رضا عمویی: چند روز پس از ربایش رئیسجمهور قانونی ونزوئلا از سوی نظامیان آمریکایی، آشفتگی در کاخ سفید بر سر نقشه راه آینده ونزوئلا موج میزند. «دلسی رودریگز» معاون رئیسجمهور ونزوئلا که از حلقه نزدیکان مادورو است، طی ۲ روز گذشته پس از ادای سوگند در دیوان عالی ونزوئلا، اکنون رئیسجمهور موقت است. او خواستار آزادی مادورو شده و گفته در حال حاضر وظایف رئیسجمهور را انجام میدهد.
از سوی دیگر بهرغم ادعاهای ترامپ مبنی بر اینکه آمریکا تا زمان «گذار امن و مناسب» ونزوئلا را اداره خواهد کرد، متحدان مادورو همچنان در این کشور در قدرتند. دقیقاً مشخص نیست آمریکا چگونه قصد دارد ونزوئلا را اداره کند یا چه کسانی در آن دخیل خواهند بود. در حالی که رئیسجمهور آمریکا گفته اداره ونزوئلا یک تلاش گروهی خواهد بود اما مشخص نیست چه گروهی و به چه صورت قرار است ونزوئلا را اداره کنند.
اظهارات مقامات آمریکایی درباره همکاری با معاون مادورو به عنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا نیز در تضاد با اظهارات علنی رودریگز است، چون وی به صراحت در سخنان خود گفته است ونزوئلا به «مستعمره یک امپراتوری» تبدیل نخواهد شد.
مشکل دولت ترامپ درباره ونزوئلا آنجاست که کاخ سفید حتی نتوانسته ارتباط نزدیک و مشخصی با مخالفان مادورو ایجاد کند، تا آنجا که ترامپ روز شنبه گفت ماریا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا از حمایت و احترام لازم برای رهبری در ونزوئلا برخوردار نیست.
در حال حاضر وضعیت ونزوئلا به دلیل سردرگمی و بیبرنامگی کاخ سفید درباره تحولات کاراکاس با نوعی ابهام روبهرو است. به نظر میرسد دستور ترامپ برای ربایش و محاکمه مادورو انجام شده اما مرحله پس از مادورو حتی برای خود آمریکاییها نیز روشن و معنادار نیست و این وضعیت بیش از هر چیز آشفتگی در واشنگتن بر سر آینده ونزوئلا را نشان میدهد.
* بازآرایی قدرت سیاسی، نه فروپاشی
به گفته کارشناسان، تحولات اخیر ونزوئلا نه به معنای فروپاشی نظم حاکم، بلکه نشانه بازآرایی قدرت درون سیستم قدرت قبلی است. با دستگیری نیکلاس مادورو و قرار گرفتن دلسی رودریگز در مقام رهبر بالفعل كشور، هسته اصلی دولت سوسیالیستی ونزوئلا همچنان دستنخورده باقی مانده و نشانهای از تغییر این سیستم نیز دیده نمیشود.
والاستریت ژورنال گزارش داده است رودریگز بیش از یک دهه از نزدیکترین معتمدان مادورو بوده و اکنون در موقعیتی قرار گرفته که همزمان باید میان بقای حاکمیت فعلی و فشار مستقیم آمریکا توازن برقرار کند. رودریگز تنها چند ساعت پس از دستگیری مادورو با درخواست برای آزادی رئیسجمهور ونزوئلا نشان داد همکاری با آمریکا نه ساده و نه تضمینشده است. او با محکوم کردن عملیات نظامی آمریکا و دفاع صریح از مادورو به عنوان رئیسجمهور قانونی بار دیگر بر گفتمان ضدامپریالیستی و استقلالطلبانه دولت ونزوئلا تأکید کرد.
گزارشها نیز حاکی از آن است رودریگز در یک خانواده با گرایشات عمیق و ریشهدار ضدآمریکایی رشد و نمو یافته است. پدرش چریکی مارکسیست بود که در زندان زیر شکنجه کشته شد.
پدر او نقشی تعیینکننده در شکلگیری نگاه رودریگز به سیاست و دشمنی ریشهدارش با نظم پیشین ونزوئلا و نفوذ آمریکا داشت. همین میراث همراه با تجربه طولانی در وزارت خارجه، اقتصاد و نفت، رودریگز را به سیاستمداری سختگیر، عملگرا و در عین حال بشدت ایدئولوژیک تبدیل کرده است.
