برنده اصلی

طناز مقدم: فوتبال مدرن، سال‌هاست فقط در زمین بازی نمی‌شود. مسابقه اصلی، بیرون از مستطیل سبز جریان دارد؛ جایی میان قراردادها، اسپانسرها، حق پخش و صندلی‌های استادیوم. تازه‌ترین گزارش مالی باشگاه‌های بزرگ اروپا، تصویری شفاف از این واقعیت ارائه می‌دهد: فوتبال امروز، بیش از هر زمان دیگر، صنعتی است که ستاره‌هایش در ترازنامه‌ها می‌درخشند. در این میان، رئال مادرید همچنان در قله ایستاده، بارسلونا با جهشی خیره‌کننده بازگشته و لیگ برتر انگلیس، مثل همیشه، با تعداد نمایندگانش خودنمایی می‌کند.
* مادرید؛ پادشاه بدون لرزش
رئال مادرید برای دومین سال پیاپی، جایگاه نخست جدول درآمدی فوتبال جهان را حفظ کرد. عدد نهایی، نزدیک به 1.2 میلیارد یورو، آنقدر بزرگ است که فاصله این باشگاه با بیشتر رقبا را به‌وضوح نشان می‌دهد. نکته جالب این است که رئال این صدرنشینی را در شرایطی تثبیت کرد که درآمد روز مسابقه‌اش کاهش داشت؛ افتی حدود ۶ درصد که در نگاه اول می‌توانست نگران‌کننده باشد.
اما راز ثبات رئال، جای دیگری بود. رشد قابل توجه درآمد تجاری، همه‌ چیز را جبران کرد. قراردادهای اسپانسری تازه، فروش گسترده محصولات رسمی و استفاده هوشمندانه از برند جهانی باشگاه، درآمد تجاری رئال را به عددی نزدیک به ۶۰۰ میلیون یورو رساند. این یعنی اگر رئال فقط از این بخش درآمد داشت، باز هم جزو ۱۰ باشگاه ثروتمند دنیا بود. مادریدی‌ها نشان دادند چگونه می‌توان حتی در زمان افت یک منبع درآمدی، با تکیه بر قدرت برند، همچنان در اوج ماند.
* بازگشت بارسا با آسانسور
اگر رئال نماد ثبات است، بارسلونا نماد بازگشت است. آبی‌واناری‌ها جهشی را تجربه کردند که کمتر کسی انتظارش را داشت. بارسا با درآمدی نزدیک به ۹۷۵ میلیون یورو، از رتبه ششم به جایگاه دوم رسید؛ حرکتی شبیه آسانسور که آنها را دوباره به جمع مدعیان اصلی بازگرداند. رشد ۲۷ درصدی درآمد سالانه، آن هم در فصلی که بازی‌های خانگی در نوکمپ برگزار نشد، اهمیت این دستاورد را دوچندان می‌کند.
راز این صعود، در تصمیمات ساختاری نهفته بود. پروژه بازسازی ورزشگاه و استفاده از سیستم مجوزهای دائمی صندلی‌ها، منبع درآمدی تازه و پایدار برای باشگاه ساخت. بارسلونا پس از سال‌های پرتنش مالی، حالا نشانه‌هایی از نظم اقتصادی را بروز داده؛ نظمی که اجازه داد بدون اتکا به حضور تماشاگر در ورزشگاه، تراز مالی به‌ طرز چشمگیری بهبود یابد. این بازگشت، بیش از آنکه صرفاً عدد باشد، پیام روشنی دارد: بارسا بلد است پول بسازد.
* لیگ برتر؛ لشکر ثروتمندان
از نظر تعداد، لیگ برتر انگلیس همچنان بی‌رقیب است. ۹ باشگاه از این لیگ در جمع ۲۰ تیم پردرآمد حضور دارند؛ آماری که ۴۵ درصد کل فهرست را شامل می‌شود. نام‌هایی آشنا مثل لیورپول، منچسترسیتی، آرسنال، منچستریونایتد، چلسی و تاتنهام، هسته اصلی این حضور را شکل می‌دهند. درآمد حق پخش داخلی و خارجی لیگ برتر، همچنان بزرگ‌ترین مزیت رقابتی این لیگ است.
با این حال، در میان این انبوه نمایندگان، همه چیز هم گل‌وبلبل نیست. منچستریونایتد، که سال گذشته به لطف قدرت تجاری‌اش در رده‌های بالا قرار داشت، این‌بار افت محسوسی را تجربه کرد. نتایج ضعیف ورزشی، تأثیر مستقیم خود را روی درآمد گذاشت و باعث شد یونایتد در مقایسه با دیگر اعضای «بیگ سیکس» عقب بماند. در ادامه جدول، حضور تیم‌هایی مثل استون ویلا، نیوکسل و وستهم نشان می‌دهد ثروت در انگلیس دیگر محدود به چند نام بزرگ نیست.
* تجارت؛ موتور بی‌وقفه فوتبال
نگاهی کلی به اعداد نشان می‌دهد ستون اصلی رشد فوتبال، درآمدهای تجاری است. بیش از 5.3 میلیارد یورو از کل درآمد ۲۰ باشگاه برتر، از همین بخش تأمین شده؛ رقمی معادل ۴۳ درصد کل درآمدها. باشگاه‌های بالای جدول، وابستگی بیشتری به این منبع دارند و برای ۱۰ تیم نخست، تقریباً نیمی از درآمد از مسیرهای تجاری می‌آید. در مقابل، تیم‌های پایین‌تر فهرست هنوز به حق پخش و درآمد روز مسابقه متکی‌اند.
درآمد روز مسابقه، سریع‌ترین رشد را ثبت کرده است؛ افزایشی ۱۶ درصدی که نشان می‌دهد تجربه هواداری دوباره به مرکز توجه برگشته.
استفاده چندمنظوره از ورزشگاه‌ها، رویدادهای غیرفوتبالی و مدل‌های نوین فروش بلیت، باعث شده استادیوم‌ها فقط در روز بازی پول‌ساز نباشند. حق پخش تلویزیونی هم با رشد ۱۰ درصدی، همچنان سهم بزرگی از کیک درآمد دارد؛ رشدی که به تورنمنت‌هایی مثل جام باشگاه‌های جهان و نسخه جدید لیگ قهرمانان اروپا گره خورده است.