۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۲۸
تأملي در عذرخواهي فرانسه از رواندا

قتل‌عام اشتباهي!

 

در راستای سیاست حفظ بقای منافع فرانسه در قاره آفریقا، نیکلا سارکوزی روزهای چهارشنبه و پنجشنبه (5 و 6 اسفند 88) یک سفر دوره‌ای به گابن، مالی و رواندا داشت. ساركوزي در سفرش به گابن که سومین دیدارش در 3 سال اخیر از این کشور است، بار دیگر از علی عمر بانکو به عنوان رئیس‌جمهور منتخب گابن حمایت کرد. انتخاب علی بانکو در اوت 2009 مثالی روشن از جمهوری‌های موروثی است که در جهان سوم به تدریج در حال شکل‌گیری است. عمر بانکو پس از 42 سال حکومت و خدمت به میراث استعماری فرانسه در منطقه، در ژوئن 2009 درگذشت و پسرش علی در یک انتخابات نابرابر در اوت سال 2009 برگزیده شد. گابن برای فرانسه اهمیت اقتصادی فوق‌العاده‌ای داشته و شرکت نفتی فرانسه توتال 58 درصد کل صنعت ‌نفت گابن را در دست دارد. فرانسه در این کشور نیروی نظامی با ظرفیت یکهزار نفر دارد و در این سفر دوطرف توافقات امنیتی و نظامی امضا کردند. سارکوزی پس از ترک گابن به مالی رفت و با پیر کاسات، گروگان 61 ساله فرانسوی که اخیرا توسط القاعده آزاد شده ملاقات و از امادو تومانی توری، رئیس‌جمهوری مالی ستایش کرده و قول داد به این کشور در مبارزه با تروریسم کمک کند. رواندا ایستگاه بعدی سفر آفریقا‌یی سارکوزی بوده است كه میان 2 کشور از نیمه دهه 90 مناسبات متشنج و پرنوسانی برقرار است. کیگالی (پایتخت رواندا) از آن سال‌های پر از جنگ و کشتار همواره پاریس را در محافل بین‌المللی و آفریقا‌یی متهم به دخالت غیرمستقیم در قتل‌عام‌ها و نسل‌کشی مردم توتسی می‌کند. روابط پاریس – کیگالی به خاطر صدور حکم بازداشت 9 نفر از نزدیکان رئیس‌جمهوری رواندا متهم به حمله و قتل‌ هابیا ریمانا، رئیس‌جمهوری سابق این کشور در 16 اکتبر 2006 گسسته شده است.

در پی ترور جو فینال هابیا ریمانا (از قبیله هوتو) رئیس‌جمهوری رواندا و دوست پاریس در 1994 بحران و جنگ خونین در منطقه دریاچه‌های بزرگ (منطقه سرچشمه‌های رودخانه نیل شامل کشورهای رواندا و بروندی و بخشی از کنگو دموکراتیک است) شروع شد و حدود 800 هزار نفر از قبیله توتسی قتل‌عام و رهبران قبیله هوتو متهم به نسل‌کشی شدند. باندهای اسلحه‌فروشی اسرائیلی (اغلب از افسران بازنشسته موساد بودند) نقش مهمی در مسلح کردن قبایل درگیر داشته و تل‌آویو و پاریس نقش مستقیم و غیرمستقیم در این نسل‌کشی و قتل‌عام یک‌میلیون انسان آفریقا‌یی داشتند. اینک سارکوزی در یک سفر تاریخی جهت بهبود مناسبات کشورش با این کشور آفریقا‌یی با مقامات کیگالی مذاکره کرد.

انگیزه‌ها و شرایط سفر سارکوزی به کیگالی را می‌توان به‌طور‌ خلاصه چنین بیان کرد:

- پس از 50 سال استقلال کشورهای فرانکفونی آفریقا‌یی، روند فروپاشی، نفوذ و هیبت پاریس در حال تشدید است.

- پاریس از قطع روابط با کیگالی زیان دیده.

