آثار حسن اصغری به طور کلی به 2 بخش رمان و مجموعه داستان تقسیم می‌شود که از آن میان می‌توان به کارهایی چون «خسته‌ها»،«میراث خانزاده»،«برکه مانداب»،«کوهان سیاه و شکوفه‌های بهارنارنج» و «عاشقی در مقبره» اشاره کرد که در قالب مجموعه داستان به رشته تحریر درآمده‌اند.«گرگ و میش»،«تلاش» (داستان برای نوجوانان)،«ول کنید اسب مرا»و«زایش تاریخ» (7 مقاله پیرامون وقایع انقلاب مشروطه) نیز رمان‌های او به شمار می‌آیند. انتشار چاپ دوم رمان «عاشقی در خیال» به قلم او در بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران موجب شد تا به گفت وگویی اجمالی با او پیرامون وضع داستان‌نویسی معاصر بویژه در دهه 80 بپردازیم.
دهه 80 دهه فرازهای موفق برای نویسندگان
آنچه پیش از دیگر پرسش‌ها به ذهن می‌رسد این است که او بعد از گذشت و تجربه دهه‌های مختلف ادبیات داستانی ایران، در حال حاضر این وادی را چگونه ارزیابی می‌کند. اصغری در پاسخ می‌گوید: بی‌تردید دهه 80 برای ادبیات معاصر ما بویژه ادبیات داستانی دارای جهش‌ها و فرازهای فراوانی بوده است که نیمی از آثار درخشان را می‌توان متعلق به نویسندگان جوان و خلاق و همین‌طور زنان نویسنده دانست. اما همواره تصورم بر این بوده است که حرکت‌های جدی در حیطه ادبیات باید تداوم داشته باشد تا بتوان از رهگذر آن به نتایج مطلوب‌تری رسید.
تا غربال نکنیم آثار مطلوب حاصل نمی‌شود
این نویسنده ادامه می‌دهد: آنچه مسلم است اینکه در طول یک سال، تعداد زیادی آثار داستانی در قالب رمان و مجموعه داستان منتشر و وارد بازار کتاب می‌شوند اما باید دید واقعا چه تعداد از این آثار دارای قابلیت و پتانسیل هستند که مخاطب را به تفکر وادارند. پس بر این عقیده هستم که ما به یک غربالگری در ادبیات داستانی نیازمندیم تا از رهگذر آن بتوانیم آثار مفید و غیرمفید را از یکدیگر تمیز دهیم یا به عبارتی بتوانیم در این وادی به تفکیک سره از ناسره بپردازیم.
برخی نویسندگان همچنان معطوف شیوه‌های منسوخ اروپایی‌اند
نویسنده رمان «عاشقی درخیال» بر این باور است که در حال حاضر آثاری که در قالب داستان در دهه فعلی ارائه می‌شود صرف نظر از داشتن محتوای مطلوب، مغشوش است و نوعی سرگردانی در فرم در اغلب آنها به چشم می‌خورد؛ سرگردانی‌هایی که اصولا متاثر از شیوه‌های داستان‌نویسان اروپایی است که در ادبیات ما کاربردی ندارد. او به شیوه‌های داستان‌نویسی دهه‌های 40 و 50 در اروپا و آمریکا اشاره می‌کند و می‌گوید: به کارگیری تکنیک‌هایی که ویرجینیا ولف در آثارش به کار می‌برد حتی امروز در خود این کشورها نیز منسوخ شده اما بعضی مواقع مشاهده می‌کنیم که برخی نویسندگان ایرانی همچنان به این شیوه‌ها برای نگارش آثارشان وابسته‌اند.
به بومی‌گرایی بی‌اعتنا شده‌ایم
خود او نویسنده‌ای است که در کارنامه 30 ساله‌اش آثار داستانی‌ای که رنگ و بویی از بومی‌گرایی دارند به چشم می‌خورد. از این رو است که درباره آثار امروز و نقش بومی‌گرایی نیز توضیح می‌دهد: متاسفانه این قدر که در داستان‌نویسی به شیوه‌های غربی تکیه و توجه داشته‌ایم به عناصر بومی‌مان بی‌اعتنا بوده‌ایم. در حالی که کشور ما به لحاظ اقلیمی و جغرافیایی این قابلیت را دارد که در قالب داستان به جنبه‌های بومی آن نیز توجه شود؛ همان‌طور که در آثار نویسندگان دهه‌های گذشته بود. هرچند، نظرم این است که دوران غول‌های ادبی دهه‌های گذشته نیز دیگر طی شده و ما باید تقلید از آنها را نیز کنار بگذاریم و به روش‌های تازه‌تری در فرم دست یابیم.
