ایالات متحده آمریکا هموراه سیاست‌های میلیتاریستی خود را در اقصی نقاط جهان دنبال کرده و می‌کند. در این میان جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها هر یک به نحوی این سیاست را دنبال کرده‌اند؛ حتی اوباما هم این سیاست را در قالبی جدید پیگیر بوده و به‌رغم وعده‌های انتخاباتی‌اش حاضر به خروج از افغانستان و عراق نشد. با این وصف و در شرایطی که این رویکرد به اصل ثابت سیاست خارجی ایالات متحده بدل شده بود، چرخش‌هایی در این‌باره دیده می‌شود. اظهارات اخیر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا و اعتراف او به کاهش توان نظامی ایالات متحده موضوع تازه‌ای به نظر می‌رسد.
پس از فروپاشی نظام دوقطبی و بویژه ابرقدرت شرق به نام اتحاد جماهیر شوروی، آمریکا مساله نظم نوین جهانی یا دهکده جهانی را مطرح کرد؛ دهکده‌ای که کدخدای آن خود آمریکا باشد. به همین منظور مقامات آمریکایی سناریوهای مختلفی را هم مدنظر قرار دادند. در همین راستا آنها سناریوهای حمله به برج‌های دوقلوی تجارت جهانی در نیویورک و واقعه 11 سپتامبر، جنگ‌های عراق و افغانستان و... را نیز بهانه‌ای برای مساله خاورمیانه و نجات اسرائیل قرار دادند، در واقع هدف از تمام این برنامه‌ها این بود که رژیم صهیونیستی را در حاشیه امنی قرار دهند و بقیه کشورها را درگیر مسائل دیگری کنند. در همین‌باره مساله سلاح‌های کشتار جمعی عراق را مطرح کردند که دروغ بزرگی از آب درآمد سپس بحث مبارزه با تروریسم، طالبان و القاعده را به میان آوردند که مشخص شد طالبان و القاعده را خود به وجود آورده، آموزش داده و تربیت کرده‌اند. من‌حیث‌المجموع لشکرکشی‌های فراوانی توسط غرب انجام شد و دولت بوش پسر تحت فشار شدیدی قرار گرفت. باراک اوباما، رئیس‌جمهور جدید آمریکا نیز با یک رویکرد جدید و برای اینکه افکار عمومی را به سمت حزب خود سوق دهد قول‌های مساعدی را برای کاهش نیروهای نظامی و پایین آوردن حجم هزینه‌های هنگفت تسلیحاتی و نظامی آمریکا که مبلغی حدود 470 میلیارد دلار در آن سال بود؛ به افکار عمومی و مردم آمریکا تحویل داد. اما هم‌اکنون و پس از گذشت بیش از یک سال مشخص شده است که نه تنها کاهشی در این هزینه‌ها صورت نگرفته، بلکه افزایش سرسام‌آوری هم در این هزینه‌ها داشته‌اند. انگلیس و آمریکا در گذشته خود را برای 2 عملیات همزمان نظامی در 2 نقطه مختلف آماده می‌کردند، به همین دلیل امکان توسعه عملیات و فضای سرایت جنگ به دیگر کشورها را به هیچ عنوان نداشتند. آنها تصور می‌کردند که مساله افغانستان و عراق را به عنوان الگوی یک کشور دموکراتیک و آنچه که خود آنها تمایل داشتند به آن نقطه برسند، معرفی کنند تا مابقی کشورها را بتوانند بدون جنگ و خون‌ریزی فتح کنند؛ اما این اتفاق برخلاف میل آنها رخ نداد و آمریکا و متحدان بین‌المللی‌اش در باتلاق افغانستان و عراق گیر افتادند. در نهایت امروز این نتیجه به دست آمد که به‌رغم تمام رجزخوانی‌ها به این تحلیل می‌رسند که در مقابل نه تنها ایران بلکه دیگر کشورها هم توانایی ايجاد و شروع یک جنگ سخت دیگر را ندارند، بویژه در مقابل ایران حتی در زمینه جنگ نرم هم ناامید شدند. اینکه آنها توان آغاز یک جنگ دیگر در دیگر کشورها را ندارند، یک حقیقت و واقعیت موجود بوده و طبیعی است که اگر بخواهند بحرانی را ایجاد کنند، قطعا یک درس تاریخی بدتر از ویتنام خواهند گرفت و در گردابی که به‌وجود خواهند آورد گرفتار خواهند شد به صورتی که تا ابد نخواهند توانست از رسوایی آن خارج شوند.
حال این موضوع که آیا اعلام این خبر درست بوده است جای تامل دارد اما درباره این مساله که آیا اعلام این خبر تاکتیک و فریب بوده است یا خیر به یقین می‌توان گفت که آمریکا و انگلیس توان جنگیدن در مقابل کشورهای دیگر را ندارند. قطعا آنها هم از داخل کشور و افکار عمومی مردم خود و هم افکار عمومی دنیا و دیگر کشورهای خارجی تحت فشار قرار گرفته و سوالاتی برایشان مطرح شده که قادر به پاسخگویی به آنها نیستند. آنچه که آنها به عنوان یک فضای مناسب از قبل برای خودشان ترسیم کرده و ذهن خیلی از کشورها را نیز آماده پذیرفتن این طرح‌ها کرده بودند تا الگوهایی را به عنوان یک کشور آزاد، دموکراتیک و سامان‌یافته معرفی کنند، شکست خورده است. دنیا امروز شاهد اوضاع آشفته عراق است؛ اوضاع در این کشور روز‌به‌روز بدتر می‌شود و سربازان آمریکایی و انگلیسی که در این کشور حضور یافتند یا حضور دارند به لحاظ روحی – روانی هر روز مریض‌تر و گرفتار‌تر می‌شوند. حجم کشته‌ها و فراری‌های آنها و نیز نگرانی‌های خانواده‌ها‌یشان هم هر‌روز افزایش می‌یابد و این مسائل برای بحران کشورهای به وجود‌آورنده این جنگ‌ها مزید بر علت شده و آنها را چه در محیط داخلی و چه در محیط خارجی با مسائل جدی و عدیده‌ای مواجه ساخته است. حتی اعضای ناتو و کشورهایی که برای کمک به آمریکا به افغانستان نیرو اعزام کرده بودند، آرام‌آرام این نیروها را چه در عراق و چه در افغانستان به کشورهای مادر فرا خواندند. وضع آمریکا در این کشورها به گونه‌ای معکوس رقم خورده است که افکار عمومی ملت‌های غربی بویژه آمریکا، انگلیس و اروپا را برای هر جنگ دیگری به هیچ عنوان آماده نمی‌کند. از طرف دیگر اوباما اصلا در حد و اندازه‌ای نیست که بخواهد ایران اسلامی یا هر کشور دیگری را تهدید به حمله با سلاح‌های هسته‌ای کند. اگر کوچک‌ترین تخطی از سوی اوباما و نیروهای آمریکا در منطقه اعم از خلیج فارس یا کشورهای پیرامونی ایران اسلامی مشاهده شود، قطعا در اولین فرصت تمام نیروهای مستقر در منطقه بسیج شده و واکنش نشان خواهند داد و در نتیجه این نیروها جان سالم از این منطقه بدر نخواهند برد.
* عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی