فت؛ نعمت یا نقمت؟

این کتاب نوشته دکتر سینا اسکندرزاده، تلاشی پژوهشی و قابل تأمل برای پاسخ به این پرسش دیرینه است که چرا ذخایر نفتی برای برخی کشورها موهبتی توسعه‌‌ساز و برای برخی دیگر، به مانعی برای پیشرفت تبدیل می‌‌شود. این اثر که سال ۱۴۰۲ توسط نشر اختر منتشر شده، با تحلیل تطبیقی ۲ کشور ایران و امارات عربی متحده، فراتر از یک تحلیل اقتصادی صرف رفته و تأثیر درآمدهای حاصل از این منابع را بر برنامه‌‌های توسعه‌‌ای در بستر سیاسی و تاریخی بررسی می‌‌کند. اسکندرزاده در این کتاب ۲۸۰ صفحه‌ای، کار خود را با مرور ادبیات نظری توسعه اقتصادی آغاز می‌‌کند و سپس در ۴ بخش اصلی، نقش نفت را در برنامه‌های توسعه‌‌ای ایران و امارات از منظر تاریخی واکاوی می‌‌کند. این تحلیل از دوره پیش از انقلاب در ایران و سال‌های ابتدایی تشکیل اتحاد امارات آغاز شده و تا سال ۲۰۲۰ ادامه می‌یابد. کتاب نشان می‌دهد که چگونه درآمد‌های نفتی در دوره‌‌های مختلف، سیاست‌‌گذاری‌های اقتصادی این ۲ کشور را شکل داده و نتایج متفاوتی در پی داشته است. تمرکز بر مقایسه ایران و امارات که هر ۲ از دارندگان بزرگ ذخایر انرژی هستند اما مسیرهای توسعه متفاوتی را پیموده‌‌اند، به این اثر عمق و جذابیت مضاعفی بخشیده است.
این کتاب بخوبی نشان می‌دهد پاسخ به پرسش «نعمت یا نقمت» به کیفیت نهادهای مدیریتی، آینده‌نگری سیاست‌گذاران و توانایی کشور در تبدیل ثروت طبیعی به سرمایه انسانی و زیرساخت پایدار بستگی دارد. به عبارت دیگر، این کتاب بر این باور است که نفت به خودی خود نه نعمت است و نه نقمت، بلکه نحوه مدیریت بر این ثروت است که سرنوشت آن را تعیین می‌کند. این اثر را به عموم علاقه‌مندان مسائل اقتصادی و سیاسی ایران و خاورمیانه که در پی درکی عمیق تر از رابطه خلق ثروت و منابع طبیعی با توسعه کشور‌ها هستند توصیه می‌کنیم.