دكتر حسين افتخاري
صحنه كنوني عراق نوعی کشمکش و اصرار برای ایجاد مزیت برای ایاد علاوی و همچنین تثبیت اوضاع اوست. علت این امر هم این است که با شکل‌گیری ائتلاف و اتحاد 2 ائتلاف وطنی و دولت قانون، تقریبا وضع ساختار سیاسی به جهت هویتی روشن می‌شود. تمایل کردها به این اتحاد تقریبا تکلیف موازنه قدرت را در عراق مشخص می‌کند. از این جهت جریان العراقیه با ترکیب نامتجانسی که دارد تلاش می‌کند وزن خودش را به هر نحوی ارتقا بدهد تا از گردونه قدرت کنار گذاشته نشده و منزوی نشود. درباره انفجارهایی که اتفاق افتاد مساله قابل توجهی وجود دارد و آن هم اینکه مقامات آمریکایی پس از این انفجارهای وسیع اعلام کردند که این حملات از آن جهت انجام شده است که طرفداران جدیدی برای القاعده پیدا کرده و به آنها انگیزه بدهند که به این گروه بپیوندند.
جالب اینکه پس از چند روز که بیشتر مسؤولان و سران القاعده دستگیر و کشته شدند و تقریبا تشکیلات القاعده ضربات بسیار جدی دریافت کرده و به پایان پرونده خود نزدیک می‌شود، فرد جدیدی که نام خود را ناصرالدین گذاشته است به‌عنوان وزیر جنگ القاعده خود را معرفی می‌کند. جالب اینجاست که این فرد مستقیما به شیعیان حمله کرده و آنها را نجس می‌داند و ثانیا اینکه دستگاه‌های امنیتی و نظامی دولت عراق را هدف‌های گروه خود اعلام می‌کند و اصلا هیچ اشاره‌ای به حضور آمریکایی‌ها، حمله به پایگاه‌های آمریکایی و اینکه باید با اشغالگر مبارزه کرد، نکرد. کاملا مشخص است که این موج جدیدی که آمریکایی‌ها در حال فراهم آوردن زمینه‌ها برای رساندن پیام و اجرای آن هستند، یک برنامه‌ریزی جدید برای اجرای ناامنی‌های جدید در عراق است. به این نکته باید توجه کرد، انفجارهایی که در این مدت اخیر در عراق و پس از انتخابات انجام گرفت عمدتا اقداماتی نظامی با ماهیت بعثی است، ماشین‌هاي انفجاری و بمبگذاری زمینه‌هایی است که گروه‌های بعثی در آنها تخصص دارند اما هنگامی که بحث القاعده مطرح می‌شود، در واقع جریان جدیدی است که وارد عراق شده و در آنجا فعالیت کند. همچنین اين گروه در صدد است تا اقدامات تروریستی انتحاری را به اجرا بگذارد و با توجه به رویکردی که اعلام می‌کند هیچ ضدیتی با آمریکایی‌ها و اشغالگران آمریکایی عراق ندارد، به اين معنی است که آمریکایی‌ها از فرآیند سیاسی ناامید شده‌اند یا فکر می‌کنند که اهرم‌های کافی را در اختیار ندارند که بتوانند در امور عراق اثرگذاری کنند به نحوی که حتی سفر بایدن به عراق لغو می‌شود و تنها راهی که می‌توانند از طریق آن فشارهای خود را منتج به نتیجه کنند این است که بتوانند فضای طايفه‌ای و فشار روی حکومتی که ائتلاف‌های شیعی و کردی باید آن را تشکیل دهند، افزایش بدهند و این کار با ادبیاتی که از سوی رهبر جدید القاعده عراق (که خود را ناصرالدین یعنی یاری دهنده دین معرفی کرده است) و به دنبال هدف‌گذاری فتنه مذهبی در عراق است، دنبال مي‌شود. به همین جهت پیش‌بینی می‌شود که طی هفته‌ها و ماه‌های آینده آمریکایی‌ها از این ابزار دست‌ساز خودشان (یعنی جریان القاعده‌ای که مرتبط با آمریکاست) به نحو چشمگیری استفاده کنند و به دنبال این هستند که در مناطق شیعی انفجارهایی را ترتیب دهند تا به این واسطه فضای مذهبی شیعه و سنی را یکبار دیگر در عراق تحریک کنند. اگرچه زمینه‌های این مساله در عراق به حداقل کاهش پیدا کرده و جریانات مختلف در حال رسیدن به یک تعادل هستند اما آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند تا با تحریک فضای فتنه مذهبی و ضد