گروه بینالملل: اختلافات و تنشهای سیاسیای که طی یک سال گذشته در روابط 2 سوی آتلانتیک شدت گرفته، از روز گذشته تاثیرات خود را بر بازارهای اقتصادی و افول شاخصهای بازار بورس پایتختهای اروپایی نشان داد. تحولات اخیر یادآور این نکته است که حتی اقتصاد آمریکا هم از بلاتکلیفی در غرب مصون نیست. «اد یاردنی» رئیس موسسه تحقیقاتی یاردنی پیشبینیکرده روند فعلی ممکن است کلیت اقتصاد غرب را به چالش بکشد و هم اروپا و هم آمریکا با یک سقوط اقتصادی ناشی از اختلافات دامنهدار 2 طرف روبهرو شوند.
اختلاف اروپا و آمریکا که بر سر ادعای واشنگتن برای تصرف گرینلند تشدید شده، طی روزهای گذشته بیشتر هم شده است، تا آنجا که روز سهشنبه ترامپ با انتشار عکسی که توسط هوش مصنوعی ساخته شده، در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شد گرینلند به آمریکا متعلق و بخشی از خاک این کشور است(!) در این تصویر ترامپ در کنار جیدی ونس، معاونش و مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملیاش در حال نصب پرچم آمریکا در جزیره گرینلند است.
این اختلافات همچنین باعث شکاف بیسابقه میان اعضای ناتو شده است. طبق گزارش یک رسانه انگلیسی برنامه ترامپ برای تصرف جزیره «گرینلند» به حدی شکافها را در داخل ائتلاف ناتو افزایش داده که مقامهای ناتو را به توقف و محدود کردن اشتراکگذاری اطلاعات با ایالات متحده واداشته است. این در حالی است که طبق گزارش رسانه انگلیسی «آی پیپر» منابع امنیتی ۲ سوی اقیانوس اطلس همچنین گفتهاند روابط امنیتی و اطلاعاتی آمریکا و انگلیس به پایینترین سطح خود از دهه ۱۹۵۰ میلادی رسیده و این وضعیت، امنیت اروپا را در معرض تهدید قرار داده است.
به نوشته «آی پیپر» آمریکا و انگلیس بیش از ۷۰ سال رابطه ویژهای داشتند که به عنوان سنگ بنای ائتلاف غربیها عمل کرده و مقامات اطلاعاتی و نظامی ۲ کشور در چارچوب این رابطه ویژه با هم برای مقابله با انواع تهدیدها اعم از جنگ مستقیم یا عملیاتهای پنهان همکاری کردهاند اما منابع مطلع گفتهاند اخیرا بلندپروازی ترامپ برای تملک گرینلند بر مبنای توجیهات امنیت ملی، در حال از بین بردن اعتماد و فروپاشی توافقهای دیرینه بین واشنگتن و متحدان اروپاییاش است.
یک مقام ارشد اروپایی ناتو به روزنامه «آی پیپر» گفت: «این مناقشه در حال ایجاد تنش و بیاعتمادی بین مقامهای اروپا و آمریکا در ائتلاف ناتو است. برخی همکاران آمریکایی نزد من آمده و عذرخواهی کردهاند؛ یکی از آنها از طرف کشور خودش عذرخواهی کرد».
این منبع که نامش فاش نشده است، گفت: «کسانی که در داخل ناتو کار میکنند دیگر به صورت علنی درباره اطلاعاتشان صحبت نمیکنند، زیرا نگرانند اطلاعات به دست ترامپ برسد و او از این اطلاعات برای پیشبرد هرگونه تلاشش جهت تصرف گرینلند با زور استفاده کند». وی افزود: «تا قبل از این با هم نوشیدنی میخوردیم اما حالا واقعا عجیب است. من در عراق و افغانستان دوشادوش آمریکاییها جنگیدهام. این مناقشه چنان وضعیت مخربی به بار آورده که قبلا هرگز تصورش را هم نمیکردم. چنین وضعیتی بشدت غیرواقعی و شگفتآور به نظر میرسد».
این منبع همچنین اضافه کرد برخی کارکنان ناتو احساس میکنند آمریکایی که «زمانی همه ما به آن احترام میگذاشتیم و قدردانش بودیم اکنون از پشت به ما خنجر زده است»؛ خنجری که شاید اروپا دیر متوجه آن شده اما این روزها درد زیاد آن را در بدن خود تحمل میکند!
