احتمال از دست دادن جام جهانی

بهراد رشوند: صعود زودهنگام تیم‌ ملی ایران به جام‌جهانی ۲۰۲۶، در ظاهر همه‌ چیز را آرام نشان می‌داد؛ برنامه مشخص، گروه معلوم و فاصله‌ای مناسب تا آغاز تورنمنت اما پشت این آرامش نسبی، چند نگرانی جدی شکل گرفته که مهم‌ترین آنها، به دروازه‌بان شماره یک تیم‌ ملی گره خورده است. در روزهایی که فدراسیون فوتبال ایران درگیر مسائل اجرایی، ویزا و حاشیه‌های سیاسی مسابقات در آمریکاست، حالا یک پرونده انضباطی قدیمی دوباره سر باز کرده و همه نگاه‌ها را به سمت علیرضا بیرانوند برده است.
نگرانی اصلی از جایی آغاز می‌شود که مسؤولان حقوقی فدراسیون هشدار داده‌اند امکان دارد رأی نهایی یک پرونده جنجالی، درست در آستانه جام‌جهانی صادر شود. رأیی که اگر علیه بیرانوند تأیید شود، می‌تواند حضور او در بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبال دنیا را با اما و اگر جدی مواجه کند. مساله فقط محرومیت یک بازیکن نیست؛ صحبت از ستون اصلی ساختار دفاعی تیم‌ ملی است، بازیکنی که امیر قلعه‌نویی برنامه‌هایش را بر پایه حضور او طراحی کرده.
ریشه ماجرا به جدایی پرحاشیه بیرانوند از پرسپولیس و انتقالش به تراکتور بازمی‌گردد. فسخی که از همان ابتدا محل مناقشه بود و پای کمیته‌ حقوقی فدراسیون فوتبال را به ماجرا باز کرد. پرسپولیس این جدایی را غیرقانونی دانست و شکایتی رسمی را به جریان انداخت. پرونده‌ای که ماه‌ها طول کشید، به یکی از طولانی‌ترین و پرحاشیه‌ترین پرونده‌های سال‌های اخیر فوتبال ایران تبدیل شد و در نهایت، کمیته استیناف رأی به محرومیت ۴ ماهه و جریمه مالی سنگین داد؛ آن هم زمانی که فصل ۲۵ لیگ در آستانه شروع بود.
در این مقطع، تراکتور با یک حرکت حقوقی حساب‌شده، پرونده را به دادگاه عالی حکمیت ورزش کشاند. استدلال باشگاه روشن بود: بیرانوند بازیکن ملی است و اجرای فوری محرومیت می‌تواند به تیم‌ ملی ایران ضربه بزند. همین استدلال باعث شد دادگاه عالی حکمیت ورزش به ‌صورت موقت اجرای حکم را متوقف کند و اجازه دهد دروازه‌بان تراکتور تا صدور رأی نهایی به میدان برود. تصمیمی که در آن مقطع، هم به سود باشگاه بود و هم به سود تیم ملی.
اما حالا، همان تصمیم موقت تبدیل به منبع اضطراب شده است، چرا که طبق اظهارات رئیس کمیته تدوین مقررات فدراسیون، امکان دارد رأی نهایی درست در زمانی صادر شود که تیم‌ ملی در حال بستن چمدان‌ها برای آمریکا است. اگر چنین اتفاقی رخ دهد و رأی استیناف ایران تأیید شود، وضعیت از یک اختلاف باشگاهی فراتر می‌رود و مستقیماً تیم‌ ملی را هدف می‌گیرد.
نکته نگران‌کننده‌تر، تفاوت ماهوی میان رأی داخلی و رأی احتمالی دادگاه عالی حکمیت ورزش است. در حکم کمیته استیناف ایران، بیرانوند از بازی‌های رسمی تیم‌ ملی محروم نبود اما اگر CAS رأی را به شکلی متفاوت تأیید کند، این محرومیت می‌تواند شامل مسابقات رسمی ملی هم بشود. تجربه مشابه این سناریو پیش‌تر برای مهدی طارمی رخ داده بود؛ جایی که محرومیت باشگاهی، به شکل مستقیم روی حضور ملی او اثر گذاشت.
در چنین شرایطی، چند سناریو پیش روی تیم‌ ملی قرار دارد. بهترین حالت، صدور سریع رأی نهایی است؛ چه به سود بیرانوند و چه علیه او. اگر قرار است محرومیتی اجرا شود، اعلام زودهنگام آن حداقل این فرصت را می‌دهد که دروازه‌بان تیم‌ ملی پیش از جام‌جهانی به آمادگی بازگردد. بدترین حالت اما تعویق تصمیم تا آستانه مسابقات است؛ وضعیتی که یا بیرانوند را بدون ریتم بازی راهی آمریکا می‌کند، یا اساساً او را از لیست تیم‌ ملی کنار می‌گذارد.
سناریوی سوم که مطلوب فدراسیون و تراکتور است، به تعویق افتادن کامل اجرای هرگونه محرومیت تا بعد از جام‌جهانی است. گزینه‌ای که از نظر حقوقی ممکن است اما تضمینی برای وقوع آن وجود ندارد. به همین دلیل است که این پرونده، حالا از یک اختلاف حقوقی ساده عبور کرده و به یک دغدغه ملی تبدیل شده است؛ دغدغه‌ای که می‌تواند سرنوشت ایران در جام‌جهانی را تحت‌ تأثیر قرار دهد، آن هم پیش از آنکه سوت آغاز مسابقات به صدا درآید.