گروه اقتصادی: بازار جهانی انرژی در ماههای اخیر بیش از هر زمان دیگری زیر سایه تحولات ژئوپلیتیک قرار گرفته است؛ از تغییر مسیر نفتکشهای روسی برای فرار از حملات پهپادی اوکراین گرفته تا افت صادرات آمریکا به آسیا و کاهش خرید چین، همه نشانههایی از بازترسیم نقشه تجارت نفت و گاز در جهان است. این تحولات نهتنها مسیرهای سنتی عرضه را مختل کرده، بلکه با ترکیب سیاستهای تجاری و فشارهای امنیتی، آینده بازار نفت را به صحنهای از بیثباتی و رقابتهای پرریسک بدل کرده است.
طبق دادههای ردیابی کشتیها که توسط بلومبرگ گردآوری شده، نفتکشهای حامل نفت روسیه برای کاهش ریسک حملات پهپادی اوکراین، از سریعترین مسیر دریای سیاه به سمت تنگههای ترکیه اجتناب کرده و مسیرهای نزدیک به سواحل گرجستان و ترکیه را انتخاب میکنند. چند کشتی مرتبط با روسیه در هفتههای اخیر هدف حمله پهپادهای اوکراین در دریای سیاه قرار گرفته، البته همه کشتیهای مورد اصابت، در زمان حملات خالی بودند.
طبق دادههای ردیابی کشتیها که توسط بلومبرگ گردآوری شده است، حداقل ۲ نفتکش روسی که نفت را از بندر نووروسیسک در دریای سیاه بارگیری کرده بودند، اخیرا به جای طی کردن کوتاهترین مسیر به سمت تنگه بسفر، در امتداد سواحل گرجستان و ترکیه حرکت کردهاند.
تغییر مسیر به سمت سواحل گرجستان و ترکیه حدود ۳۵۰ مایل یا ۷۰ درصد به مدت سفر یک نفتکش از بندر نووروسیسک به تنگههای ترکیه اضافه میکند.
صادرات نفت خام از پایانههای روسیه در دریای سیاه، ماه نوامبر بسیار کمتر از میزان برنامهریزی شده اولیه بود، زیرا آب و هوای بد و حملات اوکراین به زیرساختهای روسیه، بارگیری و حرکت نفتکشها را به تاخیر انداخت. حملات پهپادهای اوکراینی به پالایشگاههایی در جنوب روسیه و بندر نفتی تواپسه در دریای سیاه، صادرات سوخت روسیه از پایانههای صادراتی دریای سیاه را در ماه نوامبر فلج کرد.
بندر تواپسه به دلیل حمله پهپادی به زیرساختهای آن در اوایل نوامبر، صادرات سوخت را برای نیمی از آن ماه به حالت تعلیق درآورد. حمله به بندر نووروسیسک در دریای سیاه نیز به کاهش حملونقل نفت خام و سوخت منجر شد.
بر اساس گزارش اویل پرایس، نیروهای اوکراینی به طور فزاینده با استفاده از پهپادها و موشکها، زیرساختهای پالایش، ذخیرهسازی و صادرات نفت روسیه را هدف قرار دادهاند. این عملیات در ماههای اخیر شدت بیشتری یافته است؛ مرکز تحلیل سیاستهای اروپایی در این باره به تغییر استراتژی اوکراین و هدف قرار دادن تجهیزات پالایشگاهی روسیه که جایگزینی آنها دشوار است، مانند واحدهای کراکینگ که بخش عمدهای از آنها ساخت غرب و مشمول تحریم هستند به جای حملات کوچکتر به مخازن ذخیرهسازی اشاره کرده است.
* تاثیر چشمانداز توافق صلح روسیه و اوکراین بر بازار نفت
از طرف دیگر قیمت نفت در معاملات آسیایی روز جمعه تحت تاثیر چشمانداز توافق صلح بین روسیه و اوکراین که نگرانیها درباره اختلالات عرضه ناشی از محاصره دریایی ونزوئلا را تحتالشعاع قرار داد کاهش یافت و در مسیر ثبت دومین کاهش هفتگی متوالی قرار گرفت.
قیمت نفت برنت با ۹ سنت معادل 0.2 درصد کاهش به ۵۹ دلار و ۷۳ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با ۱۶ سنت معادل 0.3 درصد کاهش به ۵۵ دلار و ۹۹ سنت در هر بشکه رسید. هر ۲ شاخص بر مبنای هفتگی، بیش از ۲ درصد کاهش یافتهاند.
تونی سایکامور، تحلیلگر شرکت ای.جی، روز جمعه گفت: «عدم قطعیت درباره جزئیات اجرایی و خوشبینی نسبت به احتمال اعلام یک توافق صلح میان اوکراین و روسیه، نگرانیهای عرضه جهانی را کاهش داده و نرخ اضافه ریسک ژئوپلیتیک را تعدیل میکند».
به گفته تحلیلگران، اقدامات بیشتر علیه نفت روسیه میتواند ریسک عرضه بیشتر را برای بازار نسبت به محاصره دریایی ونزوئلا توسط آمریکا ایجاد کند.
