سيدفريد موسوي:
رابطه رو به گسترش ایران و ترکیه به عنوان 2 کشور استراتژیک منطقه خاورمیانه در ابعاد اقتصادی و منطقه‌ای را می‌توان به عنوان یکی از نمونه‌های دیپلماسی موفق ایران و نقش موثر آن در منطقه دانست.
روسای‌جمهوري ایران و ترکیه دیروز مکالمه تلفنی با یکدیگر داشتند و با اظهار خرسندی از مناسبات رو به گسترش 2 کشور، استمرار رایزنی‌ها درباره مهم‌ترین مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی و تحکیم هر چه بیشتر روابط دوجانبه را به نفع 2 ملت و امنیت و ثبات منطقه دانستند. محمود احمدی‌نژاد در مکالمه تلفنی با عبدالله گل با تبریک میلاد مسعود پیامبر گرامی اسلام(ص) اظهارداشت که روابط 2 کشور مستحکم و رو به گسترش است و همواره رایزنی‌های 2 کشور در مسائل مختلف، نتایج مفید و سازنده‌ای داشته است. رئیس‌جمهور ایران با اشاره به روابط برادرانه و تاریخی تهران – آنکارا، ایران را مدافع حقوق برادران خود در ترکیه در همه مجامع منطقه‌ای و بین‌المللی عنوان کرد. دکتر احمدی‌نژاد با اشاره به تحولات مهم منطقه‌ای و جهانی، روند این تحولات را به نفع ترکیه و ایران در حال تغییر عنوان کرد و افزود: «شرایط به‌وجود آمده فرصت مناسبی خواهد بود که باید از آن در جهت بر پایی عدالت و صلح در جهان استفاده کرد». رئیس‌جمهور در ادامه با اظهار خرسندی از پیشرفت ترکیه و موفقیت‌های دولت این کشور گفت: امروز جایگاه ترکیه به واسطه سیاست‌های هوشمندانه مسؤولان ترکیه‌ای برجسته شده و در صلح و ثبات و امنیت منطقه‌ای نقش موثری پیدا کرده است. البته مردم هوشمند ترکیه نیز این سیاست‌ها را قدر می‌دانند و از برنامه‌های سازنده مسؤولان کشورشان حمایت می‌کنند. امروز دولت و ملت ترکیه در مسیر پیشرفتی حرکت می‌کنند که هیچ چیز نمی‌تواند مانع آن شود. عبدالله گل، رئیس‌جمهور ترکیه نیز در این تماس تلفنی با تبریک ولادت پیامبر اسلام(ص) به دولت و ملت ایران، تصریح کرد که «ترکیه براي داشتن روابط قوی و مستحکم با جمهوری اسلامی ایران اهمیت خاصی قائل است و علاقه‌مند است همیشه با ایران در موضوعات مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی رایزنی داشته باشد». وی خاطرنشان کرد که «ترکیه رایزنی با جمهوری اسلامی ایران را درباره مسائل مهم منطقه‌ای، امنیتی و صلح و ثبات جهانی، مفید و به نفع 2 کشور منطقه می‌داند». عبدالله گل با اشاره به جایگاه تاثیرگذار ایران در مناسبات منطقه‌ای خواستار تعمیق هرچه بیشتر روابط برادرانه و همکاری‌های 2 کشور در زمینه‌های مختلف شد و تاکید کرد که ترکیه نیز در همه مجامع بین‌المللی از حقوق ایران دفاع خواهد کرد.
روابط اقتصادی
ایران با حدود 10 میلیارد دلار مبادلات اقتصادی یکی از شرکای مهم اقتصادی ترکیه به حساب می‌آید اما مقامات ایرانی و ترک این حد از مناسبات را نیز کافی ندانسته و در نظر دارند آن را افزایش دهند.
در همین حال معاون اول رئیس‌جمهور در نشست هیات‌های تجاری ایران و ترکیه در اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه حجم کنونی مبادلات تجاری 2 کشور ایران و ترکیه شایسته نیست، از هدف گذاری برای رساندن آن به 30 میلیارد دلار خبر داد. محمدرضا رحیمی افزود: با همتای ترکیه‌ای خود قرار گذاشتیم که در یک دوره 6 ماهه وزرای بازرگانی 2 کشور به کشورهای یکدیگر سفر کرده و راه‌های رسیدن به سطح مبادلات تجاری 30 میلیارد دلاری را هموار کنند.
