نوشته‌ای درباره «عیار 14»
مردن به نرخ روز
اول:
منصور پس از پشت سر گذاشتن دوره محکومیتش به شهر بازمی‌گردد. فرید طلافروش معتبر شهر موجب به زندان افتادن او بوده است. ورود پیش از موعد منصور ترس و دلهره از انتقام را در دل فرید می‌اندازد و... .
دوم:
قربانی اصلی این روال فرید (محمدرضا فروتن) است. مینا (مینا سماواتی) هم در این میان به نوعی قربانی نوع نگاه فرید به دنیای اطرافش و تعریف و تاویلی است که از اتفاقات و رخدادها و حتی امور تصادفی می‌شود. فرید، قربانی دنیایی است که خودش آفریده و جزء به جزئش را تزیین کرده و حالا با کنار هم چیدن قطعات، پازلی خود ساخته؛ پازلی که سال‌ها مقدمات رسیدن به شکل نهایی‌اش را انتظار می‌کشیده و در عین حال به خیال خام خودش از آن فرار می‌کرده را فراهم کند. تمام اتفاقاتی که برای فرید رخ می‌دهد به خودی خود شبیه اتفاقاتی است که برای ما هم در مقاطعی رخ داده یا می‌دهد، حتی روابطی که فرید زندگی‌اش را با آنها شکل داده و نفس به نفس آنها زندگی می‌کند از جنس روابطی است که چندان غریب و دور از ذهن نیست. فرید با دخترخاله‌اش ازدواج کرده و صاحب یک فرزند است. ازدواج آنها از جنس ازدواج‌های فامیلی است و او حالا با دختر جوانی ارتباط دارد و گویا این ارتباط را مدت‌ها از چشم همگان مخفی نگه داشته است. او بستگانی دارد و دوستانی. همه چیز در جریان است اما نکته درست همین‌جاست همه چیز در ذهن فرید شکل دیگری دارد، همه چیز طبق پازلی که او سال‌هاست در ذهنش شکل داده برایش تصویر می‌شود حتی اگر واقعیت چیز دیگری باشد و همین نوع نگاه است که فرید را به سمت سرنوشتی خودساخته پیش می‌برد و... .
سوم:
اما این همه بعد دیگری هم دارد و آن بعد تقدیری و گریزناپذیر آن است. ترس و دلهره‌ای که وجود فرید را دربرمی‌گیرد موجب بروز انگیزه فرار در او از همه چیز‌هایی است که او را دربرگرفته و او هیچ علقه‌ای به آنها ندارد؛ شهر، زن، فرزند و ... همه و همه او را دلزده کرده‌اند و... . ورود منصور به شهر پیش از موعدی که او انتظارش را داشته موجب فراگیر شدن ترس در وجودش شده و خب فرار بهترین حربه است. پس ناامیدی از یافتن پناهی و حمایتی، چه از ناحیه دوستان، چه از ناحیه قانون و... در همین راستا و در تایید بعد تقدیری فیلم همه تلاش‌های فرید برای فرار از ترس خودساخته‌اش به نتیجه‌ای ختم نمی‌شود و او نمی‌تواند از شهری که بناست در آن بمیرد، خارج شود و حتی قدمی دور شود. فرید به قطار نمی‌رسد، جاده یخ‌زده، بنزین در شهر نایاب شده، تانکر حمل بنزین جاده را بسته و گویا مامور مرگ فرید در قامت منصور پا به شهر گذاشته تا همه حساب‌های فرید را به نرخ روز محاسبه کند و سر آخر برگرداندن پیکر بی‌جان فرید به شهری که از آن می‌گریخت. سرنوشت محتوم فرید، ماندن در محدوده دایره بسته شهر است، چه زنده چه مرده.
آخر:
با نگاهی گذرا به فیلمنامه‌هایی که شهبازی نوشته، حال چه «نفس عمیق» و «عیار 14» که خودش کارگردانی کرده چه «به آهستگی» که مازیار میری آن را ساخته است، دسته‌ای خصوصیات به طرز واضحی قابل درک است. بازی با عقاید و اعتقادات خرافی یکی از این خصوصیات است (با داستان عطسه کردن و صبر آمدن در 2 جای فیلم با کارکردی متفاوت بازی شده است). ایجاد گره ذهنی برای تماشاگر و درآوردن درست حس تعلیق در فیلم و البته در معرض قضاوت قرار دادن تماشاگر و به سمت و سوی قضاوت هدایت کردنش و سر آخر رو کردن برگ آس و تغییر مسیر اتفاقات به سمتی که تصورش برای تماشاگر سخت بوده است، جزو مهم‌ترین این خصوصیات است. در «نفس عمیق» تا دقایق پایانی فیلم تصور می‌کنیم کامران است که جنازه‌اش از آب بیرون کشیده می‌شود چرا که پلیورش بر تن شخصیت غرق شده است. ما به‌دلیل آنکه در ابتدای فیلم جسد را با این لباس دیده‌ایم به چنین برداشتی رسیده‌ایم حال آنکه کامران در بیمارستان است و... در «عیار 14» هم در سکانس ابتدایی، جسد فرید را که در حال حمل به سمت شهر است، می‌بینیم و پس از آن فلاش‌بک به اتفاقات روز قبل این سکانس. این سکانس ابتدایی موجب ایجاد حس تعلیق بیشتر در فیلم می‌شود چرا که تماشاگر منتظر کشته شدن فرید به دست منصور با آن هیبت و شمایل است، حال آنکه داستان چیز دیگری است و... چیزی شبیه همین خصوصیت را در فیلمنامه «به آهستگی» هم می‌بینیم؛ در نوع برداشت شخصیت مرد فیلم نسبت به زنش و حس خیانت و در نهایت تغییر یافتن همه ذهنیات غلط و... . درباره کارگردانی فیلم هم باید گفت اصولا شهبازی هیچ تعجیلی در کارش راه نمی‌دهد و با صبر و حوصله همه چیز را کنار هم می‌چیند و همه جزئیات را مو به مو کنار هم قرار می‌دهد، تدوین در خدمت همین مدل کار است، تصویربرداری نیز و موسیقی و... تا تماشاگر را به سمتی که می‌خواهد بکشاند و سر آخر غافلگیری و... .