پاشنه‌های آشیل آمریکا!

پیشرفت‌ سریع علم و تکنولوژی، بر تمام ابعاد زندگی انسان‌ها سایه انداخته و تاثیرات شگرفی بر جای گذاشته است، تاثیراتی که هر روز نمود جدیدی پیدا می‌کند. کار به جایی رسیده که جنس تهدیدات بشری هم تغییر پیدا کرده است. به عنوان نمونه موضوعات زیست محیطی در حال حاضر به عنوان یک تهدید بزرگ مطرح شده و یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه جهانی محسوب می‌شود.در بعد نظامی نیز تهدیدات با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر هستند و آنان که بیشتر پیشرفت‌های تکنولوژیک را لمس کرده‌اند، بیشتر مخاطب این تهدیدات هستند. اگر در جنگ سرد موضوع حملات هسته‌ای ذهن 2 ابرقدرت را به خود مشغول کرده بود، اکنون قدرت‌های بزرگ با مخاطراتی از جنسی دیگر مواجه هستند.در این میان ایالات‌متحده بیش از همه با این تهدیدات دست به گریبان است، چرا که به دلیل پیشرفت‌های تکنولوژیک خود، آسیب پذیرتر از سایر قدرت‌ها در قبال این دست تهدیدات است. لذا به نظر می‌رسد که آمریکا برای حل معمای امنیت خود نیازمند راهکارهای جدیدی است تا بتواند پاشنه‌های آشیلش را به نحوی ترمیم کند.در این میان دیگر مشکلات ایالات‌متحده هم مزید بر علت شده تا تئوريسین‌های نظامی این کشور نتوانند بر نقاط ضعف خود آنچنانکه باید و شاید تمرکز کنند. موضوع بحران اقتصادی غرب که کماکان هم ادامه دارد از مباحثی است که سبب شده آمریکا نتواند برای مقابله با این تهدیدات تمرکز کند. همچنین درگیری نظامی درازمدت در افغانستان و عراق و اشغال این 2 کشور هزینه‌های نظامی ایالات متحده را به حدی بالا برده که عملا امکان سرمایه‌گذاری جدی بر این تهدیدات را سلب کرده است. تهدیدات مذکور به قدری جدی است که هر یک از آنها می‌تواند به تنهایی ایالات متحده را از پای درآورد.نخستین پاشنه آشیل ایالات‌متحده استفاده تروریستی از سلاح‌های NBC است. NBC، مخفف Nuclear، Biological و Chemical است. استفاده تروریستی از سلاح‌های هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیک به کابوس ایالات متحده بدل شده است و وقوع آن می‌تواند فاجعه‌ای بزرگ را برای این کشور رقم بزند. جنگ‌افزارهای NBC، دارای چند ویژگی بسیار مهم هستند. نخستین ویژگی آنها، قابلیت مرگبار بسیار زیاد آنهاست، به حدی که هر یک از این سلاح‌ها، قادر به کشتن صدها هزار نفر هستند. دومین ویژگی، قابل حمل بودن آنهاست، از این رو به کارگیری آنها علیه غیرنظامیان و همچنین نیروهای نظامی غیرآماده، آسان است و گروه‌های تروریستی هم می‌توانند از آن استفاده کنند. ویژگی دیگر این سلاح‌ها که تنها مختص 2 نوع شیمیایی و بیولوژیک است، در دسترس بودن آنهاست. بر خلاف سلاح هسته‌ای ساخت سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیک کار چندان دشواری نیست و حتی در یک کارگاه نه چندان بزرگ هم امکانپذیر است. برعکس سلاح هسته‌ای که تولید آن به زیر ساخت‌های عظیم و پیشرفته منوط است ساخت سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیک، نیازمند زیرساخت‌های چندانی نیست. افزون بر این تشعشعات ناشی از ساخت سلاح‌های هسته‌ای سبب می‌شود که نتوان محل ساختش را براحتی مخفی نگه داشت حال آنکه تولید 2 سلاح دیگر با چنین مشکلی مواجه نیست. البته سرقت یا خرید سلاح‌ هسته‌ای توسط یک گروه تروریستی نیز سناریوی محتملی است که نمی‌توان از آن چشم پوشی کرد. به واقع وجود این 3 ویژگی در جنگ‌افزارهای NBC این سلاح‌ها را به خطرناک‌ترین معضل امنیتی درازمدت برای کشورهای پیشرفته‌ای نظیر ایالات متحده بدل کرده است.چنانکه موضوع استفاده از سلاح‌ هسته‌ای توسط القاعده و علیه ایالات متحده مدت‌هاست فکر تئوريسین‌های نظامی آمریکا را به خود مشغول کرده است. ... به نظر می‌رسد که گروه‌های تروریستی در شرایط کنونی به درستی دریافته‌اند که نمی‌توانند با استفاده از سلاح‌های متعارف با قدرت‌هایی نظیر ایالات متحده رقابت کنند. از این رو به سمت استفاده از سلاح‌های نامتعارف سوق پیدا کرده‌اند. وقوع احتمالی این حملات تبعات جبران ناپذیری نظیر تلفات جانی و مالی گسترده، ایجاد رعب و هراس عمومی، خسارت‌های سنگین اقتصادی و زیست محیطی و همچنین از میان رفتن هژمونی ایالات متحده را به دنبال خواهد داشت.