بنابراین با توجه به مواضع اخیر رودریگز و پیشینه او، بعید است این سیاستمدار ونزوئلایی همان کسی باشد که آمریکاییها برای مطیع کردن ونزوئلا در نظر داشتهاند و شاید ونزوئلا همچنان آبستن تغییرات عمیق دیگری باشد.
وزیر اطلاعرسانی ونزوئلا هم روز دوشنبه اعلام کرد دلسی رودریگز در نشست هیات دولت، یک کمیته عالی رتبه برای آزادی پرزیدنت مادورو و همسرش تشکیل داده است؛ اقدامی که به مذاق آمریکاییها خوش نمیآید!
همزمان «ایوان خیل» وزیر خارجه ونزوئلا نیز از «جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب» (CELAC) خواست برابر «تجاوز» آمریکا علیه این کشور، موضعگیری کرده و «خروج فوری» همه نیروهای نظامی آمریکا از کارائیب را خواستار شوند.
* ناامیدی مخالفان مادورو
برای اپوزیسیون ونزوئلا بویژه ماریا ماچادو که سالها با نزدیک شدن به واشنگتن چشمانتظار سقوط دولتهای ضدآمریکایی در کاراکاس بود، تحولات فعلی و تداوم حاکمیت همپیمانان مادورو ناامیدکننده است و به نظر میرسد امیدها به انتقال قدرت از حزب حاکم به مخالفان کم شده است.
واشنگتن نیز نشان داده ترجیح میدهد با یکی از چهرههای اصلی دولت فعلی کنار بیاید و در این چارچوب آینده ونزوئلا بیش از هر زمان دیگری برای مخالفان ناامیدکننده است.
کارشناسان و ناظران تحولات ونزوئلا معتقدند به قدرت رسیدن رهبران مخالف در ونزوئلا منوط به حمایت نظامی آمریکا در کنار فروپاشی ساختار سیاسی-نظامی کنونی کاراکاس است، حال آنکه نشانهای دال بر وجود این شرایط در ونزوئلا دیده نمیشود و دولت فعلی در کاراکاس بر ادامه راه مادورو تاکید دارد.
در این شرایط به نظر میرسد اظهارات اخیر ترامپ علیه ماچادو به عنوان فردی فاقد احترام در ونزوئلا در کنار اجتناب واشنگتن از یک جنگ گسترده، شانس اندکی را برای اپوزیسیون ونزوئلا برای به دستگیری قدرت باقی گذاشته است.
* بلاتکلیفی ترامپ
حتی ترامپ نیز درباره آینده ونزوئلا دچار سردرگمی است. او در گفتوگو با نیویورکپست با حمله به مخالفان مادورو، بار دیگر گفته است: ماچادو حمایتی را که لازم است از سوی مردم ندارد و فقط در صورتی من از او حمایت میکردم که در انتخابات پیروز شود، با این حال، من او را خیلی دوست دارم!
ترامپ با نوعی سردرگمی درباره آینده ونزوئلا گفت: شاید [ماچادو] باید نامزد شود؛ شاید هم شخص دیگری.
۲ نفر از نزدیکان کاخ سفید به روزنامه واشنگتنپست گفتند دلیل عدم علاقه دونالد ترامپ به تقویت رهبر اپوزیسیون ونزوئلا (مارینا ماچادو)، گرفتن جایزه صلح نوبل توسط ماچادو است، در حالی که ترامپ این جایزه را حق خود میداند!
رئیسجمهور آمریکا البته طمع خود به نفت ونزوئلا را پنهان نکرده و گفته است: باید کشوری را اداره کنیم که بتوانیم از ظرفیتهای اقتصادی آن استفاده کنیم؛ ظرفیتی که شامل نفت بسیار ارزشمند و چیزهای ارزشمند دیگر است. وقتی نیویورکپست از ترامپ درباره گزارشهایی مبنی بر اینکه رئیسجمهور موقت ونزوئلا در حال مسلح کردن نیروهای وفادار به خود و مادورو و مقابله با اوست پرسید، ترامپ با بیاعتنایی و نوعی آشفتگی پاسخ داد: «من نگران چنین چیزهایی نمیشوم».
* نفت ونزوئلا، وعده سر خرمن!
دونالد ترامپ روز گذشته در گفتوگو با خبرنگاران وعده داد غولهای نفتی آمریکا با سرمایهگذاری میلیاردی، زیرساختهای فرسوده ونزوئلا را احیا کرده و تولید را به 3.5 میلیون بشکه در روز بازگردانند.