ترامپ روز سهشنبه بار دیگر تاکید کرد کنترل گرینلند از سوی آمریکا برای امنیت ملی ما ضروری است و دیگر راه برگشتی وجود ندارد! با این ادعای ترامپ به نظر میرسد اروپا و آمریکا اکنون به طور تمامعیار در مقابل هم قرار گرفتهاند و این تقابل به شکل معناداری غرب را با شکاف داخلی روبهرو کرده است.
* کنایه ترامپ به رهبران اروپا
با اعلام مخالفت بسیاری از رهبران اروپا در برابر قصد ترامپ برای تصرف گرینلند، رئیسجمهور آمریکا نیز به کنایه زدن به اروپاییها ادامه میدهد. او روز سهشنبه در گفتوگو با انبیسی خطاب به اروپاییها گفت: «اروپا باید روی جنگ بین روسیه و اوکراین تمرکز کند، زیرا صادقانه بگویم میبینید که این جنگ آنها را به کجا رسانده است. این چیزی است که اروپا باید روی آن تمرکز کند، نه گرینلند».
رئیسجمهور آمریکا در این مصاحبه نگفت آیا برای تصرف گرینلند از زور استفاده خواهد کرد یا خیر. به نوشته انبیسینیوز، وی درباره اینکه تا چه حد برای تصرف این منطقه نیمهخودمختار دانمارک پیش خواهد رفت، محتاط بود و در این مصاحبه تلفنی در پاسخ به این سوال که آیا برای تصرف گرینلند از زور استفاده خواهد کرد؟ گفت: «نظری ندارم».
* خط قرمز دانمارک
آمریکا و دانمارک هر ۲ عضو پیمان نظامی ناتو هستند؛ پیمانی که با 32 عضو، هدفش دفع تهدیدات علیه غرب و آمریکاست اما اکنون ۲ عضو این پیمان یعنی واشنگتن و کپنهاگ روبهروی هم قرار گرفتهاند؛ تقابلی که به تعبیر کارشناسان، پیمان ناتو را به مرز فروپاشی کشانده است.
روز گذشته نیز «لارس لوکه راسموسن» وزیر خارجه دانمارک در جریان سفر به لندن در جمع خبرنگاران در پاسخ به سوالی درباره تهدیدهای مکرر رئیسجمهور آمریکا درباره تصاحب گرینلند گفت: «به شفافیت کریستال گفتهایم تصاحب گرینلند یا الحاق آن به آمریکا خط قرمز ماست». راسموسن گفت: «ما نمیتوانیم هر روز صبح با تهدید جدیدی از سوی آمریکا از خواب بیدار شویم. من هیچ قصدی برای افزایش تنشها درباره این موضوع ندارم. ما تاکید داریم گرینلند بخشی از دانمارک است و باید بخشی از دانمارک بماند».
طی ۲ هفته گذشته نیز در چندین نوبت هزاران نفر از مردم دانمارک در شهر کپنهاگ علیه ادعاها و تهدیدهای دونالد ترامپ برای تصرف گرینلند در میدان اصلی شهر تجمع کردند. مردم معترض با در دست داشتن شعارهای ضدآمریکایی از مقامات این کشور خواستند «دست از سر گرینلند بردارند». با این حال به نظر میرسد گوش ترامپ به مخالفتها درباره تصرف گرینلند بدهکار نیست و آمریکا اصرار دارد با وجود مخالفتها به تهدیدات خود علیه دانمارک ادامه دهد. جزیره گرینلند به عنوان بزرگترین جزیره دنیا، 90 درصد قلمرو دانمارک را تشکیل میدهد و در صورت تصرف این جزیره از سوی آمریکا، پادشاهی دانمارک 90 درصد قلمرو خود را از دست خواهد داد.
همزمان با تشدید تنشها در بحبوحه تهدیدهای دونالد ترامپ، دانمارک هم نیروهای نظامی بیشتری به گرینلند اعزام کرد. به گزارش خبرگزاری دولتی DR و دیگر رسانههای دانمارکی، «پیتر بویسن» فرمانده ارتش سلطنتی دانمارک و «گروه قابل توجهی» از سربازان ارتش، عصر دوشنبه در کانگرلوسواک در غرب گرینلند مستقر شدند.
* انگلیس کوتاه آمد!
پس از آنکه رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد تا اول فوریه (۱۲ بهمن) تعرفههای ۱۰ درصدی بر انگلیس، دانمارک، نروژ، سوئد، فرانسه، آلمان، هلند و فنلاند به دلیل مخالفتشان با تصرف گرینلند اعمال خواهد کرد و این تعرفهها تا اول ژوئن (۱۱ خرداد ۱۴۰۵) به ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت، روز سهشنبه «کییر استارمر»، نخستوزیر انگلیس در یک نشست خبری در دفتر نخستوزیری، تعرفههای تلافیجویانه علیه آمریکا را منتفی دانست و گفت: جنگ تجاری به نفع هیچکس نیست و وظیفه من همیشه این است که در راستای منافع ملی انگلیس عمل کنم.
