اكبر فرشي
در چند ماه گذشته، مساله حجاب به عنوان یکی از دغدغه‌های مهم دینی در فضای دانشگاه مطرح بوده‌است، به‌طور‌‌ی که راهپیمایی سراسری پس از مراسم نمازجمعه هفته گذشته به این مساله اختصاص یافت و در دانشگاه‌ها نیز بسیاری از همایش‌ها و کرسی‌های نقد و نظر در این باره برگزار شد. از این رو با دكترعاطفه سمائی، عضو شوراي عالي خواهران مسلمان پیرامون حجاب و عفاف و دلایل کمرنگی آن در دانشگاه و نیز راهکارهای حل این نقیصه مصاحبه‌ای را انجام دادیم که در زیر می‌آید.
وطن امروز: اهميت حجاب در سطح دانشگاه‌ها چگونه است؟
عاطفه سمائی:
«بحث حجاب بحث آزادی‌های اجتماعی است نه صرف فقط یک بحث دینی و باید از مناظر مختلف به آن پرداخته شود، لذا ابتدا باید گفت که در کل جهان به این نتیجه رسیده‌اند که برای ایجاد یک محیط سالم آموزشی، از جمله دانشگاه، باید نظارت هدفمندی روی پوشش دانشجویان اعمال شود. ایران نیز از این مقوله مستثنا نیست و با وقوع انقلاب اسلامی و تغییر در نگرش حاکمیت به دانشگاه و با انقلاب فرهنگی بحث حجاب شکل و شمایلی جدید به خود گرفت و نحوه برخورد با آن نیز تغییر یافت. این تغییر نگرش و تغییر برخورد با مقوله حجاب دارای پیامدهای مثبت و منفی مختلفی بود. جنبه مثبت آنکه بسیار واضح و روشن است که تغییری اساسی نسبت به زمان طاغوت در جامعه بویژه دانشگاه‌ها که مورد بحث کنونی ماست ایجاد شد. اما جنبه منفی، آن بود که درباره اسلامی شدن دانشگاه و اجباری شدن پوشش اسلامی در آن مسؤولان کلیات بحث حجاب را ذیل شکل آن مطرح کردند که خود انحرافی عمیق و اساسی بود و همانگونه که شاهدیم طی 30 سال گذشته از فرهنگسازی در زمینه حجاب، حیا و عفاف بازماندیم. برای مثال در بسیاری از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی بویژه در شهرستان‌ها پوشیدن چادر در دانشگاه اجباری است! که این خود مشکل مهمی است و باعث شکسته شدن حرمت‌ها و باعث توهین و سخیف شدن حجاب می‌شود».
سمائی در ادامه افزود:«حیا و عفاف موضوعیت اصلی در بحث حجاب است که ضوابط و حد و حدود ذیل آن هم برای مردان و هم زنان تعریف می‌شود. این ضوابط و حد و حدود که نتیجه آن بسط و تسری حجاب و عفاف در جامعه است، باعث سالم‌سازی جامعه از لوث فضایی مخرب و انحرافی است. برای تسهیل فرآیند آموزشی وجود حجاب اسلامی و عفاف الزامی است، اما متاسفانه شاهدیم که کمرنگی آن مشکلات بسیاری را برای نهادهای آموزشی کشور ایجاد کرده است».
