کارشناسان و مسؤولان محیط زیست بارها درباره تخریب مرجان‌های کیش هشدار داده و می‌دهند، آیا سازمان برای کاهش این تخریب‌ها و نجات مرجان‌ها برنامه‌ای دارد؟
قبول دارم در چند سال گذشته اقداماتی بدون مطالعات کافی انجام شده است اما باید پذیرفت که برخی از آنها واقعا ضرورت داشته است مثلا ساخت اسکله. برای یک جزیره بدون اسکله نمی‌توان توسعه‌ای را پیش‌بینی کرد. با این حال از زمانی که اداره محیط زیست در سازمان شکل گرفته است هیچ پروژه‌ای بدون مطالعات محیط زیستی اجرا نمی‌شود. در ضمن در سال‌های اخیر عوامل طبیعی مهم‌ترین دلیل آسیب به مرجان‌ها در کیش بوده‌اند، عواملی مانند کشند قرمز و پدیده سفیدشدگی که بسیاری از مرجان‌های جنوب شرقی (بهترین سایت‌های مرجانی جزیره) را تخریب کرد.
اما اگر انسان‌ها اجازه دهند طبیعت خود را احیا می‌کند.
بله و در همین راستا ما قصد داریم برنامه بویه‌گذاری را در حریم مناطقی اجرا کنیم که احساس می‌کنیم اگر فرصت داده شود احیا خواهند شد. با مشخص شدن حریم‌ها می‌توانیم به آرامی این مناطق را نیمه حفاظت شده اعلام کنیم، به گونه‌ای که کلوپ‌های دریایی و غواصی متضرر نشوند. به مرور جت اسکی و قایق‌های تفریحی و... را در جنوب شرقی جزیره حذف خواهیم کرد و در این مناطق فقط اجازه غواصی (آن هم به غواصان آموزش دیده حرفه‌ای و نیمه حرفه‌ای) خواهیم داد تا تردد را به حداقل برسانیم و با اين روش و محدود كردن عوامل تاثيرگذار بر محيط، مرجان‌ها فرصت بازسازی بیابند.
همیشه ساخت هتل‌ها و مراکز اقامتی بدون توجه به اصول محیط زیستی یکی از انتقادهای کارشناسان محیط‌زیست درباره این جزیره بوده است. در این زمینه چه برنامه‌هایی دارید؟
هم‌اکنون طرح مدیریت زیست محیطی مناطق ساحلی کشور(ICZM) تهیه شده است و شاید بتوان گفت کیش نخستین منطقه‌اي در سواحل کشور است که با این مقیاس این مطالعات را انجام داده است. به دلیل اهمیت محیط زیست کیش، این طرح را با مطالعات محیط زیست تلفیق کرده‌ایم و نقشه‌ای از کاربری مناسب هر منطقه جزیره تهیه شده است. در این نقشه کاربری‌های مناسب مناطق اولویت‌بندی شده‌اند که با توجه به آن در اولویت اول، نیازی به انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA) نیست. در اولویت دوم باید مطالعات ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA) به صورت اجمالی انجام شود و در اولویت سوم حتما باید ارزیابی تفصیلی ارائه شده و در صورت تایید، مجوز اجرا داده خواهد شد.
حدود یک ماه پیش خبرهایی درباره ساخت جزایر مصنوعی در کیش و انتقادهای شدید معاون دریایی سازمان محیط زیست در این زمینه در رسانه‌ها مطرح شد، آیا سازمان منطقه آزاد کیش مدافع این پروژه است؟
نه به هیچ‌وجه. این موضوع در حد پیشنهاد بود و چون بحث خاکریزی در آب و ساخت جزایر مصنوعی داخل آب مطرح بود ما طرح را به سازمان محیط زیست در تهران ارجاع دادیم تا در صورت تایید آنها اقدامات بعدی را آغاز کنیم که البته سازمان محیط زیست آن را رد کرد و طرح منتفی است.
ساخت و سازهای دوبی از جمله جزایر مصنوعی چقدر به ما خسارت واردکرده است؟
در این زمینه سازمان محیط زیست کشور باید اظهارنظر کند اما تاکنون هیچ مانیتورینگ منظمی از سوی سازمان محیط زیست برای بررسی این وضع و تخمین میزان تخریب‌ها وجود نداشته است که البته اگر وجود داشت شاید ایران می‌توانست ادعای خسارت کند. ساخت جزایر مصنوعی باعث افزایش کدورت آب می‌شود و ممکن است جریانات آب را تغییر دهد اگر چه ممکن است ساخت این جزایر تاثیرات منفی در آب‌های ایران داشته باشد اما به نظرم به دلیل فاصله زیاد خیلی محسوس نخواهند بود.
