چینش نامناسب غرفه‌های کودک و نوجوان و تحت پوشش قرار دادن این غرفه‌ها در زیر چادرها به جای قرار گرفتن در سالن شبستان در کنار ناشران عمومی، همه و همه نشانگر این مساله است که برگزارکنندگان نمایشگاه، شناخت چندانی نسبت به ادبیات کودک و نوجوان ندارند. امسال نه تنها جای غرفه‌های کودک و نوجوان مشخص نبود که بعد مسافت و همین‌طور جایگاه اتوبوس‌ها نتوانسته است مخاطبان را راضی کند. حتی نشست‌ها و سخنرانی‌هایی که در زمینه ادبیات کودک و نوجوان در کنار برگزاری نمایشگاه کتاب برپا شده حکایت از این دارد که همواره حوزه ادبیات کودک و نوجوان در انزوا قرار دارد و متولیان نسبت به انتخاب سخنران‌ها و موضوعات این نشست‌ها حساسیت و توجهی نشان نداده‌اند. فارغ از تمام این مشکلات، کیفیت کتاب‌های عرضه شده در نمایشگاه،خاصه کتاب‌های کودک و نوجوان در قیاس با سال گذشته نه تنها تفاوتی ندارد که فقط قیمت کتاب‌ها افزایش یافته است. ضمن اینکه اغذیه فروشی‌ها و
نوشابه فروشی‌ها، گوی سبقت را از ناشران ربود‌ه‌اند! به هرحال، مجموعه‌ای از ناتوانی‌ها در وضع نشر وجود دارد که گویی تنها جنبه ظاهری دارد. اين نوع رویکرد نسبت به کتاب‌های ترجمه کودک و نوجوان و وجود پاره‌ای بی‌توجهی‌ها و عدم سیاستگذاری‌های فرهنگی برای کتاب‌های تالیفی در این حوزه موجب شده است ادبیات کودک و نوجوان حتی در نمایشگاه کتاب نیز تعریفی نداشته باشد. حضور کتاب‌های ترجمه بیش از تالیف در غرفه کودک و نوجوان به معنی این است که ما خودمان محصولی داریم اما آن را از کشور دیگری وارد می‌کنیم. در عین حال، جدی نگرفتن
کپی رایت در کشور و استفاده راحت از کتاب‌های ترجمه بدون در نظر گرفتن حقوق قانونی مولفان آنها یکی دیگر از معضلات این حوزه به شمار می‌رود. البته امروز وضع اقتصادی ناشران نامناسب است، به همین دلیل است که ناشر به سمت انتشار کتاب‌های ترجمه بیشتر گرایش دارد تا کارهای تالیفی، زیرا همان مقدار کتاب‌هایی که در حوزه تالیف با آنها مواجه هستیم نیز از کیفیت محتوایی نازلی برخوردارند و بچه‌ها را سر شوق نمی‌آورند. بنابراین، می‌توان به این نتیجه رسید که ادبیات ما ادبیاتی گیشه‌ای شده است. غرفه‌های کودک و نوجوان در بیست وسومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران همگی در نهایت بی‌سلیقگی چیده شده‌اند. این غفلت درحالی است که غرفه‌های کودک و نوجوان باید ایستگاهی نشاط‌آور برای کودکان و نوجوانان باشد. وقتی این طیف نمی‌توانند میان ازدحام جمعیت در این غرفه‌ها قدم از قدم بردارند، چگونه می‌توانند به انتخاب آثار مورد علاقه خود بپردازند؟!
محمد رضا شمس*
* نویسنده کودک و نوجوان