کتایون ضیایی:
این روزها بازار مهدهای کودک نسبت به سال‌های قبل رونق بیشتری دارد و اشتغال مادران روز به روز به این امر دامن می‌زند. اگرچه همین رونق باعث تاسیس بیشتر مهدها و در نتیجه ایجاد بازار رقابت شدید میان آنها شده است اما در این بازار پررقیب مهدهای کودک هرکدام تلاش می‌کنند با برگزاری برنامه‌هایی که به ذائقه والدین خوش‌تر می‌آید مشتریان بیشتری جذب کنند و در این ایامی که بهزیستی به‌عنوان متولی مهدهای کودک نظارت کمی بر این مراکز دارد، در برخی موارد سلیقه‌ای عمل کرده و با برگزاری جشن‌ها و مراسم دیگر ممالک، کودکان این سرزمین را روز به روز از فرهنگ ایرانی- اسلامی دور می‌کنند. برخی کریسمس را جشن می‌گیرند به بهانه اینکه مهدکودکشان بین‌المللی است و کودکان دیگر کشورها در مهد آنها حضور دارند! اما حتی اگر این توجیه را بپذیریم باز باید بپرسیم برای برگزاری جشن هالوین و امثال آن چه توجیهی دارند؟ مگر جشن مهرگان، نوروز، عید غدیر و مبعث به‌عنوان مراسم ایرانی و اعیاد اسلامی ما بهانه‌ای برای شادی نیستند که به مراسم غربی متوسل می‌شویم و در لابه‌لای چنین جشن‌هایی نسل آینده را بیش از پیش با فرهنگ کشورمان بیگانه می‌کنیم و بی‌هویتی فرهنگی را برای فردای کشورمان رقم می‌زنیم؟ در کنار برگزاری این برنامه‌ها شنیده‌ها حاکی است برخی از مهدهای کودک تحت عنوان کلاس‌های حرکات موزون به آموزش رقص‌هایی چون تانگو اقدام می‌کنند؛ آموزش‌هایی که در بیشتر موارد با نام کلاس‌های فوق‌برنامه راهی هستند برای دریافت مبالغ بیشتر از والدین. چندی پیش فیلم رقص کودکان یکی از مهدهای کودک روی خروجی برخی از سایت‌ها قرار گرفت؛ فیلمی که انتشار آن باعث شد بار دیگر مقوله نظارت ضعیف سازمان بهزیستی بر مهدهای کودک مطرح شود. اگرچه مدیرکل بهزیستی استان تهران در توضیح این مورد، این فیلم را مربوط به سال 81 دانست و گفت: این فیلم به منظور تبلیغ مهد مذکور و با استفاده از صحنه‌های مراسم دیگری، در کنار یکدیگر چیده و تدوین شده است و عنوان می‌شود در این مهد کودک با آدرس مشخص، رقص و پایکوبی صورت گرفته است، در حالی که چنین امری واقعیت ندارد. ظاهر رستمی با تاکید بر اینکه قصد حمایت از مهدکودک را ندارم و نمی‌خواهم در برابر آنچه مطرح شده حساسیت خاصی نشان دهم، از تکرار همین موضوع در سال گذشته توسط یکی دیگر از خبرگزاری‌ها که گزارشی از آموزش رقص در مهدهای کودک تهیه کرده بودند ابراز تاسف کرد. وی با بیان اینکه گزارش تهیه شده در آن خبرگزاری نیز بدون تحقیق قبلی صورت گرفته بود، تصریح کرد: مهدکودک عنوان شده تحت نظارت بهزیستی نبود، لذا از رسانه‌ها می‌خواهم اگر اخباری در این رابطه دریافت می‌کنند، نسبت به صحت آن تحقیق و موضوع را از طریق کارشناسان بهزیستی بررسی کنند تا اخبار خلاف واقع در جامعه منعکس نشود. اگرچه ظاهر رستمی در گفت‌وگوی خود با خبرگزاری ایسنا مدعی شده است، برگزاری هر جشنی در مهدهای کودک منوط به هماهنگی با کارشناس ناظر است اما در واقعیت شاهد برگزاری جشن‌های مختلفی بویژه در مهدهای خصوصی هستیم که به‌طور حتم بدون هماهنگی برگزار شده‌اند چرا که در غیر این صورت باید پرسید آیا سازمان بهزیستی به جشن هالوین و کریسمس هم مجوز برگزاری می‌دهد؟ این در حالی است که بر اساس بخشنامه سازمان بهزیستی، برگزاری هرگونه مراسمی همچون «کریسمس» در مهدهای تحت پوشش بهزیستی ممنوع است. چندی پیش صادق محصولی، وزیر رفاه از تشویق مهدکودک‌هایی که شئونات اخلاقی و مقررات را رعایت کنند، خبر داد اما مشخص نیست ماهیت این تشویق چیست و به نظر می‌رسد باید در این زمینه نظارت را تقویت کرد چرا که ممکن است بسیاری از مهدها ترجیح دهند به جای دلخوش کردن به تشویقی نامعلوم با دریافت مبالغی بیشتر به بهانه برگزاری این برنامه‌ها پول بیشتری به دست آورند. محمدحسین فرجاد، آسیب‌شناس با تاکید بر اینکه بچه‌ها باید با فرهنگ کشورشان آشنا شوند، در این‌باره گفت: برگزاری رسوم دیگر ملل در مهدهای کودک باعث می‌شود کودکان ما با فرهنگ خود بیگانه شوند و این خود عامل گسست فرهنگی است. این آسیب‌شناس ادامه داد: این امر منجر به از خود بیگانگی این بچه‌ها می‌شود و در آینده آسیب‌های جدی فردی و اجتماعی را به دنبال خواهد داشت. به گفته مجید ابهری، آسیب شناس، بیگانگی با فرهنگ ملی از کودکستان آغاز می‌شود. وی با تاکید بر اینکه از دیدگاه آسیب‌شناسی رفتاری اهمیت بسیاری برای مبنای تربیتی بویژه در دوران پیش از دبستان قائل شده‌اند، گفت: متاسفانه امروزه به دلیل عدم تمرکز در سیاستگذاری‌های آموزشی و فقدان تنوع در برنامه‌های تربیتی، مهدهای کودک در جزئیات برنامه‌های خود بر اساس سلیقه عمل می‌کنند. به گفته این آسیب‌شناس، برگزاری برنامه‌ها و جشن‌هایی که هیچ جایگاهی در فرهنگ ما ندارند باعث می‌شود فرزندان کشورمان فرهنگ‌گریز، آداب‌گریز و مستعد پذیرش هر فرهنگ بیگانه‌ای شوند. ابهری در توضیح مشخصات افرادی که دچار از خود بیگانگی فرهنگی هستند، گفت: این افراد دارای شخصیت متزلزل و ضعیفی هستند و به هیچ عنوان برای دفاع از خود و فرهنگشان آمادگی ندارند. یک متخصص علوم تربیتی معتقد است مشکلات مهدهای کودک در ایران در آستانه تبدیل شدن به معضلی اجتماعی است چرا که در حوزه آموزش‌های مهدهای کودک در مقایسه با بسیاری از کشورها حتی همسایگان و منطقه کاستی‌های بسیاری داریم. حمید سپهر گفت: در حال حاضر ساختار نظارت بر مهدها خصوصی شده و این امر به خود مهدهای کودک سپرده شده است و بهزیستی فقط نظارت کلی به فعالیت آنها دارد حال آنکه در هیچ جای دنیا اینگونه نیست. وی با انتقاد از کیفیت آموزش‌های مهدهای کودک کشور به مهر گفت: متاسفانه محتوای مباحث مربوط به مراقبت و پرورش کودکان زیر 6 سال بدرستی در کشور تعریف نشده و برنامه‌ای برای آموزش خانواده برای کودکان این سن وجود ندارد و تقسیم کار بین نهادها نیز بدرستی انجام نشده به‌طوری که