وطن امروز: علل كمرنگي حجاب در دانشگاه‌ها چيست؟
سمائي:
«رفتارهایی که گاهی شتابزده و گاهی مستاصل بوده باعث کمرنگی حجاب و عفاف در دانشگاه‌های کشور شده و موضعی انفعالی برای آن ایجاد کرده است. این رفتارهای دوگانه و بدون علت و دلیل همه متولیان امر از شورایعالی انقلاب فرهنگی تا مسؤولان دانشگاه‌ها را دربر می‌گیرد. برای مثال شاهدیم که مسؤولان منشوری ناکارآمد به نام منشور حجاب را تصویب و در دانشگاه‌ها نصب می‌کنند که به عینه شاهدیم نه کسی آن را اجرا می‌کند و نه کسی به سبب اجرا نکردن آن مورد بازخواست قرار می‌گیرد. حال این رفتارهای دوگانه مسؤولان که افراط و تفریط چاشنی همیشگی آن قلمداد می‌شود چگونه می‌تواند مساله‌ای به این مهمی را حل کند؟ افراط و تفریطی که حد تعادل رفتاری را از بین برده و نتیجه‌ای جز به حاشیه بردن اخلاق در مقوله حجاب و عفاف را به دنبال نداشته است. اینگونه رفتار کردن‌ها نشان از آن دارد که متولیان امر در بسیاری از اوقات دغدغه نهادینه کردن حجاب را نداشته و ندارند و با این بحث اساسی مهم و اصولی صرفا برخوردی قانونی و اداری داشته‌اند. شاید بتوان خلاصه کردن حجاب در خانم‌ها را نیز مصداقی برای این نوع رفتار مسؤولان دانست. در برهه‌هایی شاهد بودیم که حتی عده‌ای برخوردهایی شتابزده و بعضا نظامی با مسائل فرهنگی داشته‌اند که خود نوعی انحراف بزرگ تلقی می‌شود».
وطن امروز: راهكارهاي رفع اين نقيصه چيست؟
سمائي:
«بدفهمی‌هایی که از حجاب وجود دارد موجب اشتباه تعریف کردن حجاب و اشتباه یادگرفتن آن در جامعه می‌شود، لذا این اشتباهات سبب می‌شود که اقدامات صحیحی در زمینه اصلاح امر حجاب و اجرای ضوابط آن وجود نداشته باشد. از این رو ضروری است که حجاب در شکل آن خلاصه نشود. همان شکلی که متاسفانه در گذشته به زننده‌ترین صورت ممکن در جامعه پیاده شده و مسلماً خروجی مناسبی نداشته است. در حال حاضر دانشجویی که دارای حجاب اسلامی است یا به صورت وراثتی محجبه است یا حجاب او برخاسته از آموخته‌های خانواده‌اش است و دانشگاه چیزی به او نداده است، لذا برای اصلاح این نقیصه باید به عرصه‌های غیررسمی نهادینه کردن حجاب وارد شویم و عفاف و حجاب را فقط در چند آیین‌نامه که تصویب و اجرای آن به آرزوهای شورایعالی انقلاب فرهنگی بدل شده، خلاصه نکنیم. جمهوری اسلامی ایران از مدت‌ها قبل مورد هجوم فرهنگی غرب بوده و در مهم‌ترین زمینه آن طرح مشارکت خاورمیانه آمریکایی برای نابودی کشورهای دیگر از طریق عرصه فرهنگی به تصویب کنگره ایالات متحده رسیده و بیان شده که روابط آزاد بین زن و مرد باید بسط داده شود و مد‌هاي جدیدی بین آنها انتقال یابد، لذا طبق آیه شریفه «واعدوا لهم مااستطعتم من قوه و من رباط الخیل...» باید کشور در زمینه فرهنگی نیز تجهیز و تقویت شود. وی در ادامه گفت: «برخوردهای عجیب و غریب نهادهای تصمیم‌سازی در دانشگاه باید اصلاح شود. رسانه و صدا و سیما باید به نحوی جدی‌تر و بهتر به این مقوله بپردازند و گزینه‌های مناسبی برای معرفی حجاب به جوانان انتخاب کنند. رسانه‌ها همیشه یک خانم فرهیخته را بدون حجاب مناسب و زن فقیر و عامي‌ای را محجبه معرفی کرده‌اند که پیامدهای بسیار مهلکی را به دنبال داشته و غیرمستقیم گفته است که اگر می‌خواهید فرهیخته شوید باید حجاب و عفاف را کنار بگذارید. این روند روی جوانان و دانشجویان و حتی استادان هم اثر می‌گذارد و مدام شرایط را بد‌تر و بد‌تر می‌کند. باید مولفه‌های درست از زن مسلمان محجبه معرفی شود و گفته شود که خانم‌هایی که وارد عرصه‌های والای اجتماعی، فرهنگی و... می‌شوند دارای حجاب و عفاف هستند و بسیار هم موفقند. البته همه این کارها باید دائم و مستمر باشد و به اموری مقطعی ختم نشود تا بتواند نتیجه مطلوبی را عاید جامعه کند».