پورتسموث نخستین باشگاه لیگ برتری است که در حیات 2 دههای این رقابتها اعلام ورشکستگی میکند.
با آنکه این خبر روز جمعه، فوتبال جزیره را لرزاند اما کمتر کسی بود که نداند حقوقهای نجومی و مالکیت غیرمسؤولانه پمپئی (لقب شهر و باشگاه پورتسموث) حتی در ثروتمندترین لیگ فوتبال دنیا نیز میتواند منجر به ورشکستگی شود. پس از تداوم زیانهای تحت مدیریت چند مالک خارجی مختلف، سرانجام باشگاه 112 ساله بندر جنوبی جزیره بریتانیا در ساعت 10 و 20 دقیقه روز جمعه 26 فوریه 2010 اعلام ورشکستگی کرد تا خود را از توفان ویرانگری که بنگاه مالی طلبکار «اچ.ام. ریونیو اند کاستمز» یا HMRC برای مالیات معوقه 1/12 میلیون پوندی باشگاه به راه انداخته بود در امان نگاه دارد و خود را مشمول استمهال دولتی (فرصت دولت به شرکتهای بدهکار برای بازپرداخت بدهیهایشان) کند.
حالا پورتسموث باید در زمانی نهچندان طولانی با مجموع بدهیهای 60 میلیون پوندی و دستمزدهای ماهانه 3 میلیون پوندی در ماههای آتی دست و پنجه نرم کند و در این راه نخستین چاره کار کاستن از حقوق بازیکنان گرانقیمتی است که بعضی تا 40 هزار پوند در هفته دستمزد میگیرند. این ضروریترین اقدام برای خرسند کردن قیّم دوران استمهال و فرار از ورشکستگی قطعی است، یعنی همان اتفاقی که 9 سال پیش برای باشگاه فیورنتینای ایتالیا افتاد و بنفشهای ریشهدار شهر فلورانس را از سری A به سری C تبعید کرد اما بزرگترین مشکل در اجرای دستورات قیّم موقت «پمپئی»ها برای کاهش دستمزدها تا کمترین سطح ممکن این است که قوانین فیفا و فدراسیون فوتبال انگلستان از مفاد قرارداد بازیکنان بشدت حمایت میکند. «اندرو آندرونیکو» قیّم پورتسموث به هواداران مژده داد که باشگاهشان نجات خواهد یافت ولی وقتی از او پرسیده میشود که چه راهی برای جلوگیری از خطر انحلال در نظر گرفته، سياستمدارانه پاسخ میدهد: «خطر همیشه در کمین است» و بعد خاطرنشان میکند: «ما آخرین باشگاه نیستیم». بدین معنی که باشگاههای لیگ برتری بیشتر و بیشتری در ماههای آتی اعلام ورشکستگی خواهند کرد! پیش از فوران اسکناس و آغاز کار لیگ برتر از سال 1992 در لیگ فوتبال انگلستان 53مورد ورشکستگی به ثبت رسیده بود اما حالا ورشکستگی پورتسموث در لیگ برتر به معنای پایان عصر طلایی فوتبال جزیره خواهد بود و تصورش را بکنید که این اتفاق در اوج اقتدار فوتبال جزیره رخ میدهد. «تروور واتکینز» وکیل ورزشی بنگاه «کلارک ویلموت» میگوید: «من با رئیس یکی دیگر از باشگاهها صحبت میکردم که از نقطه نظر تجاری صحیحی حرف میزد و میگفت: وقتی باشگاهتان تحت قیمومیت قرار میگیرد، برند آن دچار چه افتضاحی میشود. اما این لیگبرتر است. میدانم که در «لیگ فوتبال» (سطوح پایینتر لیگبرتر) این اتفاق بارها رخ داده ولی آنجا هم توجیهی ندارد. فوتبال باید یک نگاه سختگیرانه و طویلالمدت به آینده بیندازد تا درباره انتقال مالکیتها چارهای بیندیشد و اینکه چگونه از افتادن به چنین ورطهای در امان بماند».
