بشري صفا
در حالی که با راه‌اندازی خطوط مترو بدون شک مسافران زمان کمتری را در مسیر می‌گذرانند اما بارها شاهد آن بوده‌ایم که شهروندان با شتاب‌زدگی و عجله خاصی در ورودی‌های مترو در حرکتند تا شاید چند لحظه زودتر به مقصد برسند. در دنیایی که تکنولوژی‌های ارتباطات و اطلاعات جهان را به یک دهکده شبیه کرده کمتر کسی به خود فرصت کافی برای خواندن یک مقاله می‌دهد به‌طوری که اغلب ما به خواندن چند سطر از هر مقاله‌ای اکتفا می‌کنیم تا هرچه زودتر به کار دیگری برسیم. بسیارى از ما زندگى خود را در پی زمان اضافی می‌گذرانیم اما تنها هنگامى به آن می‌رسیم که بر اثر سکته قلبى یا در یک تصادف رانندگى سلامتی خود را از دست می‌دهیم. در واقع شتاب‌زدگی و عقب ماندن از زمان، احساسی است که به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی ساکنان کلانشهرها تبدیل شده است. به نظر می‌رسد انسان مدرن باید به مدد پیشرفت‌های تکنولوژیک اوقات فراغت بیشتری داشته باشد اما گویی مشغله‌های روزمره او فزونی یافته‌اند به طوری که به نظر می‌رسد ابزار مدرن به جای کمک به آرامش انسان او را مقهور سرعت خود کرده و انسان در این زمانه بَرده زمان شده است. با این مقدمه بد نیست بدانیم اعضای یک جنبش اروپایی علیه بیماری ناشناخته گذشت زمان و شتاب‌زدگی قیام کرده‌اند. این جنبش که برای تغییر فرهنگ جامعه به سمت زندگی آرام شکل گرفته و «جنبش آهسته» نام دارد، نخستین‌بار در ایتالیا شکل گرفت. جنبش آهسته که بخش‌های مختلفی از جمله«غذای آهسته»، «خرید کردن آهسته»، «طراحی‌های آهسته»،«سفر کردن آهسته» و حتی«رسانه آهسته» را شامل می‌شود، معتقد است: «همه چیز تغییر می‌کند و سرعت تغییرات افزایش یافته است. اگر شما هم بخواهید با این تغییرات همراه شوید باید روز به روز سرعت بیشتری به زندگی خودتان بدهید. این همان پیامی است که روزانه و به‌صورت ناخودآگاه دریافت می‌کنید. اما چه خوب است کسی به شما یادآوری کند نیازهای اساسی بشر هرگز تغییر نمی‌کند. نیاز به دیده شدن و مورد تحسین قرار گرفتن، نیاز به مراقبت و احترام و سرانجام کمی عشق، اینها نیازهای اساسی شما هستند و در خلال شتاب‌زدگی تأمین نمی‌شوند. بنابراین ناچارید در مقابل سرعت روزافزون زندگی مقاومت کنید». این جنبش اساساً حس شتاب و دیوانگی به وجود آمده در اثر نهضت جهانى شدن را زیر سوال می‌برد؛ نهضتى که کمیت را جایگزین کیفیت در همه شؤون زندگى ما کرده است. البته این گرایش به عدم شتاب، به معنى کمتر کار کردن یا بهره‌ورى کمتر نیست بلکه به معنى انجام کارها با کیفیت، بهره‌ورى و کمال بیشتر، با توجه بیشتر به جزئیات و با استرس کمتر است. پیروان این جنبش معتقدند ما نیاز داریم که هر لحظه را زندگى کنیم و از آن لذت ببریم اما بسیارى از ما آنقدر نگران و مضطرب آینده خود هستیم که زندگى در حال حاضر، یعنى تنها زمانى که واقعاً وجود دارد را قربانی آینده نامعلوم و تعریف نشده می‌کنیم.