* تعرفههای ترامپ، سم خالص برای آلمان
گزارشها نشان میدهد اقتصاد آلمان همزمان با تهدیدات تعرفهای ترامپ ضربه اساسی خواهد دید. روزنامه دیلیمیل در این ارتباط نوشت دولت آلمان و کسب و کارهای وابسته به صادرات، پس از تهدیدهای آخر هفته ترامپ مبنی بر وضع تعرفه به دلیل خشم ژئوپلیتیک و نه بحثهای اقتصادی، غافلگیر شدند.
«کارستن برزسکی» اقتصاددان موسسه مشاورهای آیانجی (ING) در این زمینه استدلال کرد: «تعرفههای جدید برای آلمان سم خالص خواهد بود». وی در عین حال اضافه کرد این فقدان قطعیتها (ناشی از تصمیمات ترامپ)، خطری واضح برای بهبود وضعیت شکننده اقتصاد آلمان است.
بر اساس این گزارش، آلمان مدتهاست با قیمت بالای انرژی، کاهش تقاضا در چین و رقابت شدید با غولهای آسیایی دست و پنجه نرم میکند و پارسال نیز با شوک تعرفههای ایالات متحده روبهرو شد و در نهایت پس از ۲ سال رکود اقتصادی، سال ۲۰۲۵ میلادی تنها به رشد اقتصادی 0.2 درصد دست یافت اما حالا تهدیدهای تعرفهای ترامپ سبب کاهش سهام و افزایش داراییهای امن مانند طلا شده، بر شرکتهای آلمانی لرزه انداخته و سبب سردرگمی و خشم توأمان شده است.
* تهدید فرانسه با تعرفه ۲۰۰ درصدی
فرانسه نیز از تهدیدات اخیر ترامپ در امان نبوده است و روز گذشته ترامپ به خبرنگاران آمریکایی گفت: قصد دارم تعرفه ۲۰۰ درصدی بر برخی محصولات فرانسوی اعمال کنم. روزنامه فرانسوی فیگارو با اشاره به ضربه دیگری که واشنگتن قرار است به اروپا و فرانسه وارد کند، اعلام کرد اروپاییان نمیتوانند در برابر تصمیم ترامپ به تصرف گرینلند مقاومت کنند و ناچارند در برابر تهدیدات ترامپ کوتاه بیایند.
«جک پاروک» کارشناس سیاسی نیز در رادیو دویچهوله آلمان به گزینههای اروپا در برابر تهدیدات ترامپ اشاره کرد: احتمال استفاده از سیاست «بازوکای تجاری» (برنامه بازوکای تجاری که با نام ابزار ضداجبار شناخته میشود، سازوکاری قدرتمند است که سال ۲۰۲۳ در اتحادیه اروپایی تصویب شد و به اتحادیه اجازه میدهد در برابر باجگیری اقتصادی کشورها اقدامات تلافیجویانه اتخاذ کند) وجود دارد. این اقدام شامل محدود کردن مجوزهای تجاری و مسدود کردن دسترسی به بازارهاست. همچنین استفاده از اجرای تعرفههای تلافیجویانه یا تعلیق توافق تجاری اتحادیه اروپایی و آمریکا که هنوز به مرحله اجرا نرسیده، دیگر گزینههای اروپا در برابر آمریکای ترامپ عنوان شده است.
* اروپا پشت دانمارک را خالی میکند؟
ارزیابیها حاکی از آن است شاید اتحادیه اروپایی اراده کافی برای مقابله با تهدیدات ترامپ و دفاع تمامعیار از تمامیت ارضی دانمارک ندارد. سران کشورها و دولتهای اتحادیه قرار است روز پنجشنبه در یک اجلاس، راهها و گزینههای پاسخ به تهدیدات ترامپ را بررسی کنند اما برخی مقامهای آگاه که با یورونیوز صحبت کردهاند، گفتهاند اتحادیه اروپایی «راهحل دیپلماتیک» را در اولویت قرار داده و به دنبال تلافیجویی با ترامپ نیست. طبق اظهارات این منابع، کشورهای عضو اتحادیه قصد دارند گفتوگوهای دیپلماتیک با آمریکا را در اولویت قرار دهند و در این برهه زمانی از اقدامات تلافیجویانه پرهیز خواهند کرد.
