انتخابات شوراهای شهر و روستا برای احراز 3528 کرسی مربوط به این شوراها که در قانون اساسی لبنان از اهمیت بالایی در زمینه سپردن کار مردم به مردم برخوردار است، در سراسر لبنان آغاز شد. 3 میلیون و 331 هزار لبنانی در شهرها و روستا‌های لبنان در طول 4 مرحله انتخاباتی تحت تدابیر شدید امنیتی پای صندوق‌های رای خواهند رفت. بر‌آیند آرایش احزاب و طوایف موجود در لبنان نشان می‌دهد که 2 جنبش حزب‌الله و امل به دلیل داشتن پایگاه وسیع مردمی در لبنان از شانس بالایی برای پیروزی در این انتخابات برخوردارند. به‌رغم اینکه این انتخابات صرفا به مسائل اجرایی و خدماتی لبنان مربوط می‌شود اما برخی کشورهای عرب منطقه بویژه عربستان خیز بلندی برای تاثیرگذاری روی این انتخابات برداشته اند. شرایط جغرافیایی و سیاسی لبنان و قدرت تاثیرگذاری این کشور کوچک اما مهم بر رخدادهای خاورمیانه موجب شده تا این کشور در مدار توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقهای قرار گیرد. از سال 1975 کشورهای عرب منطقه به دلیل فضای دموکراتیک حاکم بر لبنان و وحشت ناشی از احتمال تاثیرگذاری فضای دموکراتیک لبنان روی نظام‌های دیکتاتور عرب، یک جنگ داخلی خانمانسوز 15 ساله را بر این کشور آسیب پذیر تحمیل کردند. این جنگ به فرسایش توان داخلی و ایجاد گسست میان طوایف هجده گانه لبنان و هدر رفتن قدرت نظامی و اقتصادی این کشور منجر شد. بسیاری از کشورهای عرب منطقه بنا بر زاویه نگاه خود به طوایف لبنان در طول این 15 سال میلیاردها دلار کمک تسلیحاتی و لجستیکی در اختیار طوایف لبنان قرار دادند واین کمک‌های لجستیکی و مالی موجب طولانی شدن جنگ در لبنان شد. سر‌انجام ملت لبنان و رهبران طوایف این کشور به این نتیجه رسیدند که این جنگ به تضعیف جبهه پایداری اعراب در برابر اسرائیل منجر می‌شود و رژیم صهیونیستی را برای تجزیه لبنان ترغیب خواهد کرد. در واقع ارتش رژیم صهیونیستی در سال 1982به دلیل شرایط جنگ داخلی لبنان بخش‌هایی از جنوب این کشور را اشغال کرد و یک کمربند امنیتی با شرکت برخی مزدوران داخلی خود در جنوب ایجاد کرد. از همان زمان که مصادف با تاسیس حزب‌الله به عنوان یک نیروی مقاومت برای مقابله با رژیم صهیونیستی شد بیش از اسرائیل، کشورهای عرب منطقه نسبت به شکل‌گیری این جنبش حساسیت‌هایی از خود نشان دادند. لذا تعبیر محمد حسنین هیکل روزنامه نگار برجسته مصری که از لبنان به عنوان «عقده همه نظام‌های دیکتاتور عرب» یاد کرده کاملا بجا و دقیق بوده است. نظام‌های دیکتاتور عرب بویژه عربستان که از نفوذ نظامی، سیاسی و فرهنگی 2 جنبش حزب‌الله و امل بیمناک بودند تلاش کردند تا از رهگذر اختلاف افکنی میان این 2 جنبش جبهه پایداری را به نفع اسرائیل تضعیف کنند. درگیری‌های ناخواسته حزب‌الله و امل شرایط دشواری برای شیعیان جنوب لبنان به‌وجود آورد به‌گونه‌ای که رژیم صهیونیستی در طول درگیری‌های میان این 2 جنبش، جنایات بی‌شماری علیه ساکنان جنوب لبنان مرتکب شد.
