روز سه‌شنبه هفته گذشته 2 ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری مالکی و ائتلاف ملی عراق به رهبری مشترک مقتدا صدر، عمار حکیم، احمد چلبی و ابراهیم جعفری فهرست واحد انتخاباتی را تشکیل و با این وصف بزرگ‌ترین فراکسیون انتخاباتی مرکب از 159 نماینده مجلس را تشکیل دادند که براساس قانون نخست‌وزیر از لیست برتر انتخاب خواهد شد. از طرف دیگر روز جمعه نماینده مسعود بارزانی یکی از رهبران ائتلاف کردی عراق پس از دیدار با حضرت آیت‌الله سیستانی اعلام کرد که پیامی از سوی مسعود بارزانی، رئیس منطقه کردستان عراق دارد که به موضع ثابت تشکل‌های کرد عراق با برادرانشان در
2 ائتلاف ملی و دولت قانون تاکید می‌کند. در نتیجه کردها هم اعلام کردند که به ائتلاف شیعیان خواهند پیوست و با پیوستن ائتلاف کردها که در مجموع 60 کرسی پارلمانی را در اختیار دارند عملا راه برای تشکیل مجلس جدید، انتخاب رئیس‌جمهور و انتخاب نخست‌وزیر هموار شد. پیش از این کردها درباره ریاست جمهوری روی جلال طالبانی به توافق رسیده بوده و رسما اعلام کرده بودند که کاندیدای ما برای پست ریاست جمهوری جلال طالبانی است. از آنجایی که 2 ائتلاف شیعه هم روی ریاست‌جمهوری طالبانی توافق دارند به نظر می‌رسد که سرنوشت پست ریاست جمهوری از هم‌اکنون مشخص است. از طرف دیگر ائتلاف کردها و شیعیان تکلیف پست نخست‌وزیری را هم معین می‌کنند. نخست‌وزیر قطعا از فراکسیون مشترک شیعیان خواهد بود اما درباره اینکه چه کسی نخست‌وزیر آینده عراق خواهد شد رایزنی‌های فشرده‌ای بین گروه‌های مختلف شیعه برقرار است و آنها اعلام کردند که طی هفته‌های آینده درباره کاندیدای نخست‌وزیری به توافق می‌رسند. در عین حال از آنجایی که ایاد علاوی رئیس فراکسیون العراقیه که فراکسیون سنی‌هاست اعلام کرد که ائتلاف شیعیان راه را برای تکرار دولتی بر مبنای قومیت باز می‌کند از این رو او هشدار داد و از مجامع بین‌المللی خواست که مانع شکل‌گیری یک دولت قومی در عراق شوند. در عین حال باید این نکته را در نظر داشت که ایاد علاوی به تنهایی قادر نیست بر سیستم آینده عراق تاثیر بگذارد و در نتیجه با توجه به ائتلاف مشترک کردها و شیعیان در نهایت ناچار است که همکاری بین ائتلاف‌ها را به رسمیت بشناسد. به نظر می‌آید که فهرست العراقیه هم در نهایت به این سیستم بپیوندد. دیدار عمار حکیم و علاوی برای تجدیدنظر درباره وحدت در فهرست شیعه نیست و همین‌طور خدشه‌ای به همکاری کردها و شیعیان وارد نمی‌کند. هم شیعیان و هم کردها مایل هستند که فهرست العراقیه را در کنار خودشان داشته تا در فرآیند سیاسی آینده عراق مشارکت داشته باشد. برهمین اساس گفت‌وگوهای عمار حکیم و ایاد علاوی را باید در راستای دعوت از فراکسیون العراقیه برای همکاری تلقی کرد.
این موضوع البته زمان لازم خواهد داشت، چرا‌که فهرست العراقیه داعیه در اختیار داشتن یکی از 2 پست مهم ریاست جمهوری و نخست‌وزیری را داشته است که عملا با ائتلاف شیعیان و کردها از چنین هدفی باز می‌ماند و در نتیجه فهرست العراقیه ناچار است که روی موضوع ریاست مجلس تمرکز کند و به نظر می‌آید که گفت‌وگوهای داخلی در این فهرست برای معرفی کاندیدای ریاست مجلس انجام شود. در مجموع به نظر می‌رسد که فرآیند سیاسی عراق که طی هفته‌های گذشته به دلیل وجود اختلاف در 2 ائتلاف شیعه مقداری مبهم بود، با ائتلاف شیعیان و پیوستن کردها شفاف شده باشد و راه برای تشکیل مجلس جدید، انتخاب رئیس‌جمهور و انتخاب نخست‌وزیر فراهم باشد. درباره اینکه چه کسی نخست‌وزیر عراق خواهد شد، نمی‌توان به‌طور قطع پیشگویی کرد. درعین‌حال این نکته حائز اهمیت است که کفه دولت قانون به رهبری نوری مالکی به دلیل در اختیار داشتن 89 کرسی مجلس سنگینی می‌کند. در عین حال نوری مالکی اعلام کرده است ائتلاف او حاضر است که در فرآیند انتخاب نخست‌وزیر در مذاکرات بین گروه‌های شیعه حضور فعال داشته باشد و همکاری کند. با این وجود نمی‌توان به‌طور قطع درباره نخست‌وزیر عراق صحبت کرد اما در عین‌حال می‌توان با قاطعیت گفت که راه برای انتخاب نخست‌وزیر تا حدود زیادی هموار شده است.
*كارشناس ارشد مسائل خاورميانه