وعده‌های همتی برای ثبات اقتصادی

عبدالناصر همتی، وزیر پیشین اقتصاد دیروز در قامت رئیس کل جدید بانک مرکزی در جلسه هیات دولت حاضر شد و ۳ محور را برای برنامه‌های خود چون «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چندنرخی» و «مدیریت ناترازی بانک‌ها و جلوگیری از رشد اضافه برداشت» اعلام کرد. وی پس از جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران به مردم قول ‌داد ثبات اقتصادی را به کشور برمی‌گرداند. به گفته وی، کنترل تورم و نظارت بر عملکرد بانک‌ها و برخورد با بانک‌های ناتراز وظیفه بانک مرکزی است و برگشت او به بانک مرکزی به این علت بود که شرایط را برای خدمت فراهم دیده تا با تلاش همه قوا شرایط موجود اقتصادی ساماندهی شود. تاکید رئیس کل بانک مرکزی بر کنترل نرخ تورم در حالی است که وی پیش‌تر و زمانی که وزیر اقتصاد بود، گفته بود: «من مسؤول کاهش تورم نیستم. من اعتقاد به استقلال بانک مرکزی دارم و در قانون جدید تاکید شده است که مسؤول تورم بانک مرکزی است». این در حالی است که طبق ماده 3 قانون بانک مرکزی، یکی از اهداف این بانک کنترل تورم است و رئیس کل بانک مرکزی به عنوان عالی‌ترین مقام این بانک باید با اجرای سیاست‌های پولی صحیح، مدیریت نقدینگی و عملیات ارزی، این هدف را محقق کند. ولی وی اکنون در پست جدید مدیریتی خود در ساختمان شیشه‌ای میرداماد به مردم به صراحت قول داد ثبات اقتصادی را فراهم کند، چرا که کنترل تورم وظیفه بانک مرکزی است و دلیل تورم نیز کسری بودجه است که باید کنترل شود. همتی دیروز در پاسخ به پرسش خبرنگاران مدعی شد: «معیشت مردم برای ما در اولویت است و این مساله را پیگیری می‌کنیم. برنامه داریم رانت ارز چندنرخی را بتدریج جمع کنیم که خود این موضوع  از دلایل ناترازی است. به مردم قول می‌دهم بازار ارز به ثبات می‌رسد». رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه معیشت مردم بسیار مهم است و بانک مرکزی آن را به‌عنوان اولویت اصلی خود در کمک به سایر دستگاه‌های مسؤول پیگیری خواهد کرد، متذکر شد: «حتماً فساد و رانت ناشی از چندنرخی بودن ارز را جمع خواهم کرد، چراکه یکی از دلایل اصلی التهابات در بازار ارز، چندنرخی بودن، رانت، فساد و سفته‌بازی است که در آن رخ می‌دهد». رئیس کل بانک مرکزی همچنین در پاسخ به پرسشی دیگر درباره بازگشت ارز شرکت‌های نفتی و فولادی و تعلل آنان در این زمینه، تصریح کرد: «مطمئن باشید همه را برمی‌گردانم؛ شک نکنید برخورد خواهم کرد، تجربه نشان داده که اینها را پیگیری خواهم کرد و اگر کسی ارز نیاورده باشد حتماً برمی‌گرداند مگر اینکه نرخ‌ها را به قدری پایین آورده باشید که برای صادرکننده به صرفه نباشد که ارز را برگرداند که آن موارد هم پیگیری می‌شود. از طرفی بتدریج ارز را تک‌نرخی خواهیم کرد ولی قطعاً تک‌نرخی شدن ارز روی قیمت کالاها اثر خواهد داشت، من قبلاً هم گفته بودم که به‌رغم اینکه قیمت ارز را پایین نگه داشته‌اید اما قیمت کالاها باز هم افزایش داشته است، تک‌نرخی شدن ارز باید با تدبیر انجام شود بنابراین  اگر قرار است ارز ترجیحی