دومین پاشنه آشیل ایالات متحده استفاده از بمب‌های الکترومغناطیسی (E -Bomb) است. بمب الکترومغناطیسی اسلحه‌ای است که آن را به قصد نابود کردن انرژی برق ساخته‌اند. این بمب بسادگی می‌تواند تمام دستگاه‌های الکترونیکی را که بشر از آنها استفاده می‌کند از کار بیندازد. به عنوان مثال می‌تواند در عرض چند ثانیه ژنراتورهای برق را از حرکت انداخته و حتی امکان استفاده از تلفن را سلب کند. یک کشور بدون الکتریسیته، موتور، باتری، مخابرات و حرکت کاملا فلج می‌شود. همه این اتفاقات با سرعتی بسیار بالا و پس از انفجار یک بمب الکترومغناطیسی در حوزه میدان مغناطیسی آن اتفاق می‌افتد. با این حال سلاح مغناطیسی را می‌توان یک اسلحه انسانی نیز به حساب آورد، چرا که به ساختمان‌ها و انسان‌ها کم‌ترین آسیب را می‌رساند و تلفات جانی مستقیمی ندارد. البته بی‌تردید به دلیل از کار افتادن کارخانه‌ها و بیمارستان‌ها، می‌تواند منشأ تلفات بسیاری باشد. مهم‌ترین امتیاز بمب‌های الکترومغناطیسی، سهولت ساخت آنهاست. با این حال کشور‌هایی نظیر ایالات متحده که بیشترین وابستگی را به جریان برق دارند، ضربات جبران‌ناپذیری را از این بمب‌ها خواهند پذیرفت.اما سومین پاشنه آشیل ایالات متحده به راه‌انداختن جنگ سایبرنتیک است. جنگ سایبرنتیک با هدف فروپاشاندن سیستم‌های اطلاعاتی و مخابراتی، سیستم‌های کنترل و فرماندهی، ارتباطات، خبرگیری و جاسوسی نیروی نظامی متخاصم و غیرعملیاتی کردن آنها در صحنه نبرد یا در حالت عادی انجام می‌شود. به عنوان نمونه در کشوری مانند ایالات متحده که روزانه بیش از 85 هزار پرواز داخلی، خارجی، نظامی و بازرگانی انجام می‌شود، یک حمله طراحی‌شده به شبکه کنترل ترافیک هوایی، می‌تواند خسارات بی‌شماری را به اقتصاد و امنیت این کشور وارد آورده و کشور مذکور را تا مرز فروپاشی پیش ببرد. چنین حملاتی ممکن است به سیستم‌های مالی، پزشکی، مخابرات و از همه مهم‌تر نظامی نیز صورت گیرد. اصطلاح سایبر تروریسم هم به واقع به این نوع تهدید اشاره می‌کند.اما وضعیتی به مراتب بدتر از این هم قابل تصور است. چنانچه 2 یا 3 سناریو از سناریوهای بالا توامان علیه ایالات متحده استفاده شود، عملا از کشوری مانند آمریکا چیزی باقی نمی‌ماند.به واقع در حال حاضر هرچند که تهدیدات نظامی و سخت‌افزاری از بین نرفته اما نسل جدیدی از این تهدیدات بروز کرده که برای ایالات متحده بیش از سایر کشورها خطرزاست. اگر در دوران جنگ سرد هیچ کشوری قادر نبود توان نظامی آمریکا را به چالش بکشد، در حال حاضر با پیشرفت‌های تکنولوژیک و خلق تهدیدات جدید، گروه‌های تروریستی هم می‌توانند توان نظامی و حتی موجودیت این کشور را با چالش مواجه کنند، از این رو هیچ کشوری در نظام بین‌الملل نمی‌تواند ادعای روئین‌تنی داشته باشد مگر آنکه راهکاری برای تهدیداتی که به آنها اشاره شد، اندیشیده باشد.

حسین میزان