محمد صابری:
معمول این است که اسفندماه را فصل مرده اکران میخوانند و کمتر فیلم امیدوار به فروش بالا، ریسک اکران در این ماه را میپذیرد. همین هم سبب شده است فیلمهایی که در گیرودار معادلات پیچیده اکران، ناگزیر از قبول تنها شانس اکرانشان در این ماه میشوند، از نگاه مخاطبان فیلمهایی بیرمق مینمایند و در جذب مخاطب از پیشباخته تلقی میشوند. اما امسال گویی فضا اندکی متفاوت از قبل شده است و نه فقط فیلمهای کارگردانان نامآشنا چون ابراهیم حاتمیکیا و پرویز شهبازی که فیلمهای کمحاشیهتری همچون «شاعر زبالهها» و «محافظ» نیز بهنسبت با «توفیق» خاطره اکران در واپسین روزهای 88 را پشت سر گذاشتند. اما در میانه این فصل تا پیش از این مرده، فیلمی روی پرده رفت که اگرنه در حد و اندازه «بهرنگ ارغون» و «عیار 14» اما از جشنواره بیست و هفتم علاقهمندانی در انتظار اکرانش بودند؛ نخستین تجربه کارگردانی دستیار رخشان بنیاعتماد. «حیران» که در جشنواره بیست و هفتم بیحاشیه روی پرده رفت و بعدتر نیز در جغرافیای جشنوارههای جهانی، نمایندگی سینمای ایران را در چند نوبت عهدهدار شد، اکنون روی پرده سینماهاست. شالیزه عارفپور کارگردان این کار پس از سالها تجربه دستیاری کارگردان در سینما، اینبار خود وارد گود شده و فیلمنامهای داستانگو را مقابل دوربین برده است. او در همین گام اول اما استوار و باانگیزه ظاهر شده و این امیدواری را میتوان برای آینده کاریاش داشت که بهعنوان کارگردانی توانمند در سینمای ایران مطرح شود. «به هر حال شالیزه سالهاست دستیارم بوده و امروز خوشحالم که توانستهام به او به عنوان مشاور و تهیهکننده کمک کنم که بتواند نخستین فیلمش را جلوی دوربین ببرد.» این جملات از رخشان بنیاعتماد خود گویای ارتباطیاست که بیتردید در تأثیرپذیری «حیران» از سینمای این کارگردان شناخته شده ژانر اجتماعی موثر بوده است. این البته نه به معنای تأثیرپذیری منفی یا تقلید شاگرد و استادی مرسوم از سوی برخی سینماگران جوان که به معنای بهرهگیری از پتانسیلهای سینمایی یک کارآشنا درخلق یک اثر است؛کاری که عارفپور از پس آن برآمده و براحتی میتوان «حیران» را فیلمی برآمده از دنیای شخصی او دانست. وی در فیلم به روایت قصه دختری روستایی به نام ماهی (با بازی قابل قبول باران کوثری) میپردازد. او با جوان مهاجر افغانی با نام «حیران»(که مهرداد صدیقیان هر چند نه مقبول اما از پس ايفاي نقش آن برآمد) آشنا میشود و با وجود مخالفتهای خانواده با او ازدواج میکند؛ پیوندی که پیامدهای بسیاری را به دنبال دارد. «مهاجرت» و البته بسط مفهوم «عشق» از دغدغههای اصلی فیلم «حیران» است که به جرأت میتوان گفت با موفقیت به آن پرداخته و جز در مواردی محدود از درغلتیدن به ورطه شعارزدگی در امان مانده و به سرانجام رسیده است. با تمام این توصیفات اما «حیران» برگ برندهای دارد که اگرچه تهیهکننده آن اصرار دارد از آن به عنوان حربه تبلیغاتی استفاده نشود، اما خواه ناخواه به امتیاز اصلی و بهترین بهانه برای تماشای آن بر پرده سینماها تبدیل شدهاست؛ حضور پررنگ زندهیاد «خسرو شکیبایی» و چه اتفاقی از این شیرینتر که میتوان با خاطره یک عمر درخشش شکیبایی عزیز در خاطرهها باردیگر نقشی تازه از او را بر پرده تماشا کنیم.