لطفا درباره دهکده گردشگری خلیج‌فارس هم توضیح دهید گویا بخشی از آن داخل آب خواهد بود و محیط‌زیست نیز مجوز لازم را صادر کرده است؟
مرحله اول آن تایید شده است. قسمتی که در آب قرار دارد بسیار محدود است. این قسمت اسکله‌ای به صورت شمع‌کوبی است و خاکریزی در آب نخواهیم داشت. نور‌پردازی هم به گونه‌ای خواهد بود که باعث انحراف لاک‌پشت‌ها نشود.
پس هنوز لاک‌پشت‌ها به جزیره می‌آیند؟
بله لاک‌پشت‌های کیش از 2 گونه پوزه عقابی و سبز هستند. لاک‌پشت‌های سبز بیشتر برای تغذیه اطراف ساحل دیده می‌شوند و لاک‌پشت‌های پوزه عقابی برای تخمگذاری هم به جزیره می‌آیند.
برای حفاظت از آنها چه اقداماتی انجام داده اید؟
ما از 3 سال پیش یکی از بزرگ‌ترین سایت‌های تخمگذاری لاک‌پشت‌ها را در جنوب جزیره راه‌اندازی کردیم که به طور علمی در این زمینه فعالیت می‌کند. در زمان تخمگذاری محیط‌بان‌ها به صورت شبانه‌روزی در سایت مستقر هستند و بعد از تخمگذاری هر لاک‌پشت دور لانه را فنس‌کشی می‌کنند تا بتوانند وضع را به طور دقیق رصد کرده و جوجه‌ها را نیز شمارش کنند. در سال‌های گذشته ما شاهد برداشتن تخم لاک‌پشت‌ها بودیم که در حال حاضر به طور کامل از آن جلوگیری می‌شود.
هر سال چه تعداد تخمگذاری انجام می‌شود؟
تعداد تخم‌ها یک سال در میان کم و زیاد می‌شود، در سال اول در این محدوده زماني حدود 40 مورد تخمگذاری داشتیم. این در حالی است که بسیاری فکر می‌کردند به دلیل توسعه و ساخت و ساز دیگر لاک‌پشت‌ها برای تخمگذاری به ساحل کیش نمی‌آیند. در سال دوم این رقم به 30 مورد رسید و سال گذشته هم به دلیل کشند قرمز تخمگذاری بسیار کمتر شد که امیدواریم امسال دوباره شاهد تخمگذاری‌های بیشتری باشیم.
تخمگذاری در چه ماه‌هایی است؟
اواخر اسفند تا اواخر خرداد‌ماه تخمگذاری انجام می‌شود و خروج جوجه‌ها از تخم گاه تا اواخر مرداد‌ماه طول مي‌كشد.
آیا قرار نیست از این پتانسیل برای جذب گردشگر استفاده کنید؟
با موافقت مدیرعامل سازمان مناطق آزاد قرار است مرکز اکوتوریسم در کنار سایت لاک‌پشت‌ها احداث شود. این سایت شامل موزه حیات وحش و سالن آموزش و نمایش فیلم در این زمینه خواهد بود. هم‌اکنون در حال تهیه نقشه و اقدامات اولیه هستیم که امیدواریم تا سال آينده مرکز آماده بهره‌برداری باشد.
به عقیده شما ساخت و سازها و توسعه کیش چقدر لاک‌پشت‌ها را تحت‌تاثیر قرار داده است؟
از آنجا که در گذشته هیچ مانیتورینگی در ساحل وجود نداشت ما نمی‌توانیم تعداد و وضع امروز و گذشته لاک‌پشت‌ها را با هم مقایسه کنیم. با این حال سایتی که ما روی آن کار می‌کنیم (در جنوب جزیره) جایی است که بیشترین تعداد مراجعه لاک‌پشت‌ها را داشته و هنوز حالت بکر خود را حفظ کرده و توسعه‌ای در آنجا انجام نشده است.
و در آینده هم شاهد ساخت و ساز در آنجا نخواهیم بود؟
نه، این محل حساس‌ترین بخش ساحلی از نظر زیستگاه لاک‌پشت‌هاست که در طرح جامع جزیره و طرح مدیریت محیط زیست، منطقه حفاظت شده اعلام شده است.
