برخی مسائل و مناقشات داخلی و بین‌المللی از چنان اهمیتی برخوردارند که طی یک پرسه زمانی میان مدت تبدیل به محور سیاست خارجی یک کشور می‌شوند. در این میان هرقدر که این موضوعات و مناقشات بیشتر جنبه داخلی داشته باشند، از اهمیتی بیشتر برخوردارند و بالطبع تأثیر بیشتری بر سیاست خارجی آن کشور باقی می‌گذارند. به عنوان نمونه موضوع جدایی‌طلبان تامیل در سریلانکا از مواردی بود که سیاست خارجی این کشور را بشدت تحت تأثیر قرار داده بود و راهبردهای سیاست خارجی سریلانکا غالبا با نگاه به ببرهای تامیل تدوین می‌شد. به این معنا که کشورهایی که حاضر بودند با سریلانکا برای سرنگونی و منقرض کردن نسل ببرهای تامیل همکاری سیاسی، نظامی و امنیتی داشته باشند، در اولویت نخست برقراری روابط قرار داشتند و به عکس حامیان ببرها کاملا در تقابل با دستگاه دیپلماسی سریلانکا بودند. حتی اکنون هم که نسل ببرها منقرض شده است، این جبهه بندی‌ها در دستگاه دیپلماسی سریلانکا وجود دارد.
اما شاید بتوان اسپانیا را یکی از مهم‌ترین کشورهایی دانست که نگاه‌های سیاست خارجی خود را با همین رویکرد تنظیم می‌کند. در اسپانیا موضوع جدایی طلبان باسک که به «اتا» معروف هستند، از محوری‌ترین موضوعاتی است که استراتژی سیاست خارجی اسپانیا را شکل می‌دهند. البته این موضوع که چه دولتی نیز در این کشور سرکار است، از اهمیتی ویژه برخوردار است و به تناسب حضور دولت‌های راستگرا و چپگرا، این راهبرد تشدید و تضعیف می‌شود. دولت‌های راستگرا در اسپانیا اهمیت بیشتری برای این موضع قائل هستند و موضوع اتا را در تمام سیاست‌های خود وارد می‌کنند. حال آنکه درمیان چپگراها و سوسیالیست‌ها این نگاه تا حدی ضعیف‌تر است. بالطبع در زمان ساپاته‌رو نیز به عنوان نخست‌وزیری چپگرا، این سیاست نسبت به دولت راستگرای خوزه ماریا آسنار، نخست وزیر سابق این کشور کمتر است. با این وجود وی با کمک متحدانش به موفقیت‌های چشمگیری در مقابله با جدایی طلبان اتا دست یافته است. چندی پیش، رهبر جدایی‌طلبان باسک در فرانسه بازداشت شد. در مجموع در کمتر از 2 سال گذشته 5 نفر از رهبران اصلی اتا بازداشت شده‌اند. رهبر اتا و 2 جدایی‌طلب همراه او در عملیات مشترک نیروهای امینتی اسپانیا - فرانسه دستگیر شدند. با این وجود هرچند که دولت قبلی اسپانیا به رهبری آسنار راهبردهای سخت‌افزاری‌تری را برای مقابله با اتا در نظر گرفته بود، هیچگاه به توفیق چشمگیری دست نیافت. پس از 11 سپتامبر همکاری ضدتروریستی با آمریکا به عنوان یکی از دلایل در استراتژی دولت آسنار قرار گرفت تا «اتا» از نظر بین‌المللی در انزوا قرار گیرد. حزب مردمی و شخص آسنار با خروج قابل توجه از اروپاگرایی و عدم توجه به عقاید بیش از 91 درصد از مردم اسپانیا که مخالف جنگ با عراق بودند، فضا و اولویت ویژه‌ای را به واشنگتن در سیاست خارجی داد. بدین ترتیب 11 سپتامبر منجر به فرموله شدن مفهوم «جنگ علیه تروریسم» و ورود آن به گفتمان سیاست خارجی اسپانیا در دوره آسنار شد. در این باره این کشور از پیشگامان گنجاندن طرح جنگ علیه تروریسم در «سیاست امنیتی و دفاعی اروپا» بود که در دوره ریاست این کشور بر اتحادیه اروپا هم به صورت جدی‌تر دنبال شد. اما فارغ از موضوع اتا، آسنار در سیاست خارجی خود منافع کشورش را هم بالطبع لحاظ می‌کرد؛ هرچند نگاه وی به موضوع منافع کاملا راستگرایانه بود. به واقع دلیل عمده دیگر سیاست آتلانتیک‌گرایی اسپانیا و حمایت از آمریکا این بود که اسپانیا منافع خاص خود را در عراق و در سراسر خاورمیانه و در تقویت حضور خود در کشورهای حوزه خلیج‌فارس می‌دید؛ منافعی که از نظر آسنار به وسیله حمایتش از جنگ آمریکا علیه عراق به بهترین نحو ممکن تامین می‌شد. یکی از نتایج عینی و مستقیم حمایت اسپانیا از سیاست‌های آمریکا این بود که از سوی دولت آمریکا قرارداد نفتی با عراق به شرکت رپسول واگذار شده بود. اما پس از پیروزی ساپاته‌رو در انتخابت مارس 2008، این روند تغیيرات محسوسی داشت. اساسا پیروزی ساپاته‌رو در انتخابات، خود نشانی متقن بر اعتراض مردم اسپانیا به سیاست‌های دولت آسنار بود. از این روی در انتخابات به سوسیالیست‌ها رأی دادند تا به این نحو اعتراض خود را به سیاست‌های آتلانتیکی اسنار و همراهی با جنگ عراق نشان دهند. اگر در دوره نخست وزیری آسنار اولویت اول و مهم اسپانیا آتلانتیک‌گرایی بود در دوره ساپاته‌رو آتلانتیک‌گرایی جای خود را به اروپاگرایی داد. آتلانتیک‌گرایی زمانی در سیاست خارجی اسپانیا در دوره ساپاته‌رو معنا و مفهوم پیدا می‌کند که این کشور در سیاست خارجی خود همچنان دنباله‌رو آمریکا بوده و در راهبرد بوش مبنی بر گسترش دامنه جنگ علیه تروریسم شریک و سهیم باشد ولی ساپاته‌رو بارها در مواضع خود در عرصه سیاست خارجی اعلام کرده است حمایت اسپانیا از جنگ آمریکا علیه عراق اشتباه بوده است.ساپاته‌رو پس از پیروزی در انتخابات، بلافاصله در این‌باره به صورت شفاف اظهارنظر کرد که جنگ عراق و اشغال این کشور فاجعه و مصیبت است. وی معتقد است بوش و تونی بلر باید درباره تصمیم‌شان برای جنگ عراق به انتقاد از خود بپردازند. در نهایت هم ساپاته‌رو نظارت آمریکا را در جنگ عراق برنتابید و به خواسته‌های ایالات متحده تمکین نکرد تا هم به دامان اروپا بازگردد و هم از عراق خارج شود.