بر اساس گزارش رویترز، ۲ منبع آگاه از عملیات صادرات نفت ونزوئلا خبر دادند ونزوئلا پنجشنبه گذشته به ۲ ابرنفتکش تحریم نشده خود اجازه داد به سمت چین حرکت کنند. تحلیلگران بانک آمریکا پیشبینی میکنند قیمت پایین نفت، میزان عرضه را کاهش میدهد که میتواند از سقوط آزاد قیمتها جلوگیری کند.
* تغییرات بازار نفت جهان
در حال حاضر بازار نفت جهان تحت تاثیر اقدامات آمریکا قرار گرفته است. صادرات نفت خام، زغالسنگ و گاز طبیعی مایع این کشور به آسیا با وجود تلاشهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای افزایش صادرات، افت داشته است. پشت پرده این موضوع سیاستهای تجاری و تعرفهای است که منجر به کاهش تجارت نفت در سال ۲۰۲۵ شده است.
کاهش صادرات از آمریکا به آسیا تا حد زیادی به دلیل خرید کمتر چین بوده که پس از افزایش تعرفههای ترامپ بر واردات کالاهای چینی، خریدش را کاهش داد و میانگین نرخ فعلی آن حدود 47.5 درصد است.
طبق دادههای گردآوری شده توسط تحلیلگران کالا در شرکت کپلر، پیشبینی میشود صادرات نفت خام از آمریکا به آسیا در سال ۲۰۲۵ به 1.43 میلیون بشکه در روز برسد که نسبت به 1.56 میلیون بشکه در روز سال ۲۰۲۴ و رکورد 1.65 میلیون بشکه در روز سال ۲۰۲۳، کاهش را نشان میدهد.
بزرگترین واردکننده نفت آمریکا، کرهجنوبی است که به عنوان بخشی از توافق تجاری با دولت ترامپ، متعهد به خرید انرژی بیشتر از آمریکا شده است. با این حال، واردات نفت خام کرهجنوبی از آمریکا احتمالا در سال ۲۰۲۵ افزایش اندکی خواهد داشت و به ۴۷۰ هزار بشکه در روز در مقایسه با ۴۶۵ هزار بشکه در روز سال گذشته میلادی خواهد رسید.
طبق گزارش کپلر، چین در سال جاری میلادی ۳۸۳۵۰ بشکه نفت در روز از آمریکا وارد کرده که ۸۴ درصد کمتر از ۲۴۵ هزار و ۱۰۰ بشکه در روز سال ۲۰۲۴ و ۴۰۰ هزار بشکه در روز سال ۲۰۲۳ است. درباره گاز طبیعی مایع (الانجی) نیز تقریبا همین داستان صادق است؛ واردات چین از آمریکا در سال ۲۰۲۵ به ۲۵۰ هزار تن رسیده که نسبت به 4.30 میلیون تن در سال ۲۰۲۴، کاهش ۹۴ درصدی یافته است.
واردات الانجی آسیا از آمریکا که بزرگترین صادرکننده این سوخت در جهان است، از 29.78 میلیون تن در سال ۲۰۲۴، به 19.08 میلیون تن در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. ژاپن بزرگترین خریدار بود اما میزان وارداتش از 6.50 میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به 4.49 میلیون تن در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
کشور دیگری که الانجی آمریکا را به طور قابل توجهی در سال جاری میلادی کمتر خریداری کرد، هند بود که وارداتش از 5.01 میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به 2.93 میلیون تن در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. ترامپ در بحبوحه تیرگی روابط با دهلی نو بر سر خرید مداوم نفت خام روسیه، تعرفههای وارداتی تا ۵۰ درصد را بر کالاهای هندی اعمال کرد اما روابط تجاری بین واشنگتن و هند به طور کامل قطع نشده است، زیرا هند واردات زغالسنگ از آمریکا را افزایش داده و امسال 21.07 میلیون تن زغالسنگ وارد کرده که نسبت به 18.77 میلیون تن در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. هند با سهم ۶۱ درصدی از واردات سال ۲۰۲۵، بزرگترین خریدار زغالسنگ آمریکا در آسیاست.
این امر صادرات زغالسنگ آمریکا به آسیا را در صورت تشدید اختلاف تجاری میان واشنگتن و دهلی نو در سال ۲۰۲۶ آسیبپذیر میکند.
دیگر خریداران بزرگ آسیایی زغالسنگ آمریکا، ژاپن و کرهجنوبی هستند که واردات آنها تنها به میزان جزئی افزایش یافته است. ژاپن به عنوان بخشی از توافق خود با ترامپ که در سپتامبر حاصل شد، موافقت کرد سالانه ۷ میلیارد دلار انرژی از آمریکا خریداری کند. واردات سال ۲۰۲۵ به طور کامل این تعهد را منعکس نمیکند اما نشان میدهد ژاپن برای رسیدن به هدف، باید واردات خود را در سال ۲۰۲۶ افزایش دهد.
بر اساس گزارش رویترز، اقدامات اخیر آمریکا مشکل بزرگتر ترامپ در استفاده از تعرفهها برای تشویق کشورها به خرید بیشتر انرژی از آمریکا را برجسته میکند.
بازار جهانی نفت در واکنش به سیاستهای آمریکا چه تغییراتی داشته است؟
مسیر طولانی نفتکشهای روسی
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها