نام محمدعلی کشاورز یادآور نقشهای ماندگار و خاطرهانگیز سینما و تلویزیون است. چه کسی میتواند چنین تصویری را از شعبون استخوانی، با آن پیراهن بلند چیندار مشکی و سبیلهای از بناگوش دررفته ارائه کند؟ کدام بازیگر میتواند پدرسالار خودرای و سختگیر که بلای جان بچههایش بود را اینگونه به نمایش بگذارد؟ با این همه چرا در سینمای ما خبری از محمدعلی کشاورز نیست؟! نه، فکر نکنید این بازیگر پرتوان خسته و تمام شده. نه، او بارها و بارها «وضعیت اسفناک» سینما را دلیل غیبتش از این وادی عنوان کرده است. این بازیگر پیشکسوت عرصه سینما، تئاتر و تلویزیون در تازهترین اظهار نظرش به مشکلات اساسی سینما اشاره کرده وگفته است: پایه و اساس سینما اخلاق و سناریو است که متاسفانه سینمای ما هیچکدام از آنها را ندارد. او در پاسخ به این پرسش که کارشناسان معتقدند فیلمهای سینمایی در سالهای اخیر ضعیف و بیمحتوا شده، پاسخ داد: من کارشناس نیستم اما به طور کلی بد شدن سینما به علت بد بودن سناریوهاست.
مشکل سینمای ما باندبازی است
کشاورز به باندبازی به عنوان یکی دیگر از مشکلات سینما اشاره و اضافه کرد: برخی آدمها و تهیهکنندگان به عنوان سر باند، باند تشکیل دادهاند و فعالیت میکنند. وی در ادامه گفت: آنها معلوم نیست از کجا آمدهاند. پول دارند و میآیند برنامه میگذارند و فیلم میسازند. این بازیگر با بیان اینکه از بالا تا ردههای پایین باندبازی است، تاکید کرد: باندها و رابطهبازی در سینما باید از بین برود. وی افزود: آقایی هست که هر که را میخواهد میآورد، تهیهکننده هم خوشحال است؛ پولی هم میدهد، البته دروغ میگویند، به هنرپیشهها هم پول مناسب نمیدهند ضمن اینکه سناریوها هم مزخرف است.
عشقهای سینما الکی است
کشاورز با انتقاد از سناریوهایی با مضمون عشقهای سطحی، گفت: عشق در فیلمها عشقهای الکی است. این فیلمها کدام مساله اجتماعی را مطرح کردند. وی با اشاره به آثار آلمادوار کارگردان اسپانیایی گفت: ما غربزده نیستیم اما شما ببینید «آلمادوار» در اسپانیا با فیلمهایش از جامعه خودش میگوید. وی افزود: اینجا فقط بازیگران را ببرند صورتهایشان را عمل کنند یا گونه بگذارند یا چشم هایشان را عمل کنند؛ برخی رسانهها هم متاسفانه پول میگیرند عکس آنها را چاپ میکنند.
بازیگری شغل آبرومندی نیست
کشاورز اضافه کرد: جوانان هم خیال میکنند بازیگری شغل آبرومندی است، نه عزیز من، شغل آبرومندی نیست، بروید دنبال شغل دیگری. این بازیگر پیشکسوت عرصه سینما، تئاتر و تلویزیون در توصیهای به جوانانی که علاقه زیادی به بازیگری دارند، با انتقاد از برخی آموزشکدههای بازیگری گفت: این آموزشگاهها از بچههای مردم پول زیادی میگیرند و بعد میگویند عکس بگذارید تا معرفی شوید ضمن اینکه آنها هم باند هستند. وی با تاکید بر آموزش دانشگاهی رشته بازیگری گفت: باید دانشکده باشد نه آموزشگاه. باید دانشکده باشد تا استادان خوب برای تدریس دعوت شوند، نه افرادی مثل من که این کاره نیستند!
وی در توصیهای دیگر گفت: برای دستاندرکاران سینما باید اخلاق، دانش، اندیشه، تعقل و ادبیات و جغرافیای ایران در اولویت باشد. این بازیگر پیشکسوت عرصه سینما، تئاتر و تلویزیون افزود: وقتی یک رلی (نقشی) را به بازیگری میدهند فرضا باید نقش کُرد را بازی کند؛ باید کُرد و ریتم حرکتی و بیانی کُرد را بشناسد اما آن بازیگر همانطوری بازی میکند که نقش یک تهرانی را بازی میکند اینها زحمت دارد و باید برای ایفای نقش تلاش کرد. وی خطاب به فیلمنامهنویسان گفت: مولانا و عطار را بخوانید. ببینید چقدر داستان در ادبیات ایران نهفته است. کشاورز در بیان کنایهآمیزی به برخی فیلمهای سطحی اشاره و اضافه کرد: برخی فقط فیلمهایی همچون «مادرزن سلام» و «پدرزن سلام» را میسازند و مردم را گول میزنند؛ نتیجهاش این میشود که کسی نمیرود فیلم ببیند. وی در ادامه گفت: متاسفم که مردم با این فیلمهای سطحی گرایش به برنامههای ماهوارهای پیدا میکنند و چرا باید تحت تاثیر فرهنگ غرب قرار بگیرند؟ این بازیگر پیشکسوت افزود: خدا کند این دستهبندیها و باندبازیها از سینمای این مرز و بوم رخت بربندد. کشاورز در پایان این مصاحبه گفت: ما که رفتیم اما باید به جوانان و آیندهسازان سینمای ایران فرصت حضور در عرصههای مختلف این هنر داده شود.
هیچ موقع برای پول کار نکردهام
محمدعلی کشاورز چندی پیش با بیان اینکه علاقهمند است فعالیت هنریاش ادامه داشته باشد، گفت: فعلا بیمارم اما اگر حالم بهتر شود و توانش را داشته باشم، دوست دارم امسال فعالیتی در تئاتر انجام بدهم. وی که آخرین حضور سینماییاش به ایفای نقش کوتاهی در فیلم «فرزند صبح» (نقش «علیاکبر معلم دامغانی»، یکی از دوستان حضرت امام (ره)) بازمیگردد درباره فعالیتسینماییاش اظهار داشت: در سینما باندبازی زیاد است و من هم اهل این برنامهها نیستم. اگر هم قرار باشد کاری کنم، دوست دارم فیلمنامه خوبی باشد و دیگر بازیگران کار هم مناسب باشند. کشاورز با بیان اینکه هیچ موقع برای پول کار نکرده است، ادامه داد: نفس کار هنر برایم مهم است و دوست دارم و همیشه سعی کردهام از کاری که میکنم، مردم هم راضی باشند.