دکلان هیل
تنگنای واقعی دیمیتری چپل آن است که او تا چه اندازه قادر به تامین تضمین و امنیت است و در ازای چه رقمی؟ کدام حلقه از افراد – داوران یا بازیکنان – میتوانند بیشترین تضمین را برای مسابقهای موفق در امر تبانی به او ارائه بدهند؟
تنگنای واقعی دیمیتری چپل آن است که او تا چه اندازه قادر به تامین تضمین و امنیت است و در ازای چه رقمی؟ کدام حلقه از افراد – داوران یا بازیکنان – میتوانند بیشترین تضمین را برای مسابقهای موفق در امر تبانی به او ارائه بدهند؟داوران رشوهخوار در 75 درصد موارد میتوانند با موفقیت دست به تبانی بزنند. این درصد درباره بازیکن کمی بیشتر است. آنها میتوانند 83 درصد تبانی را با موفقیت به انجام برسانند. با همه اینها بسیاری از افراد آگاه و مرتب عنوان میکنند که داوران رشوهگیر بسادگی قادر نیستند تا [موفقیت در انجام] تبانی را بهطور کامل و صددرصد تضمین کنند. به گونهای که تطمیع آنها به دردسرش نمیارزد. آنچه در زیر میآید، گزارش یکی از اعضای اتحادیه فوتبال اروپا – یوفا – است که گروهی از بازیهای دستخوش تبانی را مورد بررسی و ارزیابی قرار داده است:
[باخنده] چندین سال پیش پروندهای زیر دستم بود، که در آن داور مسابقه رشوه گرفته بود. او یک ضربه پنالتی را اعلام کرده بود ولی تیم آن را به هدر داد! بنابراین روشن است که حتی وقتی که افرادی تطمیع میشوند هم تضمینی برای بردن و پیروزی وجود ندارد.
با این حال دیمیتری چپل پس از پارهای مذاکره تصمیم میگیرد که نه به بازیکنان و نه به داوران رشوه پرداخت نکند و به جای این کار معاملهای تقلبی را با سران باشگاه حریف صورت دهد. در متن کوتاه شده زیر چپل با سرگئی، یکی از مدیران ورزشی تیمهای رقیب گفتوگو میکند. او بیش از این بازیکنان بر سر معامله احتمالی به توافق دست یافته است؛ با این حال میخواهد نام این بازیکنان را در اختیار مدیران باشگاهشان قرار داده و آنها را لو بدهد:
چپل: بسیار خب! به شما خواهم گفت. روش ما؛ با شما مذاکره میکنم، چرا که برخی از بازیکنان پیش من آمدند و به من پیشنهاد [انجام تبانی] را ارائه دادند اما من با شما مذاکره میکنم.
سرگئی: چه کسی پیش شما آمد؟
چپل: بازیکنان شما.
سرگئی: آنها خودشان پیش شما آمدند؟
چپل: بله اما در اینباره نمیتوان با عجله و شتابزده صحبت کرد. اگر بخواهید بعدها نام آنها را به شما خواهم گفت.
چرا چپل معاملهاش با بازیکنان را فاش میکند؟ موضوع لطف و محبت در میان است یا آنکه «دستی دست دیگر را میشوید» [و به اصطلاح موضوع همان نان قرض دادن است]. در بسیاری از لیگهای اروپایی مالکان تیمها در قبال یکدیگر لطف کرده و به هم خدمت میکنند ـ به عنوان نمونه به تیم خود دستور میدهند تا مسابقه را واگذار کنند ـ و سپس بعدها خدمتی را از آن تیم طلب میکنند.
این خدمت میتواند تبانی به عنوان خدمتی متقابل یا جابهجایی بازیکن خاصی باشد. این شیوه در ایتالیا و پرتغال چنان گسترش پیدا کرده است که برایش نامی هم در نظر گرفته شده است:
il sistema یا همان «سیستم».
چنانچه چپل با بازیکنان به توافق میرسید، این تنها یک معامله یک باره بود که انجام شده و تمام میشد اما چنانچه او با سران باشگاه معاملهای را صورت بدهد، آن وقت این معامله به سیستم جاری معاملهها تعلق خواهد داشت که دستاندرکاران تیمها مخفیانه آن را انجام میدهند.
اما براساس گفتوگوهایی که در بالا آورده شد، او با مشکل روبهرو میشود. سرگئی مدعی است که عامل تیم سومی به او گفته است، چپل در جریان یک تبانی که در گذشته صورت گرفته، پولی را پرداخت نکرد. او نخست پیش از آنکه بتواند از معاملهای دیگر صحبت کند، باید اعتبار از دست رفتهاش را جبران کند. چپل عصبانی است و به مدیر سوم تلفن میزند: چپل: گریگوری من هستم، چپل. به من بگو کی و کجا به تعهداتم در برابر باشگاه تو عمل نکردم؟ در کدام مورد به حرفم عمل نکردهام؟
مدیر: ببخشيد، منظورت چیست؟
چپل: تو به سرگئی میگویی که من پای حرفم نمیایستم. او برایم گفت که تو به من اعتماد نداری و اینکه من او را در نهایت سر کار خواهم گذاشت. این بیربط است، چرا که وقتی مجبور بودم، تمام مشکلات را حل میکردم. مدیر: به او گفتم که ما با هم معامله کردیم [در یک مسابقه تبانی کنیم] و نه هیچ چیز دیگر.
چپل نه تنها از اینکه این معامله میتواند بههم بخورد، عصبانی است که همچنین باید خیلی زود اعتبارش را دوباره احیا کند. در غیراین صورت شانس او برای انجام تبانی در رقابتها در آینده کاسته میشود. این تنها به خاطر رشوهخواری موجود نیست که اهمیت دارد، در لیگی با انبوه لطف و محبت، فرد بدون شهرت مناسب، نمیتواند کاری از پیش ببرد.
اعتماد بخشی از همین خدمات متقابل است. به طور معمول مفهومی ندارد که در برابر دادگاه حاضر شد و گفت: من به این و آن رشوه دادهام آن هم پس از آنکه به من وعده دادند در مسابقهای تبانی میکنند و آن وقت پای حرف خود نایستادند. در بهترین حالت قضات دادگاه لبخند میزنند و افراد متهم را روانه خانهشان میکنند. در بدترین حالت هم فرد با کوهی از مشکلات دیگر مواجه خواهد شد. بدون اعتماد تیمهایی که حاضر به تبانی هستند، نمیتوانند با یکدیگر کار کنند.
ترجمه: محمد علیجانی بائی