گروه اقتصادی: طبق گزارش مؤسسه «تانکر ترکرز»، «در ۴ هفته گذشته، ایران روزانه نزدیک به 2.3 میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است؛ عددی که از اوایل سال ۲۰۱۸ به این سو ندیدهایم». این گزارش حکایت از این دارد که صادرات نفت ایران نهتنها از دوران تحریمهای شدید عبور کرده، بلکه نشاندهنده بازگشت قدرتمند ایران به بازار جهانی انرژی است. این در حالی است که برخی محافل سیاسی و رسانهای، فعالسازی مکانیسم ماشه را ابزاری برای فشار حداکثری بر اقتصاد ایران میدانستند؛ ابزاری که حالا مشخص شده در عمل تأثیر چندانی نداشته است. مکانیسم ماشه که در چارچوب توافق برجام طراحی شده بود، تحریمهای بینالمللی را به طور خودکار علیه تجارت ایران بازگرداند اما این سازوکار بیشتر جنبه نمادین و سیاسی داشته و نتوانسته مانعی جدی برای صادرات نفت ایران ایجاد کند. دلایل این ناکارآمدی را باید در چند عامل کلیدی جستوجو کرد؛ نخست، تغییر موازنه قدرت در بازار انرژی که با افزایش تقاضای جهانی و محدودیت عرضه از سوی برخی تولیدکنندگان، ایران را به یکی از منابع جذاب برای خریداران تبدیل کرده است. دوم، تنوع مسیرهای صادراتی که امکان ردیابی و محدودسازی را برای نهادهای تحریمی دشوار کرده است. سوم، افزایش توان فنی ایران در دور زدن تحریمها از طریق ناوگان نفتکشهای خصوصی، تغییر پرچم کشتیها و بهرهگیری از روشهای پیچیده انتقال نفت. بنابراین رقم 2.3 میلیون بشکه در روز به اوج 7 سال اخیر رسیده که نهتنها نشانهای از تابآوری اقتصاد نفتی ایران است، بلکه گواهی بر ناکامی فشارهای بینالمللی در محدودسازی این بخش حیاتی به شمار میرود. این سطح از صادرات، ایران را به جایگاه پیشاتحریمی خود نزدیک کرده و نشان میدهد که بازار جهانی، فارغ از فشارهای سیاسی، به نفت ایران نیاز دارد. از منظر اقتصادی، این حجم صادرات میتواند درآمدهای ارزی کشور را به شکل قابل توجهی افزایش دهد، کسری بودجه را کاهش دهد و در کنترل نرخ ارز نقشآفرینی کند. همچنین تقویت جایگاه ایران در اوپک و افزایش قدرت چانهزنی در مذاکرات انرژی، از دیگر پیامدهای این بازگشت قدرتمند خواهد بود. فعالسازی مکانیسم ماشه اگرچه در فضای دیپلماتیک جنجالبرانگیز بود اما در عمل نتوانست صادرات نفت ایران را متوقف کند. دادههای جدید نشان میدهد تهران با بهرهگیری از ظرفیتهای فنی، دیپلماتیک و تجاری، توانسته مسیر خود را در بازار جهانی نفت باز نگه دارد.
پربیننده
تازه ها