود و مساله هیات انتقالی و عقب‌نشینی از قدرت را بپذیرد. برخی شواهد احتمال حمله نظامی علیه سوریه در هفته یا ماه‌های آینده را تقویت می‌کند. 1- در دیدار اخیر باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا با عبدالله دوم، پادشاه اردن در کاخ سفید، اوباما از لزوم برداشتن گام‌های قوی برای فشار بر دولت سوریه با هدف پذیرش راه حل سیاسی سخن گفت. 2- رابرت فورد، سفیر سابق آمریکا در دمشق و مسؤول پرونده سوریه در آمریکا، از ائتلاف معارضان خواسته است تا جبهه جنوب سوریه را دوباره فعال کنند، بویژه منطقه درعا که مشرف به کشور اردن است. اردن دروازه اصلی این منطقه محسوب می‌شود. شاید بتوان دیدار اخیر پادشاه این کشور با اوباما و کمک یک‌میلیارد دلاری به اردن را در این رابطه تفسیر کرد. 3 - روزنامه «وال‌استریت‌ژورنال» فاش کرده است که عربستان سعودی قصد دارد موشک‌های پدافند هوایی به مخالفین بدهد تا اوضاع میدانی، به نفع معارضان تغییر یابد. 4- وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا، اخیرا به اطلاع ائتلاف معارضان رسانده که در صورت شکست مذاکرات ژنو، آمریکا نقشه جایگزینی دارد که سریعا آن را اجرا خواهد کرد. 5- محافل سیاسی روسیه از آمادگی آمریکا و فرانسه برای حمله به سوریه با هدف جلوگیری از پیشروی نظام این کشور در منطقه «القلمون» خبر می‌دهند. موضوع بمباران هوایی و مسلح ساختن معارضان به سلاح‌های بسیار پیشرفته، جزو اهداف نظامی حساب می‌شود. آمریکا و همپیمانان عرب وی، نمی‌توانند از طریق شورای امنیت موضوع حمله به سوریه را پیش بکشند چرا که با وتوی روسیه مواجه خواهند شد، بنابراین ناگزیرند موضوعی را بهانه کرده و به عنوان دلیل حمله نظامی مطرح کنند که در حال حاضر، انداختن مسؤولیت شکست مذاکرات بر گردن سوریه، فرصت خوبی را فراهم کرده است. حالت نظامی علیه سوریه، در صورت وقوع، همانند عراق، افغانستان و لیبی گسترده نخواهد بود و صرفا با هدف فشار بر دولت سوریه برای امتیازدهی در مذاکرات صورت خواهد گرفت. در هفته‌های اخیر، واشنگتن، میهمان برخی همپیمانان اصلی خود، از جمله عبدالله دوم پادشاه اردن و محمد بن نایف وزیر کشور عربستان و مرد قوی واشنگتن در ریاض بوده است. از سوی دیگر رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه نیز پشت درهای بسته با شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، پادشاه قطر دیدار کرده است. سوریه در هفته‌های آینده آبستن قضایای زیادی خواهد بود و شاید این کشور به همان پله اول بازگردد، پله‌ای که محل حضور گروه‌های مسلح و کش و قوس‌های سیاسی است و بدون شک نقش اردن در این زمینه بسیار بزرگ خواهد بود.
* تحلیلگر برجسته مسائل خاورمیانه