برداشته شود، باید مابه‌التفاوت آن برای مردم جبران شود حالا یا از طریق کالابرگ یا از روش دیگر اما در هر صورت نمی‌توان بی‌محابا ارز ترجیحی را برداشت». همتی قول داد: «با تمام وجود وقتم را برای این کار مهم می‌گذارم و ان‌شاءالله در روزهای آینده مردم عزیزمان خواهند دید که این ثبات را به اقتصاد کشور بازمی‌گردانیم». همتی در ادامه افزود: «کانال یا دالانی برای نرخ ارز تعیین می‌شود که در این دالان بر اساس روند اقتصاد کشور حرکت و بر اساس آن روند، ثبات به نرخ ارز داده شود. تجربه سال‌های ۹۸ و ۹۹ در بانک مرکزی را دارم که با وجود مشکلات شدید درآمد ارزی که کمترین درآمد وصولی ما در همین سال‌ها بود و کمتر از ۱۰ میلیارد دلار می‌شد اما با مدیریت اصولی توانستیم 1.5 میلیارد دلار به ذخایر اسکناس اضافه کنیم. به هر حال با توجه به شرایط تحریمی، مدیریت بازار ارز اصولی دارد و این کار انجام خواهد شد. از صرافی‌ها کمک گرفته می‌شود، چرا که آنها شبکه مویرگی عظیمی هستند که متأسفانه در حال حاضر از آنان غفلت شده و قرار است دوباره احیا شوند و ان‌شاءالله ثبات و آرامش در بازار ارز برقرار خواهد شد. از طرفی حتماً سازوکاری ایجاد می‌کنیم که همه فعالان اقتصادی ارزهای‌شان را به داخل کشور بیاورند. مقرراتی که تدوین شده دست و پاگیر است. یکی از برنامه‌های ما جمع‌آوری سامانه‌های اضافه است». وی یادآور شد: «ارز ترجیحی باعث از بین رفتن ذخایر و بالا بردن قیمت‌های دستوری ارز شد و مردم قیمت کالاها را با وجود تفاوت قیمت بازار آزاد با ترجیحی، به‌روز می‌گیرند. در حال حاضر قیمت‌های گوشت، مرغ، روغن و برنج در بازار به دلیل ترجیحی بودن ارز افزایش یافته است. هدف و راهکار اصلی، ایجاد یکپارچگی بازار است که حتماً این کار را انجام خواهم داد. با بررسی شرایط، ضوابط و موقعیت کالاها، موقعیت ذخایر برای ارز ترجیحی تصمیم خواهیم گرفت. مطمئناً تصمیمی اتخاذ نمی‌کنیم که به بی‌ثباتی یا التهاب قیمت‌ها منجر شود و این تصمیمات حتماً بر اساس بررسی‌های دقیق خواهد بود».
در این باره ابراهیم بهادرانی، کارشناس اقتصاد در گفت‌وگو با «وطن امروز» گفت: همتی سودای ارز تک‌نرخی را در سر می‌پروراند و به دنبال آن است، بنابراین وعده وی مبنی بر مهار تورم با تک‌نرخی کردن ارز زمانی جواب می‌دهد که برنامه اصولی داشته باشد، چرا که اگر ارز تک‌نرخی شود و برنامه جامعی برای بهبود معیشت مردم نباشد نه‌تنها قیمت‌ها در بازار به‌شدت بالا می‌رود، بلکه قشر متوسط رو به پایین جامعه زیر فشار اقتصادی ناشی از گرانی‌ها له می‌شود. وی افزود: هر چند چندنرخی بودن ارز به دلیل ناکارآمدهی‌های مدیریتی در توزیع و تخصیص ارز مشکلات زیادی را برای اقتصاد کشور و خانوارها ایجاد کرده است ولی حرکت در مسیر تک‌نرخی شدن آن هم باید با برنامه باشد و به گونه‌ای بازار مدیریت شود که ارزهای صادراتی برگردد و بانک مرکزی از منابع ارزی لازم برای مدیریت بازار برخوردار شود. بهادرانی اضافه کرد: آقای همتی قول داده است ثبات را به اقتصاد برگرداند اما معلوم نیست در اجرای برنامه توانایی لازم را دارد یا خیر.