در همین راستا در سفر اخیر نخست‌وزیر ترکیه به ایران براساس توافقات حاصل شده قرار است حجم مبادلات میان 2 کشور به بیش از 30 میلیارد دلار تا سال 2011 افزایش پیدا کند. این در حالی است که در سفر 2 روزه هیات ترک به تهران، وزیر نفت و انرژی ترکیه موافقت خود را برای اعطای مجوز به شرکت سام پترول این کشور به منظور ترانزیت گاز ایران به کشورهای اروپایی بویژه سوییس اعلام کرد. همچنین در طول مذاکرات اقتصادی 2 طرف، پیشنهاد ساخت پالایشگاه مشترک نفت خام در مناطق شمال و شمال غرب ایران دوباره مطرح و مورد بررسی قرار گرفت. کارشناسان رویکرد جدید ایران و ترکیه را به گسترش مناسبات سیاسی و اقتصادی در راستای تحکیم صلح و ثبات در منطقه معرفی می‌کنند و معتقدند که این روابط ظرفیت گسترش هرچه بیشتر را دارد. کامی، دبیرکل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه نیز با اشاره به روابط دیرینه ایران و ترکیه، 2 کشور را مکمل در ترانزیت ذکر می‌کند و می‌گوید: این شورا در یک سال گذشته اقدام به پذیرش و اعزام هیات‌های بازرگانی کرده است که به 10 مورد می‌رسد و در آخرین آنها هم هیاتی 180 نفره به استانبول اعزام شد و نخست‌وزیر ترکیه هم به همراه هیاتی 200 نفره شامل مردان اقتصادی و دولتی به ایران آمده است.
از سوی دیگر نماینده مردم خوی در مجلس شورای اسلامی گفت: اکنون حجم مبادلات تجاری جمهوری اسلامی ایران و ترکیه 10 میلیارد دلار است که با ایجاد دروازه مرزی مشترک میان 2 کشور این میزان تا 30 میلیارد دلار افزایش خواهد یافت. موید حسینی صدر افزود: البته برای رسیدن به این هدف‌گذاری نیازمند انجام و تکمیل زیرساخت‌های پیش بینی شده هستیم که مسؤولان گمرک 2 کشور بر انجام آن تاکید دارند. در تفاهمنامه امضا شده میان گمرک ایران و ترکیه مرزهای ماکو - دیل اجو، قاپی کوی - رازی و اسن دره - سرو به صورت دروازه مرزی مشترک مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت. عضو گروه دوستی ایران و ترکیه اظهارداشت: با ایجاد این دروازه از این پس کالاهایی که به هر 2 کشور وارد یا صادر شود تنها برای یک بار مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. این اقدام موجب کاهش هزینه‌ها، سرعت در انجام ارزیابی و کاهش احتمال تخلف و افزایش امنیت خواهد شد.
مناسبات سیاسی
در بعد مناسبات سیاسی ایران و ترکیه نیز باید به 2 محور منطقه‌ای و بین‌المللی اشاره کرد. در بعد منطقه‌ای باید به این نکته اشاره کرد که حزب اعتدال و توسعه که اکنون در صدر حاکمیت ترکیه است، به عنوان یک حزب اسلامی معتقد به مقاومت در عرصه منطقه‌ای در مقابل رژیم اشغالگر قدس است که مشاجره شدید اردوغان با پرز را در اجلاس داووس سال پیش می‌توان نشانگر این رویکرد در حاکمیت ترکیه دانست. این رویکرد بود که ترکیه را در سال‌های اخیر به ایران (به عنوان کانون مقاومت منطقه‌ای در خاورمیانه) نزدیک کرد و باعث شد تا در ماه اخیر موضوع پیمان منطقه‌ای سه جانبه میان ایران، ترکیه و سوریه در جهت تقویت جبهه مقاومت در محافل سیاسی مطرح شود.
در بعد مناسبات بین‌المللی نیز ترکیه که از سال‌های دور پیوستن به اتحادیه اروپايي را به عنوان یکی از اهداف خود مطرح کرده است، در پی مخالفت اتحادیه اروپايي با پیوستن این کشور به دلیل اکثریت مردم مسلمان و حاکمیت مسلمانان در آن، اکنون سعی دارد تا با نقش‌آفرینی در مناسبات بین‌المللی جایگاه خود را در عرصه بین‌المللی نیز به اثبات برساند. از همین رو است که در طول ماه‌های اخیر وزیرخارجه این کشور برای پنجمین بار به ایران سفر می‌کند و برخی رسانه‌ها گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال پیشنهادهای ترکیه برای میانجیگری در پرونده هسته‌ای ایران مطرح می‌کنند.
در همین رابطه دکتر لاستجردی، کارشناس مسائل ترکیه، نگرش ترکیه به توسعه روابط با ایران را در فضای برد-برد تحلیل می‌کند و می‌گوید: ترک‌ها علاقه‌مند هستند تا نشان دهند که دارای ظرفیت نفوذ در منطقه هستند و در این جهت اقدام به ایجاد ارتباط و بازسازی روابط با کشورها و همچنین میانجیگری‌هایی در منطقه کرده‌اند. وی می‌گوید: مهم‌ترین نکته در علایق و منافع مشترک 2 کشور، ابتدا حضور در جغرافیای واحد است و از آن گذشته، ترکیه و ایران هر یک ظرفیت‌هایی را دارا هستند که اشتراک منافع می‌تواند علاوه بر رفع خیلی از مشکلات بر حوزه‌های مختلف 2 کشور نیز تاثیرگذار باشد. به نظر می‌رسد در این سوی مناسبات، ایران نیز با شرایط خاص خود که حفظ منافع ملی یکی از آنهاست ترجیح می‌دهد تا ترکیه به عنوان یکی از کشورهای همسو در منطقه در موضوع پرونده هسته‌ای ایران نقش‌آفرینی کند.