جالب آنجاست که ترامپ اشتهای خود به نفت ونزوئلا را به هیچ عنوان پنهان نمیکند و روز دوشنبه بار دیگر در هواپیما در کنار خبرنگاران به نفت ونزوئلا اشاره کرد. ترامپ در پاسخ خبرنگاری که از او پرسید از دلسی رودریگز چه میخواهید؟ پاسخ داد: دسترسی کامل، ما به دسترسی به نفت نیاز داریم. در حال حاضر کاری که میخواهیم انجام دهیم این است که وضعیت نفت را سامان بدهیم.
با وجود طمع ترامپ به نفت ونزوئلا اما تحلیلهای استراتژیک نشان میدهد بازگشت ونزوئلا به بازار جهانی نه «عملیات ضربتی»، بلکه پروژهای ۱۰ ساله و پرهزینه است.
گزارش اندیشکده دیپلماسی مدرن نشان میدهد ونزوئلا با ۳۰۳ میلیارد بشکه ذخایر اثباتشده، بزرگترین دارنده نفت جهان است اما تولید آن به 1.1 میلیون بشکه در روز سقوط کرده و برای رسیدن به ۲ میلیون بشکه نیازمند ۱۱۰ میلیارد دلار سرمایه است. بر اساس این گزارش، اگرچه ترامپ از بازگشت شرکتهای آمریکایی اکسونموبیل و کونوکوفیلیپس به میادین نفت ونزوئلا سخن میگوید اما این شرکتها خواهان تضمینهای حقوقی و امنیت پایدارند و در شرایط ناپایدار فعلی ونزوئلا کسی حاضر به ریسک سرمایهگذاری در این کشور نیست!
* ۳ سناریو درباره سکوت ارتش ونزوئلا
درباره نحوه واکنش ارتش ونزوئلا به ربایش رئیسجمهور این کشور تحلیلها و مواضع گوناگونی وجود دارد و در همین ارتباط نیز المیادین در گزارشی ۳ سناریو درباره سکوت نهاد نظامی ونزوئلا مطرح کرده و پرسیده چرا ارتش ونزوئلا هیچ موضع صریح و مستقیمی برای توضیح آنچه رخ داد نگرفته است؟ به نوشته المیادین، این ابهام، زمینه را برای طرح ۳ فرضیه اصلی فراهم کرده است:
1- فرضیه فروپاشی و فلجشدگی: بر اساس این فرضیه، ارتش ممکن است از عملیات غافلگیر شده باشد یا به دلیل نفوذ امنیتی یا فروپاشی در سازوکار تصمیمگیری، توان واکنش را از دست داده باشد.
2- فرضیه بیطرفی حسابشده: در این سناریو، فرماندهی نظامی عمداً از مقابله پرهیز کرده تا از ورود به یک جنگ تمامعیار با آمریکا جلوگیری کند، بویژه در شرایط محاصره اقتصادی شدید و شکافهای داخلی.
3- فرضیه تفاهم اعلامنشده؛ خطرناکترین سناریوی سیاسی: این احتمال مطرح شده است که چشمپوشی عامدانهای از بازداشت مادورو در ازای دریافت تضمینهایی از سوی آمریکا انجام شده باشد؛ تضمینهایی درباره عدم فروپاشی ساختار نظام، حفظ بدنه دولت، کاهش تحریمها یا بازگشایی پرونده نفت ونزوئلا با شرایطی که واشنگتن را راضی کند. این سناریو در حالی مطرح شده که هنوز هیچ سند یا مدرک قطعی برای اثبات فرضیه سوم ارائه نشده است.
* بدعتگذاری امپریالیسم جدید
انتقادات از عملیات نظامی و مداخله دولت آمریکا در ونزوئلا همچنان ادامه دارد. گوستاوو ویگا، نویسنده و کارشناس آرژانتینی در یادداشتی نوشت: اقدام ایالات متحده در ونزوئلا نهتنها پایان دولت مادورو را رقم زد، بلکه فصل جدیدی از امپریالیسم مستقیم را گشود که ترامپ معمار آن است.
به گفته ویگا، مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا با پیامدهای گسترده برای آمریکای لاتین و حقوق بینالملل، یک زنگ خطر است و هشدار میدهد سیاست «اول آمریکا» میتواند به تجاوز آشکار به حاکمیت کشورها منجر شود، پس جامعه بینالملل باید در برابر این ایده خطرناک واکنش نشان دهد تا از تکرار آن در سایر نقاط جهان جلوگیری شود.
