خاورمیانه به عنوان ژئوپلتیکترین و ژئواستراتژیکترین منطقه جهان، همواره با مشکلات حاد امنیتی مواجه بوده است. از اين جهت است كه خاورمیانه را بحرانخیزترین نقطه جهان هم دانستهاند. مروری بر بحرانهای خاورمیانه بخوبی نشان میدهد که بازیگران خارجی نقش اصلی را در این بحرانها ایفا کردهاند. دخالت این کشورها در خاورمیانه همواره به شکلهای مختلفی صورت گرفته است. برخی از این دخالتها جنبه مستقیم داشته و بازیگر خارجی به شکلی بیواسطه وارد منطقه شده و اقدامات مدنظر خود را انجام داده است. مطابق روش دیگر که به اعمال نفوذ نیابتی موسوم است، کشوری در منطقه به نیابت از بازیگر اصلی سیاستهای کشور اصلی را اعمال و منافع آن را تامین میکند. شیوه سوم هم تلفیقی از این 2 رویکرد است، یعنی بازیگر خارجی علاوه بر اینکه خود به صورت مستقیم دخالت میکند، از کمکهای یک کشور منطقهای هم به نفع خود سود میبرد.نگاهی به شرایط کنونی منطقه خاورمیانه نشان میدهد که راهبرد سوم از جانب ایالاتمتحده به اجرا در میآید. دخالتهای نظامی آمریکا در عراق، افغانستان، پاکستان و یمن با حمایتهای عربستان در منطقه همراه شده است و سعودیها عملا به ژاندارم ایالاتمتحده در منطقه بدل شدهاند.به واقع، عربستان به 2 دسته اقدامات نظامی و سیاسی در منطقه دست میزند تا منافع خود و آمریکا را که هم راستا با هم تدوین شدهاند، تامین کند. سعودیها در بعد نظامی از گروههای تروریستی حاضر در منطقه به عنوان بازوی نظامی خود استفاده میکنند و با حمایتهای مادی و معنوی، آنها را تجهیز و تهییج میکنند؛ تأملی در اقدامات رژیم سعودی در لبنان این موضوع را بخوبی عیان میسازد. در لبنان گروه تروریستی فتحالاسلام، بازیگر اول سعودیها محسوب میشود. فتحالاسلام به رغم حملات مکرر ارتش لبنان به اردوگاه نهرالبارد، کماکان حیات خود را حفظ کرده و هر از مدتی عملیاتهایی در این کشور انجام میدهد و میکوشد که با نسبت دادن آنها به مقاومت، جایگاه حزبالله را در داخل و خارج از لبنان زیر سوال ببرد.در افغانستان و پاکستان هم همین سناریو اجرا میشود و گروههای تروریستی حاضر در این کشورها از طالبان و القاعده گرفته تا لشکر طیبه و سپاه صحابه، همگی از ارتباطات ناگسستنی با رژیم سعودی برخوردارند.این گروهها توسط دربار سعودی به بهترین نحو ممکن حمایت میشوند و اسامه بن لادن، رهبر طالبان که خود عربستانی است، از پشتیبانی همهجانبه شاهزادههای سعودی سود میبرد. تعامل عربستان و القاعده به حدی نزدیک بود که در فضای پساسپتامبری و حمله به برجهای دوقلو، بسیاری عربستان را به عنوان یکی از کاندیداهای اصلی ایالاتمتحده برای حمله تلقی میکردند. حال آنکه عربستان و آمریکا با هماهنگی تمام، اقدامات خود را در منطقه به انجام میرساندند.
ادامه از صفحه اول
درباره جمهوری اسلامی هم این سناریو دقیقا اجرایی شد و در حال حاضر تردیدی نمانده که گروهک تروریستی ریگی سر در آخور عربستان و آمریکا داشته است.
در یمن هم که دخالت مستقیم نظامی سعودیها تا چندی پیش ادامه داشت و این رژیم هزاران تن از شیعیان این کشور را در منطقه صعده قتل عام کرد. به واقع تقابل با شیعیان در منطقه خاورمیانه به راهبرد اصلی عربستان و ایالاتمتحده بدل شده است و جای پای عربستان در تقابل با شیعیان از ایران گرفته تا یمن و لبنان و حتی پاراچنار، مشهود است.
در عراق هم تشت رسوایی سعودیها از بام افتاده است و عربستان به وضوح از القاعده عراق حمایت میکند و میکوشد با ایجاد ناامنی دولت شیعی عراق را عاجز از برقراری امنیت نشان دهد.
اما مقابله با شیعیان که به سنت مالوف و عادت معمول سعودیها بدل شده، ابعاد سیاسی هم دارد که این روزها و در آستانه انتخابات عراق بیشتر به چشم میآید. سعودیها میخواهند از سیاست نخ نمای خود در عراق هم استفاده کنند و با توسل به همان شیوهای که در لبنان با حزبالله و متحدانش مقابله کردند با شیعیان عراق هم به تقابل برخیزند. در جریان انتخابات پارلمانی لبنان، عربستان میلیاردها دلار برای پیروزی متحدان 14 مارسیاش هزینه کرد، به نحوی که بسیاری از اتباع لبنانی مقیم خارج از کشور را برای شرکت در انتخابات و رای دادن به غربگرایان 14 مارسی به این کشور آورد و همه هزینههای سفر و اقامت آنها را در بهترین هتلهای بیروت تامین کرد. در نهایت هم عربستان با توسل به دلارهای نفتی خود، به خرید گسترده آرای مردم لبنان دست زد و کار به جایی رسید که در منطقه زحله آرا بین 2 تا 3 هزار دلار (نزدیک به 2 تا 3 میلیون تومان) خرید و فروش میشد. در نهایت این دست اقدامات به پیروزی شکننده 14 مارس بر 8 مارس منجر شد.در حال حاضر هم قرائن بسیاری وجود دارد که نشان میدهد سعودیها میخواهند در جریان انتخابات پارلمانی 7 مارس عراق به چنین اقداماتی دست بزنند و این سنایور را در عراق هم به اجرا گذارند. عربستان که از بازگرداندن بعثیها به روند سیاسی عراق ناامید شده است، 250 میلیارد دلار را برای به زیر کشیدن شیعیان از سپهر سیاسی عراق هزینه و از هم اکنون برای خرید آرای مردم عراق برنامهریزی کرده است. حال آنکه بعید به نظر میرسد این دست اقدامات بتواند در پیروزی شیعیان عراق خللی ایجاد کند. بر خلاف لبنان، در عراق شیعیان از اکثریت غالبی برخوردارند که حتی ولخرجی سعودیها هم نمیتواند مانعی جدی در روند پیروزی آنها ایجاد کند. بنابراین ناظران سیاسی کمتر به پیروزی گروههای وابسته به عربستان نظیر العراقیه به رهبری ایاد علاوی امیدوارند. شرایط کنونی عراق حکایت از آن دارد که 2 ائتلاف بزرگ شیعی عراق یعنی ائتلاف ملی و ائتلاف دولت قانون به شکل مشترک حدود 150 کرسی پارلمان را به خود اختصاص خواهند داد و این تعداد کرسی زمینه را برای تشکیل یک دولت شیعی دیگر هموار خواهد کرد و این موضوعی است که برنامهریزیهای گسترده عربستان و به تبع آن ایالاتمتحده را با شکستی سنگین مواجه خواهد ساخت.