انگشت‌شمار بودن آثار مطلوب و خلاق در ادبیات داستانی
انگشت‌شمار بودن آثار مطلوب و خلاق در ادبیات داستانی نکته دیگری است که اصغری به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: اگرچه واقعا نمی‌توان به قضاوت موشکافانه و اجمالی درباره ادبیات داستانی معاصر پرداخت اما همین قدر بگویم که این وادی طی دهه‌های اخیر دارای جنبه‌های مثبت و منفی بوده است.
برگزاری نمایشگاه در فضای باز مصلا
مطلوب‌تر است
اصغری تصریح می‌کند: شنیده‌ام امسال قرار است بیشترین فضای باز در اختیار غرفه‌داران و اصولا ناشران قرار گیرد. اگر این‌طور باشد، خیلی خوب است، زیرا سال گذشته به دلیل تراکم جمعیت در سالن‌های نمایشگاه، نه امکانی برای تماشای کتاب‌ها و تاملی در غرفه‌ها بود و نه مجال چندانی برای نفس کشیدن! به هرحال، امیدوارم امسال برای این مساله نیز تمهیداتی در نظر گرفته و خدمات مطلوب‌تری ارائه شود.
آثار نویسندگان داخلی درحاشیه است
عرضه کتاب‌های ترجمه بیشتر از آثار تالیفی در نمایشگاه‌های کتاب از دیگر مواردی است که این منتقد ادبی بر آن اشاره می‌کند. اصغری تاکید می‌کند: متاسفانه طی سال‌های گذشته، تعداد کتاب‌های ترجمه در قیاس با کتاب‌های تالیفی بیشتر به چشم می‌خورده است. این درحالی است که تصور می‌کنم باید در نمایشگاه کتاب بیشتر شاهد آثار نویسندگان و شاعران داخلی باشیم، اما متاسفانه طی سال‌های گذشته در جریان برگزاری نمایشگاه‌های کتاب، آثار ترجمه‌ای را می‌بینیم که متعلق به دهه‌های 40 و 50 اروپا و آمریکا است و کتاب‌های نویسندگان داخلی درحاشیه قرار می‌گیرد.
کارگاه‌های داستان‌نویسی محملی برای پرورش ذوق هنرجو
حسن اصغری از جمله نویسندگانی است که 18 سال است در کارگاه داستان‌نویسی خود به آموزش مبانی داستان‌نویسی برای هنرجویان می‌پردازد. او می‌گوید: نظرم این است،کسی که زمینه نوشتن در او هست، می‌تواند به مدد این کلاس‌ها موفق شود یا بهتر بگویم برآیند این کلاس‌ها برایش مفید باشد. اصغری معتقد است: اگر اصل نیرو و خلاقیت در این کلاس‌ها جاری باشد دیگر نمی‌توان هنرجویان را در چارچوب‌ها و بایدها و نبایدها محبوس کرد. می‌گویم منظورتان این است که نباید مطلبی به هنرجو در این کارگاه‌ها دیکته یا القا شود؟ که پاسخ او مثبت است. ضمن اینکه در توضیح بیشتر این مطلب می‌گوید: اینطوری بهتر است. حتی بوده‌اند کسانی که از رهگذر آموزش در این کلاس‌ها و کارگاه‌ها توانسته‌اند به انتشار رمان‌ها و مجموعه داستان‌هایشان نیز بپردازند. برخی هم به مطبوعات روی آورده‌اند و عده‌ای دیگر ترجیح دادند این فن را در مسیر نقد ادبیات به کار گیرند.
از تلفیق داستان‌های کهن و شیوه‌های نو آثار مطلوب تولید می‌شود
این نویسنده بر این باور است که هنوز هم نویسندگانی هستند که می‌کوشند آثار داستانی کهن ایران را با شیوه‌های تازه امروزی تلفیق کنند و اتفاقا در برخی موارد عملکردهای موفقیت‌آمیزی هم داشته‌اند. وی به اثر ماندگار«نون و القلم» جلال آل احمد اشاره می‌کند و از آن به عنوان یکی از آثاری نام می‌برد که از ترکیب قصه‌های کهن و تکنیک‌های غربی داستان‌نویسی خلق شده است و همین‌طور «نیما» که در نظر اول، اشعارش متاثر از سمبولیست‌های فرانسوی است اما با فرورفتن در بطن شعر به بارز‌ترین مولفه آنها یعنی بومی بودنشان پی می‌بریم که از شعر شاعران کلاسیک نیز وام گرفته است.
2 رمان آماده انتشار با موضوع تاریخی اقلیمی
حسن اصغری درحال حاضر دو رمان «رستم در مرداب خوان دوم» و «زایش در وعده‌گاه مرگ» را آماده انتشار دارد. «رستم در مرداب خوان دوم» اثری استعاره‌ای است که مفهوم اقلیمی نیز دارد و موضوع داستان در اطراف مرداب انزلی می‌گذرد. رمان دوم نیز که در مراحل نهایی قرار دارد دارای درونمایه‌ای نیمه‌تاریخی است.
آزاده صالحی