شیعی، پتانسیل سنی که در حال نزدیک شدن به شیعیان و حتی ایران است را یکبار دیگر به سمتی که مطلوب آنهاست، بکشانند. آنها در تلاش هستند تا سني‌ها را در مقابل شیعیان قرار دهند و اجازه ندهند که با این پتانسیل، عراق به یک وحدت ملی دست یابد یا به همگرایی با ایران برسد. از سوی دیگر و در کنار این مسائل باید به نکته دیگری هم اشاره کرد و آن اینکه ارتش آمریکا در طرح عقب‌نشینی از عراق هم یکسری تعدیل‌هایی را انجام دهد؛ یعنی بسته به شرایطی که پیش می‌رود موضوع عقب‌نشینی نیروهای خودشان را هم تغییر خواهند داد که این امر منوط به ترکیب ائتلاف حکومتی و اقداماتی است که ممکن است در عراق شکل بگیرد و اگر هم شرایط مطلوب نباشد همان زمان‌بندی پیشین که پایان جولای است را به اجرا بگذارند. باید تا زمانی که بحث عقب‌نشینی آمریکایی‌ها مطرح است منتظر افزایش حملات تروریستی در مناطق شیعی و سنی‌نشین باشیم. العراقیه و علاوی دست به تلاش‌های بسیاری زدند. اول از همه سعی کردند از اتحادیه عرب و سازمان ملل استفاده کنند و با بین‌المللی کردن موضوع انتخابات و به چالش کشیدن نتایج آن، وزن خود را ارتقا داده و موقعیت خود را تثبیت کنند. اتحادیه عرب با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که مسائل داخلی عراق هیچ ارتباطی با اتحادیه ندارد. چیزی که پس از ائتلاف 2 گروه شیعی اتفاق افتاد این بود که آمریکایی‌ها به‌عنوان یکی از ابزار فشار خیلی صریح‌تر وارد میدان شدند. جوزف بایدن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا سعي داشت با سفر به عراق به نحوی در این قضیه دخالت و وضعیت جريان العراقيه و علاوي را تا حدی تثبیت کند. یک ابزار فشار دیگر برای تاثیرگذاری بر فرآیند تشکیل قطب‌های قدرت در عراق اهرم امنیتی بوده که به شکل طبیعی از قبل قابل انتظار و پیش‌بینی بود که از آن استفاده شود. در واقع نحوه گفتمانی که علاوی در این مدت استفاده می‌کرد و از سوی دیگر سران العراقیه نیز اظهار می‌شد، تأكيد آشکار بر این موضوع داشت که از اهرم ناامنی، کشتار و تروریسم برای اثرگذاری بر نوع تصمیم‌گیری‌ها استفاده خواهد شد. حملات و حوادثی نیز که تاکنون اتفاق افتاده است و در نقاط مختلف سعی کردند با اقدامات تروریستی فضای خود را به دولت تحمیل کنند، می‌توان گفت که تنها اقدامی ناامیدانه بود. اتحاد 2 ائتلاف شیعی و تمایل کردها به این اتحاد تعارضي با حضور علاوی و العراقیه در ترکیب قدرت ندارد و آیت‌الله سیستانی هم به این مساله تاکید کرده و موضوع تسریع در تشکیل حکومت را مورد تاکید قرار داده است. به نظر می‌رسد که علاوی و العراقیه سعی می‌کنند با به‌کارگیری فشار سیاسی و مداخله آمریکا در داخل عراق و به‌کارگیری ابزار تروریستی، امتیاز خود را حتی‌الامکان بالا بکشند یا به نحوی از واگرایی در درون ائتلاف خودشان جلوگیری کنند. در واقع سفر نمایندگان و هیات العراقیه که به تهران آمدند نشان داد که بخش‌های داخلی العراقیه خیلی راحت ممکن است برای منافع خودشان نسبت به ترکیب العراقیه دچار واگرایی شوند. با وضعیت موجود جناح سنی تنها می‌تواند به ریاست مجلس فکر کند که شرایط در گذشته نیز در عراق به همین صورت بود. این بدان معناست که العراقیه باید با یک هویت سنی خودش را معرفی کند. هویت سنی همان جریانات گذشته و همان چهره‌ها و شخصیت‌های قبلی هستند که باید از طرف مجموعه ائتلاف کردی و شیعی فرد مناسبی برای ریاست مجلس مورد توافق قرار بگیرد و اینگونه نیست که آنها بتوانند گزینه‌های خود را به ائتلاف کردی و شیعی تحمیل کنند.