این در حالی است که هفته گذشته «مته فردریکسن» نخستوزیر دانمارک خواستار مقاومت اروپا در برابر آمریکا شده و گفته بود «اروپا تسلیم باجگیری نخواهد شد» اما «فردریش مرتس» صدراعظم آلمان گفته است: «ما خواهان مناقشه تجاری با ایالات متحده نیستیم».
بنابراین تا اینجای کار به نظر میرسد اروپا تمایلی به تقابل جدی با آمریکا ندارد و چه بسا دانمارک این روزها خود را در اروپا تنهاتر از همیشه میبیند.
رسوایی جدید رئیسجمهور فرانسه
استعمار کثیف علیه ایران
به نظر میرسد رئیسجمهور فرانسه هنوز در فضای فکری دوران استعمار به سر میبرد. افشای پیام جدید «امانوئل مکرون» رئیسجمهور فرانسه به ترامپ همزمان با تنشها بر سر گرینلند نشان داد مکرون در پشت پرده به دنبال به آشوب کشاندن دیگر مناطق جهان در همکاری با همتای آمریکایی خود است.
بر اساس گزارشها، رئیسجمهور فرانسه طی پیامی خصوصی به دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود نوشته: ۲ کشور میتوانند کارهای بزرگی در ایران انجام دهند. این پیام زمانی لو رفت که متن آن توسط ترامپ در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشته شد. مکرون خطاب به همتای آمریکایی خود نوشت: درباره سوریه کاملا نظر مشابهی داریم. میتوانیم کارهای بزرگی در ایران انجام دهیم اما متوجه اقداماتت درباره گرینلند نیستم.
وی همچنین در این پیام خصوصی پیشنهاد برگزاری نشست گروه ۷ در ۲۲ ژانویه در فرانسه، پس از اجلاس داووس سوییس را به ترامپ داده و افزوده میتواند اوکراینیها، دانمارکیها، سوریها و روسها را نیز به این نشست دعوت کند. مکرون همچنین ترامپ را در همان روز و پیش از بازگشتش به آمریکا به صرف شام مشترک در پاریس دعوت کرده است؛ دعوتی که شاید با هدف توطئهریزی برای دیگر مناطق جهان انجام شده است.
در واقع پیام مکرون حامی این درخواست از ترامپ است که به اروپا و گرینلند کاری نداشته باش و به جای آن در غرب آسیا بویژه ایران دست به برنامههایی مشترک بزنیم؛ برنامههایی که احتمالا با هدف به آشوب کشانده شدن غرب آسیا و آرام نگه داشتن اروپا پیشنهاد شده است. گویی فرانسویها حاضرند برای در امان ماندن اروپا از تنش با آمریکا دست به هر آشوبی در دیگر مناطق دنیا بزنند؛ این همان چیزی است که مکرون به ترامپ پیشنهاد داده است.
پیام مکرون نشان داد اروپاییها هم هر کدام یک ترامپ درون دارند
استعمار غرب توسط غرب
ثمانه اکوان: تأسیس سازمان ملل بعد از جنگ دوم جهانی و تلاش قدرتهای بزرگ برای ایجاد صلح جهانی، روح تازهای در مردم جهان دمیده بود. بسیاری بر این عقیده بودند دوران جنگهای جهانی و غارتهای استعماری گذشته است. هر روز کشور تازهای در سازمان ملل اعلام وجود میکرد و از زیر یوغ استعمار قدرتهای بزرگ مانند فرانسه و انگلستان بیرون میآمد. با این حال این روزنه امید بزودی بسته شد و ایالات متحده که خود باعث و بانی شکلگیری سازمان ملل بود، تلاشهایش برای شکل دادن به استعمار نوین را آغاز کرد. رقابت ابرقدرتها بر سر منابع و معادن کشورهای به اصطلاح جهان سوم یا جنوب جهانی، تازه با آغاز جنگ سرد جان تازهای گرفته بود و بعد از فروپاشی شوروی نیز آمریکا بشدت فرصت را فراهم دید تا رکورد تازهای را برای یکهتازی خود در استعمار و گسترش امپریالیسم رقم بزند.
در دوران استعمار نوین، کشورهای مستقل و تا حدی قدرتمند مانند عراق نیز از نظرها پنهان نمیماندند و آمریکا به بهانه گسترش دموکراسی در جهان، موفق به دستیابی به منابع عظیم نفتی عراق شد. در طول یک دهه گذشته، ایالات متحده و اروپا آبروداری میکردند و با صراحت از مساله استعمار سخنی نمیگفتند و تلاشها برای غارت ثروت ملتها را با نامهای دیگری میخواندند تا تاریخچه استعماری خود را از نظرها پنهان کنند با این حال ترامپ نشان داد چندان به این آبروداری اعتقاد ندارد و میخواهد دوباره به عصر استعمار کلاسیک بازگردد.
