شکاف از ایالون تا ستاد ارتش

موج تازه اعتراضات علیه سیاست‌های جنگی کابینه بنیامین نتانیاهو روز یکشنبه بار دیگر خیابان‌های فلسطین اشغالی را به صحنه درگیری میان شهرک‌نشینان و نیروهای امنیتی مبدل کرد. هزاران شهرک‌نشین صهیونیست در تل‌آویو، قدس و چند شهر دیگر به خیابان‌ها آمدند و خواستار پایان جنگ غزه و آزادی اسرای اسرائیلی شدند اما پاسخ رژیم چیزی جز خشونت، بازداشت و سرکوب نبود.
* صحنه‌های خشونت در خیابان‌ها
در تل‌آویو، معترضان با بستن خیابان‌ها و ایجاد آتش‌سوزی در بزرگراه ایالون، خشم خود را نسبت به سیاست‌های جنگی نتانیاهو نشان دادند. پلیس برای متفرق کردن جمعیت، از خودروهای آب‌پاش و یگان‌های اسب‌سوار استفاده کرد که به درگیری‌های فیزیکی گسترده انجامید. در قدس اشغالی نیز، نیروهای امنیتی با حمله به تجمع شهرک‌نشینان شماری از آنان را بازداشت کردند. منابع عبری اعلام کردند بیش از ۶۰ هزار نفر در این اعتراضات شرکت داشته‌اند.
* اعتصاب سراسری و خشم خانواده‌های اسرا
همزمان با این تظاهرات، اعتصاب سراسری به دعوت خانواده‌های اسرای صهیونیست در غزه برگزار شد. آنها با بستن جاده‌ها و به آتش کشیدن لاستیک‌ها در تل‌آویو و مسیر قدس، خواستار توافق فوری تبادل اسرا شدند. این اقدام خشم وزرای تندرو کابینه را برانگیخت. «ایتامار بن‌گویر» وزیر امنیت داخلی، اعتصاب را «هدیه‌ به حماس» خواند و مدعی شد چنین حرکاتی بازگشت اسرا را به تأخیر می‌اندازد. «بتزالل اسموتریچ» وزیر دارایی نیز معترضان را به دفن اسرا و کشاندن اسرائیل به «تسلیم» متهم کرد. «میکی زوهار» وزیر فرهنگ و ورزش هم بستن جاده‌ها را «اشتباهی فاحش» دانست. در مقابل، رهبران اپوزیسیون آشکارا در کنار معترضان ایستادند. «یائیر لاپید» رهبر اپوزیسیون در میان جمعیت اعلام کرد: «ما مبارزه را ادامه می‌دهیم تا همه اسرا به خانه بازگردند». همچنین «یائیر گولان» و «بنی گانتس» از این اعتراض‌ها حمایت کرده و حملات لفظی بن‌گویر علیه خانواده‌ها را محکوم کردند.
* بحران در رأس هرم نظامی
در حالی که خیابان‌های تل‌آویو و قدس صحنه اعتراض است، بحران در درون ساختار امنیتی و نظامی اسرائیل نیز شدت گرفته است. روزنامه «معاریو» فاش کرد تنش میان «اسرائیل کاتس» وزیر جنگ و «ایال زمیر» رئیس ستاد ارتش به مرحله‌ای حساس رسیده است. کاتس با درخواست دخالت مستقیم در روند انتخاب افسران ارشد، سنت دیرینه ارتش را زیر سوال برده و با واکنش شدید فرماندهان مواجه شده است. آنان این اقدام را تلاش برای سیاسی‌سازی ارتش و ضربه‌ به استقلال نهاد نظامی توصیف کرده‌اند. کاتس اما در بیانیه‌ای رسمی به منتقدان حمله کرد و کوشید نقش خود را در عملیات‌های اخیر علیه ایران، لبنان، سوریه و غزه پررنگ جلوه دهد. منابع نظامی تأکید دارند او در بزرگنمایی نقش خود افراط کرده و این رفتار به انسجام فرماندهی ارتش آسیب می‌زند.
* معضل ارتش صهیونیستی در غزه
روزنامه «یدیعوت آحارانوت» نیز از بن‌بست ارتش رژیم درباره اجرای طرح اشغال مجدد غزه خبر داد. به نوشته این روزنامه، ارتش میان ۲ گزینه دشوار گرفتار است؛ اتکا به نیروهای ثابت و حرفه‌ای که هرچند آغاز سریع عملیات را ممکن می‌کند اما خطر فرسایش شدید و طولانی شدن جنگ را دارد و بسیج نیروهای ذخیره و داوطلب که قدرت بیشتری برای پیشروی فراهم می‌آورد اما مستلزم هفته‌ها زمان برای آموزش و تجهیز مجدد است. تحلیلگران صهیونیست هشدار داده‌اند تداوم اختلافات، هم اعتماد عمومی به ارتش را تضعیف می‌کند و هم به دشمنان اسرائیل نشان می‌دهد وحدت در رأس ساختار امنیتی رژیم از بین رفته است.
* واکنش نتانیاهو
در نخستین واکنش، بنیامین نتانیاهو معترضان را متهم کرد به اینکه با درخواست پایان جنگ، «موضع حماس را تقویت می‌کنند». او بار دیگر بر شروط تل‌آویو برای توقف جنگ تأکید کرد؛ از جمله تداوم کنترل امنیتی بر نوار غزه و خلع سلاح کامل حماس. نتانیاهو مدعی شد حماس در مذاکرات خواستار عقب‌نشینی کامل ارتش از غزه و محور فیلادلفی شده است؛ موضوعی که به باور او راه را برای بازآرایی نظامی این جنبش باز می‌کند. وی همچنین به جبهه شمال اشاره کرد و مدعی شد عملیات ارتش در لبنان در چارچوب آتش‌بس است و اسرائیل تنها در پاسخ به نقض آن توسط حزب‌الله واکنش نشان می‌دهد. 
او از تداوم حملات به اهدافی در یمن، لبنان و غزه نیز خبر داد. موج تازه اعتراضات در سرزمین‌ اشغالی، شکاف‌های عمیق در جامعه و ساختار سیاسی - نظامی رژیم را نمایان ساخته است. از یک سو، خیابان‌ها شاهد اعتراض‌های گسترده علیه تداوم جنگ و بی‌توجهی به سرنوشت اسراست و از سوی دیگر، اختلافات در رأس هرم قدرت - میان وزیر جنگ و فرماندهان ارتش - انسجام نهاد نظامی را زیر سوال برده است. این ۲ بحران همزمان، رژیم صهیونیستی را در برابر یک معضل چندوجهی قرار داده است: فشار اجتماعی برای پایان جنگ، کشمکش سیاسی - نظامی در کابینه و ارتش و بلاتکلیفی در راهبرد میدانی غزه. تحلیلگران معتقدند تداوم این وضعیت می‌تواند جایگاه رژیم را در صحنه داخلی و منطقه‌ای بیش از پیش متزلزل کند، چرا که پیام آشکاری به دشمنان رژیم می‌فرستد: «اسرائیل نه تنها در جبهه‌های جنگ، بلکه در درون خود نیز گرفتار بحرانی عمیق است».