کشمکش آموزش و پرورش با سازمان بهزیستی بر سر اینکه کدامیک از این نهادها متولی مهدهای کودک باشند همچنان ادامه دارد. سپهر با تاکید بر اینکه خصوصی کردن مهدهای کودک و قطع یارانه این بخش باعث افزایش مشکلات و همچنین بیشتر شدن تعداد مهدهای کودک می‌شود، افزود: با خصوصی کردن مهدهای کودک دیگر حمایت و یارانه‌ای از سوی دولت به مهدها صورت نمی‌گیرد و این امر نشان‌دهنده این است که این دوره آنقدر برای دولت‌ها اهمیتی ندارد که بخواهد از آن حمایت کنند. عضو هیات علمی دانشگاه معتقد است، تعداد مهدهای کودک در مناطق شمالی شهر و مرفه‌نشین بیشتر از دیگر مناطق است و در محله‌هایی که مردم از سطح درآمد متوسط و پایینی برخوردارند تعداد مهدها کم است یا اصلا وجود ندارد و از سوی دیگر مردم توان پرداخت شهریه‌های مهدها را ندارند. همه داستان تلخ مهدهای کودک کشورمان به اینجا ختم نمی‌شود؛ یکی دیگر از مشکلاتی که مردم با آن روبه‌رو هستند شهریه‌های گزاف این مهدهاست که گاه حتی از هزینه یک ترم دانشگاه آزاد هم بیشتر می‌شود، شهریه‌های چندصد‌هزار تومانی که گاه بیش از یک‌بار در سال افزایش پیدا می‌کند. اگرچه سقف شهریه اعلامی بهزیستی برای مهدهای کودک در استان تهران 187 هزار تومان در ماه است اما در برخی موارد شاهد دریافت شهریه‌های بیشتری هستیم؛ شهریه‌هایی که به بهانه بین‌المللی یا دوزبانه بودن مهد در کنار دیگر هزینه از والدین گرفته می‌شود. مدیران مهدهای کودک در توجیه این موضوع ادعا می‌کنند اگر بخواهند بر اساس بخشنامه بهزیستی شهریه خود را دریافت کنند، درآمد آنها کفاف هزینه‌هایشان را نمی‌دهد چرا که بیشتر مهدهای خصوصی استیجاری هستند و هر ماه اجاره‌بهای بسیار سنگینی می‌پردازند که این امر در کنار دیگر هزینه‌ها از جمله حقوق پرسنل و... مبلغ قابل توجهی است. به نظر می‌رسد همان‌طور که در حوزه سلامت درگیر تعرفه‌های غیرواقعی درمان هستیم در این زمینه نیز معضل شهریه‌های غیرواقعی بهزیستی وجود دارد. البته آنچه در اینجا ما به آن انتقاد داریم وضع شهریه در مهدهای خصوصی است؛ مهدهایی که 95 درصد از تعداد کل مهدهای کشور(حدود 14 هزار مهدکودک در کشور وجود دارد) را تشکیل می‌دهند. اگرچه محمدحسین جوادی، مدیرکل دفتر امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور هرگونه افزایش شهریه مهدهای کودک توسط مدیران مهدها در سال 89 را تا زمان اعلام رسمی تعرفه‌های جدید(در مهرماه) غیرقانونی خواند و تاکید کرد در صورت مشاهده چنین مواردی طبق قانون با متخلفان برخورد می‌شود اما یکی از مدیران مهدهای کودک در این زمینه گفت: اگرچه شهریه جدید مهدهای کودک هرساله در مهرماه اعلام می‌شود اما بعد از عید همواره شاهد افزایش ناگهانی همه هزینه‌ها از جمله حقوق پرسنل و مواد اولیه غذایی(برای تهیه ناهار) و ... هستیم، علاوه بر این شهریه‌های اعلام شده اصلا با هزینه‌ها همخوانی ندارد و اجرای آن ما را ورشکسته می‌کند.