در مورد اخلاق و رفتار شخصی ترامپ و نوع نگاهش به ملتها و کشورهای مستقل جهان، تحلیلهای زیادی گفته و نوشته شده است و شاید نباید چندان از او انتظار داشت برای غرب حفظ آبرو کند اما پیام اخیر رئیسجمهور فرانسه به او درباره گرینلند نشان داد این نوع طرز تفکر اتفاقاً تنها منحصر به ترامپ نیست و اگر قرار باشد رهبران اروپا هر کدام حرف دلشان را بزنند، همچنان خواستار استعمار و غارت کشورهای دیگر برای بقای خود و حفظ منافع اقتصادی و امنیتیشان هستند.
ترامپ روز گذشته پیام شخصیای را که امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه درباره گرینلند برای او فرستاده بود، در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد. مکرون در این پیام به ترامپ گفته است اصلاً نمیفهمد او درباره گرینلند دارد چکار میکند! با این حال در پیام خود به همراهی کشورش با آمریکا درباره مسائل مربوط به ایران و سوریه نیز اشاره کرده و نوشته است: «ما درباره سوریه کاملاً با هم هماهنگ هستیم. درباره ایران هم میتوانیم کارهای بزرگی انجام دهیم».
این پیام ۲ مساله را به وضوح به نمایش میگذارد و به نظر میرسد ترامپ نیز برای به نمایش درآمدن این پیام ملاحظه خاصی نداشته و از این مساله خوشحال است. نخستین نکته تعجب مکرون از دستدرازی ترامپ به اروپا برای تصاحب سرزمینهای جدید است. او در این پیام به وضوح میگوید نمیداند ترامپ چه کار میکند و به نظر میرسد متعجب شده است که چرا ترامپ سراغ اروپا رفته؛ آن هم در شرایطی که استعمار اصولاً از طرف غرب بر شرق یا کشورهای جنوب جهانی اعمال میشده است نه غرب بر غرب!
دومین نکته اما تلاش او برای جایگزین کردن ۲ کشور به جای گرینلند در برنامه ترامپ برای غارت و چپاول منابع طبیعی آنهاست. او میخواهد به جای گرینلند، ایران و سوریه را تقدیم ترامپ کند و میخواهد بگوید اگر به گرینلند تعرضی نشود، اروپا آماده همکاری با آمریکا در مساله ایران و سوریه است که میتوان آن را با قاطعیت به معنای همکاری اروپا با آمریکا برای تصاحب منابع طبیعی ۲ کشور دانست.
نگاهی به تاریخ رفتار کشورهای اروپا با ایران در ماجرای برنامه هستهای کشورمان یا جنگ 12 روزه رژیم صهیونیستی با ایران یا همین آشوبهای اخیر، نشان میدهد اروپا در تمام این مدت همکاری کاملی با خواستههای غیرقانونی و جاهطلبانه و استکباری ترامپ داشته است. فرانسه درباره کشورهای دیگر نیز نشان داده همچنان خود را یک قدرت استعماری در قبال تحولات الجزایر، کشورهای آفریقایی و سوریه و ایران میداند. حالا هم تلاش دارد با تقدیم ۲ کشور آسیایی به ترامپ و قول و تضمین همکاری صددرصد با ترامپ درباره این ۲ کشور، او را متقاعد کند یک غربی چنین کارهایی را با کشورهای غربی و اروپایی نمیکند.
شاید مرور صحبتهای چندی قبل جوزپ بورل، مسؤول سابق سیاست خارجی اتحادیه اروپایی ابعاد پیامهای مکرون را بخوبی روشن کند. او چندی پیش بیان کرد اروپا باغ است و الباقی کشورهای دنیا مانند جنگل هستند و جنگلیهای وحشی به باغهای زیبا حمله میکنند! تعجب مکرون و باقی رهبران اروپا این است که این تعبیر عموماً برای مسلمانان و کشورهای شرق به کار برده میشد و حالا ترامپ در حال حمله به آن باغ است! شاید هیچکس مانند ترامپ نمیتوانست خوی غربی را چنین در معرض نمایش بگذارد: شاید اروپا باغ باشد اما این باغ با خوی وحشیگری و غارت و چپاول ثروت مردمان کهن و باتمدن ایجاد شده است؛ در واقع وحشیها نه در شرق - آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی - بلکه در باغوحش اروپا و ایالات متحده هستند.