غواصی یکی از جاذبه‌های جزیره است آیا برای توسعه آن برنامه جدیدی دارید؟
از برنامه‌های آتی ما در این زمینه ایجاد زیستگاه‌های مصنوعی برای غواصی است تا از فشار روی زیستگاه‌های طبیعی کاسته شود و آنها فرصت احیا داشته باشند.
این برنامه در چه مرحله‌ای است؟
مطالعات اولیه، مکان‌یابی و اجراسنجی آن انجام شده است.
و منتظر سرمایه‌گذار هستید؟
اگر سرمایه‌گذار اظهار تمایل کند استقبال خواهیم کرد و طرح می‌تواند در حد بسیار وسیع‌تر به عنوان پارک دریایی اجرا شود اما در غیر این صورت هم طرح ایجاد زیستگاه مصنوعی توسط سازمان مناطق آزاد کیش به صورت پایلوت اجرا خواهد شد تا سرمایه‌گذاران با مشاهده آن ترغیب شوند.
لطفا کمی هم درباره صید و صیادی توضیح دهید.
روش‌های صید مخرب به طور کامل حذف شده و نماینده شیلات در جزیره به طور کامل در این زمینه نظارت دارد. حدود 2 سال پیش صیادان جزایر اطراف برای صید غیرمجاز به نزدیکی سواحل کیش مي‌آمدند اما با آنها برخورد شدیدی شد و از آن تاریخ تاکنون چنین موردی نداشته‌ایم. همچنین با همکاری شیلات مطالعاتی انجام داده‌ایم و قرار است علاوه بر سرمایه‌گذاری روی اکوتوریسم جزیره، منطقه صید را کمی از سواحل کیش دورتر کنیم. بر اساس این برنامه به شیلات پیشنهاد داده‌ایم تا عمق مشخصی (عمقی که مرجان‌ها وجود دارند) هر نوع صیادی حتی با قلاب را ممنوع اعلام کند. در صورت موافقت شیلات طبقه‌بندی منظمی در این زمینه خواهیم داشت و مشخص می‌شود در چه مناطقی صید با چه وسیله‌ای آزاد است.
هر روز صبح زود اسکله تفریحی میزبان مردمی است که با قلاب در حال ماهیگیری هستند و در بسیاری از موارد صید آنها ماهی‌های آکواریومی است، آیا برای ساماندهی ماهیگیری تفریحی در جزیره برنامه‌ای دارید؟
پیشنهاد ممنوعیت ماهیگیری در اسکله تفریحی را داده‌ایم و قرار است جای جدیدی را برای جایگزینی آماده کنیم. بخشی از اسکله صیادی در شمال غربی جزیره (محله عرب‌ها) در حال آماده‌سازی است تا مردم بتوانند برای صید با قلاب به آنجا بروند. با آماده شدن آن، ماهیگیری را در اسکله تفریحی ممنوع خواهیم کرد چرا که علاوه بر صید ماهی‌های آکواریومی، بحث ایمنی مردم هم مطرح است و خطر اصابت قلاب به مردم وجود دارد. از دیگر برنامه‌های ما احداث کلوپ‌های ماهیگیری است و قرار است با کمک شیلات و معاونت گردشگری ضوابط آن تعیین شود.
در حال حاضر برای صید در کیش نیاز به مجوز نیست؟
اگر در خشکی باشد نه اما در صورتی که بخواهند با قایق به دریا بروند و ماهیگیری کنند حتما باید از شیلات مجوز بگیرند.
و آهوان جزیره؛ آیا آماری از تعداد آنها دارید؟
بر اساس آخرین سرشماری که در سال 1386 انجام شد 350راس آهو در جزیره وجود دارد.
براساس گفته‌های کارشناسان؛ تصادف مهم‌ترین علت مرگ و میر آهوان جزیره است، در این زمینه چه تمهیداتی اندیشیده‌اید؟
طرح پارک جنگلی را برای حمایت و حفاظت بیشتر از آهوها در دست داریم، البته می‌خواهیم شرایطی به وجود آوریم که آهوها به میل خود به آنجا بروند و باز هم فنس‌کشی نخواهیم داشت.
و در زمینه شکار این حیوانات؟
از 2 سال پیش گشت محیط زیست جزیره راه‌اندازی شده و محیط‌بانان در این زمینه نظارت دقیقی دارند، در ضمن جزیره کوچک است و هر تخلفی خیلی زود مشخص می‌شود بنابراین ما در این زمینه مشکلی نداریم.