روزنامه الاهرام مصر هم در مطلبی نوشت: جهان شاهد خطرناکترین عملیات قلدرمآبانه و فراقانونی بینالمللی در جریان تجاوز آمریکا به ونزوئلا بود. «طارق جویده» نویسنده گزارش الاهرام درباره عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا نوشت: نمیدانم نام این عملیات چیست و سرانجام آن چه خواهد بود. چگونه یک قدرت بزرگ میتواند با چنین شیوه وحشیانه و غیرانسانیای، علیه کشوری دارای حاکمیت، دست به اعمال ربایش بزند؟ این اقدام در قاموس روابط بینالملل و احترام به مقدرات ملتها چه نام دارد؟ و چه چیزی مانع تکرار چنین تجاوزی علیه دولتهای دیگر میشود؟
وبسایت قطری عربیالجدید نیز در مقالهای با عنوان «ترامپ، جهان را به عصر استعمار برمیگرداند»، این اقدام را مغایر همه قوانین بینالمللی دانست.
سیما پینگ بانگ، تحلیلگر سیاسی چینی هم به اسپوتنیک گفت: ربودن نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش توسط نیروهای آمریکایی یک اقدام جنایتکارانه است که باید توسط جامعه جهانی بشدت محکوم شود.
* صدای متحدان آمریکا هم درآمد!
تجاوز نظامی آمریکا به ونزوئلا حتی صدای برخی متحدان غربی آمریکا را نیز درآورده است، تا آنجا که دولت آلمان با اشاره به تجاوز آمریکا به ونزوئلا تاکید کرد آمریکا باید برای جهان توضیح دهد اقداماتش در ونزوئلا بر اساس کدام قواعد و قوانین انجام شده است.
وزیر خارجه اسپانیا هم درباره تحولات ونزوئلا تاکید کرد مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا نقض آشکار قوانین بینالملل و اقدامی خطرناک است. در بیانیه «خوزه مانوئل آلوارز» آمده است: ما در اتحادیه اروپایی در تلاش برای مخالفت شدیدتر با اقدامات دولت ترامپ در ونزوئلا هستیم.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز روز دوشنبه اعلام کرد روش مورد استفاده [ایالات متحده] برای سرنگونی نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا نه مورد تایید پاریس است و نه مورد حمایت آن. به گزارش تارنمای روزنامه فیگارو، سخنگوی دولت فرانسه اعلام کرد مکرون این موضع را در نشست شورای وزیران فرانسه مطرح کرد.
* ادامه اعتراضات جهانی علیه آمریکا
پس از حمله آمریکا به ونزوئلا، اعتراضاتی علیه این تهاجم در ونزوئلا و برخی دیگر از کشورهای اروپایی برگزار شد.
روز دوشنبه مردم ونزوئلا در سراسر این کشور از جمله کاراکاس به خیابانها آمدند و خواستار آزادی نیکلاس مادورو شدند. تظاهراتکنندگان ونزوئلایی که عکسهای نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور را که اخیراً در حمله آمریکا ربوده شد در دست داشتند، خواستار آزادی وی شدند. تظاهراتکنندگان همچنین آرامش و صلابت مادورو در هنگام بازداشت وی توسط نیروهای آمریکایی را الهامبخش تداوم مقاومت و مبارزه با امپریالسم آمریکا اعلام کردند.
اعتراضاتی نیز در چند شهر آلمان علیه حمله آمریکا به ونزوئلا برگزار شد. به گفته سخنگوی پلیس آلمان، در مونیخ حدود 400 نفر علیه تجاوز نظامی آمریکا به ونزوئلا تجمع کردند. همچنین در سایر شهرهای آلمان از جمله هامبورگ اعتراضاتی برگزار شد.
روز گذشته همچنین هزاران معترض مقابل کنسولگری آمریکا در آمستردام و مقابل سفارت واشنگتن در بروکسل علیه عملیات نظامی واشنگتن در ونزوئلا تظاهرات کردند و شعار «یانکی برو خانه» و «نفت ونزوئلا متعلق به ونزوئلا است» سر دادند.
طی ۲ روز گذشته همچنین اعتراضات دیگری در ایتالیا، یونان، فرانسه و اسپانیا علیه تجاوز نظامی آمریکا و ربایش مادورو برگزار شده است.
با وجود تجاوز نظامی و ربایش مادورو، ترامپ درباره آینده ونزوئلا نمیداند چه کند
سردرگم پس از تجاوز!
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها