شعر عاشقانه حضرت خدیجه برای پیامبر
در کتب روایی شعرها و عاشقانههای زیبایی از حضرت خدیجه(س) در ستایش همسر بزرگوارشان حضرت محمد(ص) بهجا مانده است که به جز مهربانی و صمیمیت نسبت به پیامبر، روایتگر علاقه و تسلط این بانوی بزرگ مسلمان بر شعر و ادب است. یکی از این شعرها که در بحارالانوار نیز نقل شده، غزلی است که درک معنا و دریافت زیباییهایش برای فارسیزبانان نیز دشوار نیست. ما بی دانستن زبان عربی حتی میتوانیم ایهام تناسب بیت آخر (با واژه «بیت») را هم تشخیص دهیم.
این غزل را حضرت خدیجه پس از نخستین دیدار، هنگامی که پیامبر اکرم با بانو خدیجه وداع میکنند و سوار بر مرکب از ایشان دور میشوند، سروده است:
قلب المحبّ الی الاحباب مجذوب
و جسمه بید الاسقام منهوب
و قائل کیف طعم الحبّ قلت له
الحبّ عذب و لکن فیه تعذیب
افدی الذین علی خدّی لبعدهم
دمی و دمعی مسفوح و مسکوب
ما فی الخیام و قد صارت رکابهم جمّاً
الّا محبّ له فی القلب محبوب
کانمّا یوسف فی کلّ ناحیهٌ
والحزن فی کل بیت فیه یعقوب
ترجمه منظوم و تا حد زیادی وفادار به متن این اشعار چنین است:
دل عاشق به دوستان بسته است
گرچه از درد، جسم او خسته است
گر بپرسند چیست مزه عشق
به همین نیشونوش پیوسته است
جان به قربان آن که در دوریش
چشم من اشکبار و خونبار است
دل هر خیمه شد تهی ز سوار
بجز آن دل، که خیمه یار است
تا که یوسف ز دیده پنهان است
بیت یعقوب، بیتالاحزان است
تارنمای مؤسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب
***
ببینید با چقدر میتوانید ساکتش کنید!
مستر چیک در گزارشهای خود آورده است: «امروز در تلگرامهای رسیده از بوشهر خبرهای ناخوشی بود. آخوند بلادی با زائرخضرخان ملاقات کرده و به او قول داده است که از حامیانش بخواهد که به او بپیوندند.
موضوع را با کاکس در میان گذاشتم؛ پاسخ این بود که ببینید با چه پولی میتوانید ساکتش کنید؛ حالا وقت این سر و صداها نیست».
چند توضیح:
1- آیتالله سیدعبدالله بلادی اسطورهای گمنام است که در بوشهر در برابر استعمار انگلیس مردانه ایستاد.
2- «هربرت جی چیک» کنسول بریتانیا در سرکنسولگری بوشهر بود. این کتاب از جمعآوری گزارشهای او به وزارت خارجه بریتانیا تهیه شده است. این یادداشت را هم او در ۱۳ مارس ۱۹۱۹ میلادی برابر با ۲۱ اسفند ۱۲۹۷ هجریشمسی نوشته است.
3- زائرخضرخان اهرمی از مبارزان جنوب ایران علیه استعمارگران انگلیسی و از همراهان شهید رئیسعلی دلواری بوده است.
افشین پرتو
مستر چیک بعد از جنگ اول جهانی
انتشارات صحیفه خرد - صفحه ۴۸
***
چرا زنهای آنچنانی حذف شدند؟
هر سال که نمایشگاه خودرو در بروکسل برگزار میشود، گروهی از خانمها با لباسهایی، یا نه؛ بهتر است بگویم بدون لباسهایی! در کل با وضعیتی که معلوم نیست لباس تنشان هست یا نیست، مقابل خودروها میایستند و گاهی روی ماشینها دراز میکشند. روشن است که مقصود ما از حضور در این نمایشگاه تماشای خودروها و تهیه گزارش از آنها بود و از اینکه خانمی روی ماشینها نخوابیده نهتنها ناراحت نبودیم، که خوشحال هم بودیم اما در عین حال کنجکاو شدیم که چه شده امسال خانمها در نمایشگاه غایبند؟! بویژه که با اندک جستوجو در اطراف، دریافتیم خانمهای حاضر هم به جای ولو شدن روی ماشینها به شکل ناشیانه، بالاپوشی به تن کردهاند و خیلی مؤدب گوشهای نشستهاند!
پرسوجو ما را به این نتیجه رساند که امسال یکی از نمایندگان خانم در مجلس بلژیک، اعتراض کرده است که استفاده ابزاری از زنان نیمهبرهنه برای تبلیغ خودرو با شئونات انسان و زن، منافات دارد. همین حرکت اعتراضی موجب شده بود بساط لهو و لعب چشمچرانها کساد شود.
اعتراض این نماینده در بلژیک، نتیجهای چنین داشت و خانمها را از نمایشگاه جمع کردند اما اگر چنین اعتراضی در آلمان یا فرانسه اتفاق میافتاد، مطلقاً چنین تأثیری نداشت. فقط در کشورهایی مانند بلژیک است که هنوز ایدههایی از این دست، هواخواه دارد و موج توفنده مدرنیته تمام بنیانهای سنتیشان را از جان نکنده است.
محمد دلاوری
۹۷۶ روز در پسکوچههای اروپا
انتشارات قدیانی - صفحات ۵۸ و ۵۹
گردآورنده، تقی دژاکام