- کیگالی در 2009 به سازمان کشورهای کامنولث (مستعمرات سابق انگلیس) پیوسته و زبان انگلیسی را به جای زبان فرانسه به‌عنوان زبان ملی انتخاب کرده.

- متهم شدن پاریس به نسل‌کشی و دخالت داشتن در قتل‌عام آفریقا‌یی‌ها یک مانع روانی و معنوی در راه بهبود مناسبات پاریس با قاره آفریقا بوده است.

- برای فرانسه بویژه صنایع آن منافع اقتصادی مافوق تمام اعتبارات و ارزش‌های دیگر پاریس است.

پاریس جهت بهبود روابطش با کیگالی ابتدا کلود گیون، دبیر کاخ الیزه را در نوامبر 2009 به رواندا فرستاد تا مقدمات عادی‌سازی روابط را فراهم کند. پاریس از ادعاهای قضایی علیه شهروندان رواندایی صرف‌نظر کرده و دیدار ژانویه 2010 برنارد کوشنر، وزیر خارجه از کیگالی زمینه‌ها را برای سفر سارکوزی در 25 فوریه 2010 فراهم ساخت. سارکوزی در یک مراسم دسته‌گلی روی سنگ یادبود قربانیان نسل‌کشی رواندا قرار داد و در دفتر یادبود چنین نوشت: «به نام مردم فرانسه و به احترام قربانیان نسل‌کشی توتسی‌ها سر خم می‌کنم.» و در جمع خبرنگاران محلی و بین‌المللی با صدای رسا اعتراف کرد: «فرانسه در ارزیابی خود درباره رواندا و قتل‌‌عام‌های آن اشتباه کرده است».

در تنش قبیله‌ای میان توتسی‌ها و هوتوها، پاریس جانب قبیله هوتو را گرفت و ارتش فرانسه به قتل‌عام‌ها اهتمام نکرد و عملیات نظامی موسوم به عملیات «تورکواز» که از سوی سازمان ملل به ارتش فرانسه محول شده بود جهت نجات مردم بی‌گناه پس از 3‌ماه از نسل‌کشی‌ها اجرا شد. عدم مداخله فرانسه در جلوگیری از نسل‌کشی‌ها پرسش‌های زیادی در پی دارد که چرا پاریس از قتل‌عام توتسی‌ها جلوگیری به عمل نیاورده است. دیوان کیفری بین‌المللی برخی از رهبران هوتو را در این قضیه متهم و تحت پیگرد قانونی قرار داده ولی هیچ اتهامی به فرانسویان وارد نکرده است. در گذشته استعمار فرانسه در بسیاری از مناطق همچون الجزایر (طی جنگ آزادیبخش 5/1 میلیون الجزایری مسلمان را به قتل رسانده) مراکش، چاد، هند و چین (بویژه در ویتنام) دست به کشتار زده و هنوز معذرت‌خواهی نکرده و چند سال پیش پارلمان فرانسه قانونی تصویب کرده که در آن از دوره استعماری فرانسه در الجزایر ستایش و نظامیان فرانسه را که در جنگ الجزایر حضور داشته‌اند ستوده است. سارکوزی در قبال قتل‌عام یک‌میلیون انسان آفریقا‌یی تنها به اعتراف «در اشتباه ارزیابی» اکتفا کرده و از قربانیان چنین کشتار وحشیانه‌ای هنوز معذرت‌خواهی نکرده است. اعتراف اخیر فرانسه باید در قالب‌ گفتمان سیاسی، روابط بین‌الملل و قوانین بین‌المللی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. برخی از پژوهشگران آفریقا‌یی بر این باورند که جایگاه فرانسه در قاره سیاه متزلزل شده و پدیده‌های ضعف پاریس در این قاره در یک دهه اخیر کاملا عیان و آشکار شده است. فرانسه به دلیل ضعف درونی در این اواخر توان پاسخ به نیازهای سیاسی، امنیتی و فرهنگی مستعمرات سابق خود در قاره آفریقا را از دست
داده است.

ارسال نظر
captcha
پربیننده