تظاهرات هلندیها علیه شرکت مایکروسافت
یک گروه از فعالان حقوق بشری در هلند، در اعتراض به افشای استفاده ارتش صهیونیستی از مراکز داده مایکروسافت برای ذخیرهسازی گسترده تماسهای شنودشده فلسطینیها، دست به تجمع و اقدام اعتراضی زدند. به گزارش رسانههای محلی، این اعتراض پس از انتشار نتایج تحقیق روزنامه گاردین شکل گرفت؛ تحقیقی که نشان میدهد واحد اطلاعاتی ۸۲۰۰ ارتش اسرائیل حجم عظیمی از دادههای شنود تلفنی فلسطینیان را روی پلتفرم ابری Azure مایکروسافت در سرورهایی مستقر در خاک هلند ذخیره میکند. بر اساس اسناد فاششده، تا ژوئیه امسال حدود ۱۱ هزار و ۵۰۰ ترابایت داده - معادل ۲۰۰ میلیون ساعت فایل صوتی - در این مراکز نگهداری شده است. فعالان هلندی که با نام گروه Geef Tegengas (به عقب راندن) شناخته میشوند، روز یکشنبه با مسدود کردن مسیرهای دسترسی به تاسیسات بزرگ مایکروسافت در شمال غرب هلند و روشن کردن منور بر بام ساختمان، اعتراض خود را علنی کردند. این گروه در بیانیهای از کارکنان مرکز داده خواست تا زمانی که همه اطلاعات اسرائیل از سرورها حذف نشده، از ادامه کار خودداری کنند. افشاگری اخیر بازتاب گستردهای در سیاست داخلی هلند داشت و حتی به برگزاری نشست اضطراری پارلمان این کشور درباره جنگ غزه منجر شد. کریستین تونیسن، نماینده حزب چپگرای «برای حیوانات»، در این جلسه پرسید: «دولت چگونه مانع استفاده از دادههای ذخیرهشده در خاک هلند برای نسلکشی در غزه خواهد شد؟» کاسپار ولدکمپ، وزیر خارجه هلند در پاسخ گفت از ماهیت دقیق این اطلاعات آگاه نیست اما درخواست تحقیقات بیشتر را مطرح خواهد کرد. او افزود: «اگر شواهد جدی از ارتکاب جرائم جنایی در این دادهها وجود داشته باشد، دادستانی عمومی میتواند اقدامات قانونی را آغاز کند». در مقابل، مایکروسافت در واکنش به این گزارشها اعلام کرد هیچ اطلاعی از ماهیت دادههای ذخیرهشده توسط واحد ۸۲۰۰ اسرائیل ندارد. سخنگوی این شرکت گفت: «مایکروسافت در هیچ مقطعی از همکاری با این واحد نظامی، چه شنود، چه جمعآوری مکالمات تلفنی غیرنظامیان از طریق خدمات خود آگاه نبوده است». سخنگوی ارتش صهیونیستی نیز پیشتر ادعا کرده بود همکاری با مایکروسافت بر اساس توافقنامههای قانونی انجام شده و فعالیتهای ارتش مطابق قوانین بینالمللی و با هدف مقابله با تروریسم و حفظ امنیت اسرائیل و شهروندان آن صورت میگیرد.