در حالی که با راه‌اندازی خطوط مترو بدون شک مسافران زمان کمتری را در مسیر می‌گذرانند اما بارها شاهد آن بوده‌ایم که شهروندان با شتاب‌زدگی و عجله خاصی در ورودی‌های مترو در حرکتند تا شاید چند لحظه زودتر به مقصد برسند. در دنیایی که تکنولوژی‌های ارتباطات و اطلاعات جهان را به یک دهکده شبیه کرده کمتر کسی به خود فرصت کافی برای خواندن یک مقاله می‌دهد به‌طوری که اغلب ما به خواندن چند سطر از هر مقاله‌ای اکتفا می‌کنیم تا هرچه زودتر به کار دیگری برسیم. بسیارى از ما زندگى خود را در پی زمان اضافی می‌گذرانیم اما تنها هنگامى به آن می‌رسیم که بر اثر سکته قلبى یا در یک تصادف رانندگى سلامتی خود را از دست می‌دهیم. در واقع شتاب‌زدگی و عقب ماندن از زمان، احساسی است که به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی ساکنان کلانشهرها تبدیل شده است. به نظر می‌رسد انسان مدرن باید به مدد پیشرفت‌های تکنولوژیک اوقات فراغت بیشتری داشته باشد اما گویی مشغله‌های روزمره او فزونی یافته‌اند به طوری که به نظر می‌رسد ابزار مدرن به جای کمک به آرامش انسان او را مقهور سرعت خود کرده و انسان در این زمانه بَرده زمان شده است. با این مقدمه بد نیست بدانیم اعضای یک جنبش اروپایی علیه بیماری ناشناخته گذشت زمان و شتاب‌زدگی قیام کرده‌اند. این جنبش که برای تغییر فرهنگ جامعه به سمت زندگی آرام شکل گرفته و «جنبش آهسته» نام دارد، نخستین‌بار در ایتالیا شکل گرفت. جنبش آهسته که بخش‌های مختلفی از جمله«غذای آهسته»، «خرید کردن آهسته»، «طراحی‌های آهسته»،«سفر کردن آهسته» و حتی«رسانه آهسته» را شامل می‌شود، معتقد است: «همه چیز تغییر می‌کند و سرعت تغییرات افزایش یافته است. اگر شما هم بخواهید با این تغییرات همراه شوید باید روز به روز سرعت بیشتری به زندگی خودتان بدهید. این همان پیامی است که روزانه و به‌صورت ناخودآگاه دریافت می‌کنید. اما چه خوب است کسی به شما یادآوری کند نیازهای اساسی بشر هرگز تغییر نمی‌کند. نیاز به دیده شدن و مورد تحسین قرار گرفتن، نیاز به مراقبت و احترام و سرانجام کمی عشق، اینها نیازهای اساسی شما هستند و در خلال شتاب‌زدگی تأمین نمی‌شوند. بنابراین ناچارید در مقابل سرعت روزافزون زندگی مقاومت کنید». این جنبش اساساً حس شتاب و دیوانگی به وجود آمده در اثر نهضت جهانى شدن را زیر سوال می‌برد؛ نهضتى که کمیت را جایگزین کیفیت در همه شؤون زندگى ما کرده است. البته این گرایش به عدم شتاب، به معنى کمتر کار کردن یا بهره‌ورى کمتر نیست بلکه به معنى انجام کارها با کیفیت، بهره‌ورى و کمال بیشتر، با توجه بیشتر به جزئیات و با استرس کمتر است. پیروان این جنبش معتقدند ما نیاز داریم که هر لحظه را زندگى کنیم و از آن لذت ببریم اما بسیارى از ما آنقدر نگران و مضطرب آینده خود هستیم که زندگى در حال حاضر، یعنى تنها زمانى که واقعاً وجود دارد را قربانی آینده نامعلوم و تعریف نشده می‌کنیم.
مادری کردن آهسته
جنبش آهسته که بیش از هر کشوری در جهان توانسته در ژاپن و استرالیا توجه شهرنشینان را به خود جلب کند، مدعی است در 50 کشور جهان بیش از 83 هزار عضو دارد. یکی از شاخه‌های این جنبش «مادری کردن آهسته» نام دارد. در این گروه از والدین خواسته شده کمتر برای فرزندانشان برنامه‌ریزی کنند و اجازه دهند آنها از کودکی‌شان لذت بیشتری ببرند. جنبش مادری کردن آهسته معتقد است شیوه رفتاری پدر و مادرها در روزگار مدرن هلی‌کوپتری شده است. یعنی والدین برای کنترل اضطراب‌های خود ناشی از گذشت زمان برنامه‌های آموزشی فشرده‌ای حتی بعد از ساعات مدرسه و در دوران تعطیلات برای فرزندان خود ترتیب می‌دهند. این نظریه که نخستین‌بار توسط«کارل هونور»، روزنامه‌نگار کانادایی در کتابی تحت عنوان«کودکانمان را از فرهنگ فشرده والدین نجات دهیم» مطرح شد بخشی از تفکرات جنبش آهسته را نشان می‌دهد.