چند سالی است که نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در مصلای تهران برگزار می‌شود. در این میان عمده‌ترین معضلی که وجود دارد این است که مردم به محض اینکه می‌آیند به غرفه‌ای عادت کنند جای غرفه‌ها تغییر می‌کند. درست مثل امسال که غرفه ناشران کودک‌و‌نوجوان به جای اینکه در سالن شبستان و درکنار ناشران عمومی باشد در زیر چادرهایی نزدیک به در خروجی مصلا در خیابان قنبرزاده برگزار شده است و چینش و غرفه‌آرایی به اندازه‌ای نامناسب است که هر کودک و نوجوانی را نسبت به تماشای کتاب‌ها دلزده می‌کند. ضمن این امسال در بخش خارجی فروش ریالی نمایشگاه نیز اثر مطلوبی که بتوان آن را برای ترجمه انتخاب کرد مشاهده نشد. بویژه برای مترجمانی مثل من که در نمایشگاه به دنبال کتاب‌های تئوریک هستند، این بخش خالی از لطف بود. در عین اینکه گران بودن قیمت کتاب‌های این سالن به کاهش قدرت خرید مخاطبان می‌انجامد. تفاوت قیمت کتاب‌های عرضه شده در نمایشگاه امسال در قیاس با سال‌های گذشته تا جایی بود که بسیاری از مترجمان به تهیه کردن کارت اهالی قلم نپرداختند. به‌طور کلی بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران امسال
فارغ از این مشکلات، بیش از آثار تالیفی با هجوم کتاب‌های ترجمه مواجه بوده است و تنها ناشرانی که در پر رنگ ساختن آثار تالیفی کودک و نوجوان کوشیده بودند ناشران دولتی چون به‌نشر و سوره مهر بودند. حتی نشر مدرسه که سال‌های گذشته بیشترین رویکرد را نسبت به عرضه کارهای تالیفی داشت امسال عملکرد کمتری داشته است. هرچند ناگفته نماند که وضع آثار تالیفی طی سال‌های اخیر چندان راضی کننده نبوده و از تولید تا توزیع و عرضه در چرخه نامناسبی قرار گرفته است. مهم‌ترین دلیل افت حوزه کتاب‌های تالیفی کودک و نوجوان به تکرار افتادن مضامین این حوزه است. در عین اینکه امروز در اغلب کتاب‌های تالیفی، فضاها و وقایع تازه به چشم نمی‌خورد. حتی تعلیقات ساده‌ای که باید در هر داستان وجود داشته باشد در این آثار وجود ندارد. اما عرضه آثار ترجمه در نمایشگاه به معنی این نیست که کتاب‌های ترجمه ما خالی از اشکال است. متاسفانه ناشران بهایی برای ویرایش اغلب ترجمه‌ها نمی‌دهند و تنها به سفارش دادن کتاب‌هایی از این دست روی آورده‌اند. در نتیجه ترجمه‌های سخيف وارد بازار کتاب می‌شود که برای مخاطبان هم دلچسب نیست. به شخصه معتقدم برپایی نمایشگاه در این اندازه می‌تواند قدم مطلوبی به شمار رود. مطلوب از این جهت که در حال حاضر وضع توزیع در کشور نامناسب است و همین که از تهران خارج شویم، نمی‌توانیم یک کتاب خوب را در شهرستان‌ها پیدا کنیم. نظر من این است اگر بتوان چرخه نشر را اصلاح کرد، دست مافیای توزیع کوتاه می‌شود و حتی در شهرهای کوچک و دور افتاده نیز می‌توانیم شاهد عرضه کتاب‌های مناسب برای کودکان و نوجوانان باشیم. ضمن اینکه امیدواریم پروژه شهر آفتاب هرچه زودتر به مراحل نهایی خود برسد تا دوره‌های آتی نمایشگاه کتاب را در مکانی برگزار کنیم که در خور اهالی فرهنگ باشد نه برخورنده به این قشر.
*مترجم کتاب‌های کودک و نوجوان