سوریه همسایه لبنان، تلاش کرد تا نوعی توازن میان امل و حزب‌الله بوجود بیاورد و از قدرت تاثیرگذاری منفی نظام‌های دیکتاتور عرب روی مسائل داخلی لبنان بکاهد، لذا از سال 1975 که آغاز جنگ داخلی لبنان بود تا سال 1990 که جنگ داخلی این کشور به پایان رسید کشور سوریه برای حفظ امنیت داخلی لبنان متحمل فشارهای شدیدی چه در سطح منطقه و چه در سطح بین‌المللی شد.
مصر، عربستان، اردن و برخی کشورهای کوچک حوزه خلیج فارس در برابر جبهه پایداری که از سوریه، ایران و لبنان تشکیل شده موضع‌گیری غیر منصفانه‌ای کردند و به مسائل داخلی لبنان ابعاد فرامنطقهای جدیدی دادند. دخالت آشکار آمریکا، فرانسه و انگلیس در مسائل داخلی لبنان بنا به خواست کشورهای عرب موسوم به میانه رو صورت گرفت که هدف آن کاهش قدرت نفوذ سوریه و جمهوری اسلامی در لبنان بود. اما فضای لبنان به‌رغم دخالت کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقهای بتدریج دگرگون شد و رهبران حزب‌الله و امل به این نتیجه رسیدند که اختلافات داخلی سر‌انجام به‌سود ملت لبنان بویژه شیعیان جنوب نخواهد بود و به همین دلیل از رهگذر مذاکره اختلافات خود را کنار گذاشتند. تشکیل فراکسیون قدرتمند 8 مارس در پارلمان لبنان از پیامدهای همگرایی 2 جنبش حزب‌الله و امل بود که این فراکسیون توانست بسیاری از توطئه‌های آشکار و پنهان را خنثی کند. اکنون که انتخابات شوراهای شهر و روستا برای تعیین شهرداران مختلف آغاز شده 2 جنبش امل و حزب‌الله نامزدهای خود را برای احراز کرسی‌های شوراهای شهر و روستا به‌دور از سهم‌خواهی‌های حزبی مشخص کرده‌اند. از آنجایی که شهرداران در لبنان از قدرت اجرایی و سیاسی بالایی برخوردارند لذا پیروزی نامزدهای 2 جنبش امل و حزب‌الله به تحکیم قدرت اجرایی این 2 جنبش در شهرهای جنوبی لبنان کمک خواهد کرد. این انتخابات اگر چه در مقایسه با انتخابات سال گذشته پارلمان لبنان از اهمیت کمتری برخوردار است اما به نظر می‌رسد که تجربه جدیدی از تعامل و همگرایی میان احزاب همسو در لبنان خواهد بود. پیروزی نامزدهای حزب‌الله و امل در شهرهای جنوبی موجب خواهد شد تا نفوذ امنیتی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی در شهرهای هم مرز با فلسطین اشغالی کاهش یابد و این امر در واقع نوعی شکست اطلاعاتی و امنیتی دیگری برای این رژیم خواهد بود. اکنون فرآیند جدیدی از تعامل برخاسته از منافع ملی، میان احزاب سیاسی و طوایف مختلف لبنان آغاز شده که این تعامل می‌تواند فصل جدیدی در بازسازی نظام دموکراتیک لبنان وکاهش تاثیر نظام‌های دیکتاتوری عرب در لبنان تلقی شود. مردم لبنان که در طول نزدیک به 4 دهه بر اثر دخالت کشورهای منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای شرایط دشواری را پشت سر گذاشته‌اند اکنون بتدریج در حال باز تعریف نظام داخلی خود هستند که تجربه انتخابات شوراهای شهرداری لبنان بخشی از این باز تعریف موفق، به‌شمار می‌رود.
* کارشناس مسائل خاورمیانه