***
تنش مسکو و باکو در خزر
در پی تداوم بحثها پیرامون توافق اخیر میان سران باکو و ایروان در آمریکا، وبسایت «آز مدیا» جمهوری باکو از تشدید تنشها میان باکو و مسکو در دریای خزر خبر داد. این رسانه مدعی است اختلافی بیسابقه اما بالقوه تأثیرگذار بر سر مسائل دریایی میان ۲ کشور در حال شکلگیری است. به گزارش «آز مدیا»، باکو که از زمان استقلال در سال ۱۹۹۱ به دستاوردهای حاکمیتی خود میبالد، اکنون با فشار روسیه برای پذیرش جایگاه تابع در حوزه نفوذ مسکو روبهرو است. روابط ۲ کشور طی ۳ دهه اخیر همواره ترکیبی از همکاری و تنش بوده و روسیه در این مدت موقعیت مسلط خود را در دریای خزر حفظ کرده است. ناوگان خزر روسیه شامل ۱۰ ناوچه و رزمناو مدرن است که برخی به موشکهای کروز «کالیبر» با برد ۱۵۰۰ مایل مجهز هستند. این رسانه یادآور شد باکو همواره تلاش کرده روابط دوستانه با هممذهبان خود را در جمهوریهای هممرز روسیه مانند چچن و داغستان حفظ کند. با این حال روابط با مسکو بویژه پس از حادثه خونین ۲۵ دسامبر ۲۰۲۴ بشدت آسیب دید. در آن روز، پرواز شماره ۸۲۴۳ خطوط هوایی باکو هنگام فرود در فرودگاه گروژنی هدف سامانه پدافند موشکی «پانتسیر- اس۱» روسیه قرار گرفت. با وجود آسیب شدید هواپیما، مقامات روسیه اجازه فرود صادر نکردند و هواپیما مجبور شد در آکتائو قزاقستان فرود آید. در این حادثه، ۳۸ نفر از ۶۷ سرنشین کشته شدند. مسکو نه مسؤولیت ماجرا را پذیرفت، نه غرامت پرداخت و نه در تحقیقات همکاری کرد. به نوشته این وبسایت، روابط ایران و روسیه به دلیل تحریمها و فشارهای خارجی اهمیت بیشتری یافته و مسیرهای دریایی ۲ کشور ناگزیر از عبور از آبهای سرزمینی باکو در خزر است. همزمان، مسکو با قزاقستان نیز دچار اختلاف شده است؛ اختلافی که در پی مواضع مستقل آستانه نسبت به جنگ اوکراین و عدم همراهی با سیاستهای روسیه شدت گرفته است. تعطیلی موقت خط لوله «CPC» قزاقستان به بندر نووروسیسک نیز به نارضایتی کرملین نسبت داده میشود. این اشتراک در تنش با روسیه، موجب نزدیکی نسبی باکو و آستانه شده است. آبهای سرزمینی باکو و قزاقستان به طور نظری میان آبهای روسیه در شمال و آبهای ایران در جنوب قرار دارند. هرچند تاکنون عبور دریایی در خزر بدون مانع بوده اما شرایط جدید میتواند این وضعیت را تغییر دهد. در نشانهای از افزایش تنش، رسانههای باکو شروع به جایگزینی نامهای جغرافیایی روسی با معادلهای پیشاشوروی کردهاند، مانند استفاده از «کونیگسبرگ» به جای «کالینینگراد» و «ایتل» به جای رودخانه ولگا. در مقابل خبرگزاری «تاس» روسیه نیز در گزارشهای خود از نامهای ارمنی برای مناطق ناگورنو - قرهباغ استفاده میکند. این جنگ لفظی، فضای ملیگرایی افراطی را در منطقه تشدید کرده است. باکو همچنین از موج بازداشت شهروندان آذری در روسیه خشمگین است و در واکنش، اقدام به بازداشت چهرههای جنایی روس در پایتخت کرده است. در حوزه نظامی، ناوگان خزر روسیه اخیراً مانورهایی با محوریت پدافند هوایی برگزار کرده که میتواند در شرایط فعلی، از سوی باکو و آستانه تهدیدآمیز تلقی شود. در جریان این رزمایشها، روسیه ناوچههای کلاس «کاراکورت» و «بویان- ام» و همچنین ناوچه کلاس «گپارد»، سامانههای ضدهوایی «پانتسیر» و «پالاش» را آزمایش کرد. در پایان گزارش «آز مدیا» آمده است؛ با شدت گرفتن تنشها، حتی یک حادثه کوچک - بویژه در پی حملات احتمالی اوکراین - میتواند پیامدهای گسترده دریایی به همراه داشته باشد. این وضعیت ممکن است کریدور تجاری شمال–جنوب میان ایران و روسیه را مختل کند، صادرات نفت خام قزاقستان از آکتائو به باکو را به خطر اندازد و تولیدات نفت فراساحلی جمهوری باکو و قزاقستان را محدود کند.