سخنگوی «گوردون براون» نخستوزیر بریتانیا در واکنش به این خبر از «روزی غمانگیز برای باشگاهی بزرگ» دم میزند ولی گفته میشود دولت از پیش نسبت به این اتفاق غمانگیز مطلع بوده و حتی به لیگبرتریها هشدار مالی داده است. آقای سخنگو میگوید: «این مشکل خصوصی مابین باشگاهها و HMRC است ولی برای حل آن قوانین قابل توجه و هدایت دولتی از زمان اندی بورنهام در وزارت بهداشت یعنی زمانی که او در دپارتمان «فرهنگ، رسانه و ورزش» فعالیت میکرد، تمهید دیده شده بود، با این وجود، همچنان نسبت به هواداران و جمعیتهای مربوط به باشگاههایی مثل پورتسموث نگرانیم تا مبادا بهخاطر بیلیاقتی باشگاههایشان در حل و فصل مسائل مالی آسیب ببینند». پورتسموث جاماتحادیه (FA-cup) را در سال 2008 فتح کرد ولی رویای فرا رسیدن دوران طلایی جدید در تنها باشگاهی که از ساحل جنوبی انگستان در لیگبرتر شرکت میکند در مقابل حقایق مالیای که رو به وخامت میگذاشتند تدریجا رنگ باخت تا اوضاع به شکل امروز درآمد. تنها 74 درصد گردش مالی فصل 2008-2007 این باشگاه ظاهرا متوسط انگلیسی را که رقمی در حدود 7/54 میلیون پوند میشود، هزینه دستمزدها شامل میشود و بس. فصل گذشته را هم باشگاه در تقلای کاستن از سطح دستمزدهای بازیکنانشان گذراند.
از ماه آگوست (شهریور) که فصل آغاز شد، پورتسموث توسط 4 مالک پی در پی دست به دست شده است.
مالک نخست، الکساندر گایداماک تاجر اسلحه صهیونیست اسرائیلی، زاده فرانسه بود که ثروتی افسانهای را از پدرش به ارث برده و با آن پورتسموث را به تملک خود درآورده بود. اما او باشگاه در حال زیاندهی را به سلیمان الفهیم، تاجر میلیاردر اهل دوبی واگذار کرد درحالیکه بلافاصله الفهیم که همزمان منچسترسیتی را هم خریده بود به بهانه نداشتن اعتبار کافی برای پیاده کردن برنامههایش در «فراتون پارک» پورتسموث، چوب حراج به باشگاه زد و 2 ماه بعد آن را به «علیالفرج» سرمایهگذار گردنکلفت سعودی فروخت.
اما همه امیدها برای نجات باشگاه توسط مالک سعودی وقتی که او از پرداخت نخستین سررسید ماهانه دستمزدها سر باز زد برباد رفت. البته او با قرض گرفتن پول از شرکایش، حقوقها را با تاخیر پرداخت کرد. یکی از این شرکا «بالرام چائیمرای» تاجر هنگکنگی بود که در نهایت در ازای بازپرداخت وام 20 میلیونیاش به «الفرج»، سرانجام پورتسموث را تصاحب کرد. اما پس از آنکه او در مذاکره با چند خریدار بالقوه شکست خورد،سرانجام چهارشنبه گذشته هیات مدیره باشگاه اعلام ورشکستگی را تصویب کرد تا روز جمعه با اعلام رسمی خبر تحت قیمومیت رفتن پورتسموث به طور خودکار، 9 امتیاز هم از امتیازات آنها در جدول لیگ برتر کاسته شود که در نتیجه باشگاه به قعر جدول سقوط کرد و در یکقدمی سقوط به دسته اول قرار گرفت. آندرونیکو در این باره چنین امیدواری میدهد: «میخواهم به هواداران بگویم لطفا پشت سر باشگاه بمانید. قول میدهم باشگاهتان را نجات دهم و به جلو هدایت کنم». هواداران نگونبخت هم که در تمام این ماههایی که دست به دست میشدند تذکرات لازم را داده بودند، دیروز در حاشیه بازی خارج از خانه در زمین بارنلی دست به تظاهرات زدند. پیام آنها کاملا روشن است: «ما هیچ یک از آنها را که در گذشته و حال بر باشگاهمان مسلط شدند به رسمیت نمیشناسیم، ولی باشگاهی بزرگ مثل پورتسموث هرگز تسلیم نمیشود و نمیمیرد، چون هزاران هوادار متعصب چنین اجازهای را نخواهند داد!»