بهرنگ فتوحی
: نقشه گسل‌های تهران از سال‌ها پیش تهیه شده است. حتی اگر بعضی از مسؤولان می‌خواهند چنین فرضی را نپذیرند، انتشار گزارش ژاپنی‌ها از زلزله تهران که 11 سال پیش تهیه شده، نشان دهنده این است که از نزدیک به یک دهه پیش وضع گسل‌های تهران مشخص بوده است، با این حساب باید از مدیران شهرداری در دوره‌های گذشته پرسید که چرا با دانستن وضع تهران به لحاظ زلزله جلوی ساخت و ساز را در مناطق حادثه‌خیز نگرفته‌اند و حتی سیاست‌های انبوه‌سازی را در این مناطق حدت بخشیده‌اند. نگاهی به مجموعه فعالیت‌های شهرداری پایتخت در شرایط کنونی از آن منظر اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند که خلأ در مدیریت طرح توسعه شهری در تمام این فعالیت‌ها به طرز آشکاری مشهود است. به عبارت دیگر، بخش عمده‌ای از نگرانی‌های موجود درباره زلزله تهران و تبعات آن، زاییده تصمیم‌گیری افرادی است که در دوره‌های پیشین به جای ایجاد تعادل در توسعه شهری با رویکرد عدم ساخت و ساز روی گسل‌ها حتی سیاست‌های تشویقی برای برج‌سازی و رواج ساخت و سازهای بلند‌مرتبه را در چنین مکان‌هایی فراهم کرده‌اند و باید اکنون درباره کار خود پاسخگو باشند. گزارش روز گذشته خبرگزاری مهر درباره شهر بومهن که به‌طور کامل روی گسل تهران ساخته شده اگر‌چه نگرانی درباره بروز یک فاجعه انسانی در بخش شرقی پایتخت را تقویت می‌کند اما یک سوال را در ذهن هر مخاطبی به همراه دارد؛ در صورت آگاهی مسؤولان شهری از وجود گسل در این منطقه چرا مانع از ساخت و ساز در این منطقه نشده‌اند و به جای آن اکنون با تراش کوه‌های مجاور و مسدود کردن راه رودخانه‌های این منطقه عملا بمب ساخت و ساز را به انفجار وا‌داشته‌اند؟ از سوی دیگر ساخت و احداث اماکنی با استانداردهای خانه‌سازی روز دنیا و رعایت اصول و مبانی مقابله با حوادثی همچون زمین‌لرزه شاید به صورت تضمین شده حافظ جان شهروندان نباشد اما به‌طور حتم در کاهش شدت تلفات حاصل از رخدادهای طبیعی گوناگون تاثیر بسزایی دارد. در چند سال اخیر و با به‌کارگیری تمهیداتی اماکنی نظیر فضاهای عمومی شهر، واحدهای مسکونی و ساختمان‌های تجاری در برابر زمین‌لرزه مقاوم‌سازی شده‌اند اما برخی سازه‌های قدیمی و فرسوده به دلیل کم‌توجهی سازندگان آن، خانوارهای مناطق مختلف را با خطرات بسیاری مواجه کرده است. یکی از این مناطق مستقر بر گسل زمین‌لرزه شمال شرق استان تهران، شهر بومهن است که متاسفانه خانه‌های این دیار از چندان استحکامی در قبال این رخداد طبیعی برخوردار نیستند که این موضوع با جدی شدن زمین‌لرزه پایتخت به دغدغه مردم و مسؤولان مبدل شده است. ساخت سازه‌‌هایی غیرمجاز، غیر‌اصولی و طبعا فاقد امنیت لازم در برابر زمین‌لرزه از سویی و استقرار
70 درصدی در مسیر گسل مناطق شمال شرق استان تهران از طرفی دیگر این شهر را در یک قدمی فاجعه‌ای انسانی قرار داده است. بخشدار بخش مرکزی تهران با تایید ناامنی خانه‌های مسکونی بومهن خاطرنشان می‌کند: بحث مقابله با ساخت خانه‌های مسکونی فاقد استحکام لازم در دستور کار تمام شهرداری‌ها و دهیاری‌های مناطق مختلف بخش مرکزی قرار دارد و ساخت واحدی بدون در نظر گرفتن این شاخصه‌های مهم محکوم به تخریب خواهد بود. محسن مصلحی در پاسخ به این پرسش که چرا روند بازسازی و مقاوم‌سازی بومهن به کندی صورت می‌گیرد، عنوان می‌کند: انجام پروژه مذکور بسیار دشوار و زمانبر است اما هرچه رو به جلو حرکت کنیم بر سرعت آن افزوده و بومهن از وضع فعلی خارج خواهد شد. به اعتقاد اعضای شورای شهر بومهن، فقدان جواز اراضی، گسترش ساخت و ساز غیرمجاز، افزایش غیر‌قانونی طبقات، بافت ماسه‌ای زمین و... باعث خواهند شد در صورت رانش زمین و حرکت گسل‌ها، بومهن شاهد یک فاجعه انسانی باشد اما بی‌تردید نبودن سیاست ساخت و سازی مشخص جرقه اصلی این فاجعه خواهد بود!