دنیا خمامی:
برای خیلی از ما پیش آمده که در برههای، ذهنمان قفل شده و دیگر هیچ توانی برای خلاقیت نداریم؛ نه میتوانیم بنویسیم، نه میتوانیم بکشیم و نه میتوانیم بسازیم... «پرسه در مه» استیصال جوانی از دل همین برهه است. داستان فیلم درباره جوانی 30 ساله به نام امین (با بازی شهاب حسینی) است که در پی نوشتن قطعهای موسیقی است که آرمان زندگیاش محسوب میشود اما به دلیل مشکلات زندگی و روزمرگی به جایی میرسد که تعادل روحیاش را از دست میدهد و از نوشتن قطعه جدید عاجز میماند. این استیصال امین به لحن تکرار، میخورد به در بسته تکرار روزهای تکراری! همسر امین بازیگر تئاتر است و اتفاقا در کارش همزمان با پسرفت امین پیشرفت میکند. پرسه در مه قرار نیست جز عجز امین برای ابداع نکتهای دیگر را به ما یادآوری کند و این یادآوری با لحن روایت داستان که از زبان کاراکتر اصلی که به کما رفته همآمیزی عجیب و در عین حال دلنشینی دارد. گاهی فلشبک میخورد و گاهی خیلی هوشمندانه فرار به جلو میکند. اگر زمان اکران بر این تصور باشید که بروید بلیت بخرید و فیلمی ببینید که از جنس باقی فیلمهاست و قرار است یا در آن بخندید یا در آن گریه كنيد، سخت در اشتباهید! پرسه در مه از جنس فیلمهای خاص است. نشات گرفته از دنیای آرمانی بهرام توکلی که با فلسفهگرایی او عجین شده است. این فلسفهگرایی میطلبد که مخاطب با اثر درگیر شود. پس میتوان اینطور تصور کرد که هنگام دیدن این فیلم یک جدول متقاطع حل میکنید، اگر از خانههای افقی توانستید کشف کنید که چرا توکلی صدای مغز امین را که یک سوت ممتد است به عنوان افکت به کار برده است، طبیعتا میتوانید به طور عمودی دریابید چرا او با استاد سنتگرا و اقتباسگرش دچار مشکل است. اگر از خانههای عمودی توانستید بفهمید چرا او دیوارها را خط خطی میکند یا چرا انگشت اشارهاش را قطع میکند، مطمئنا به رمز جدول که دلیل افسردگی اوست خواهید رسید. برای دیدن پرسه در مه باید آستینها را بالا زد و همزمان با بازیگران و عوامل کار تا انتها پیش رفت چرا که بهرام توکلی به تماشاگر نیز نقش داده است. این فیلم در جشنواره در بخش مسابقه دیده نشد كه اين امر برای سینمایی که میخواهد از بند تجاری و گیشهای بودن رهایی یابد و به سمت سینمای فاخر رود اتفاق ناگواری است. توکلی پس از جشنواره در استعارهای زیبا فیلمش را تنها در 2 کلمه تفسیر میکند: «عوارض خلاقیت»... ادعای او که البته درست نیز هست، این است که او راه را برای قضاوت و داوری مخاطبان بازگذاشته، تماشاگر هیچ پیشفرضی ندارد و قرار نیست به هدف مشخصی برسد. پس، برای دیدن این فیلم آزاد باشید و با هر سکانس هرجور که دوست دارید روبهرو شوید که راه برای تاویل شما باز است. اما به گفته جواد نوروزبیگی، تهیهکننده این فیلم، اکران پرسه در مه به احتمال زیاد تا قبل از ماه رمضان صورت میگیرد و این فیلم بدون هیچ تغییری نسبت به نسخه اصلی روانه نمایش عمومی میشود. پرسه در مه در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر جایزه بهترین کارگردانی فیلمهای اول و دوم را از آن خود کرد و مورد توجه منتقدان قرار گرفت.
بهناز شیربانی:
اینکه«امین» آهنگسازی است که پس از ازدواج با «رویا» -بازیگر تئاتر- با مشکلات زیادی روبهرو میشود که زندگی آنها را تحتالشعاع قرار میدهد تا جایی که کارش را رها میکند و همسرش را از دست میدهد و دچار وضع نامتعادلی میشود، تنها کلیت داستانی است که بهرام توکلی برای دومین اثر بلند سینمایی خود «پرسه در مه» نگاشته است. بهرام توکلی را پیشتر با فیلم«پابرهنه در بهشت» به خاطر میآوریم و البته چند فیلم کوتاه داستانی دیگر که هرکدام از آنها به نوعی شیوه کارگردانی و بینش توکلی را به تصویر میکشد. اما شاید بعد از دیدن دومین اثر سینمایی توکلی میتوان گفت این کارگردان جوان تمام تلاشش را برای پس زدن الگوهای تکراری و نخنما شده سینما به كار ميبرد تا فیلمی درخور امروز سینمای ایران ارائه دهد. گرچه این دغدغهمندی توکلی در فیلم قبلی او «پابرهنه در بهشت» نیز به چشم میخورد اما «پرسه در مه» با تمام ویژگیهایش از جمله کارگردانی خوب، داستان غیرخطی و جذابش، موسیقی زیبا و مثالزدنی حامد ثابت و البته فیلمبرداری بینظیر حمید خضوعیابیانه را میتوان فیلم قابل قبول و شریفی نامید. ماجراهای داستان از دریچه ذهن آشفته یک آهنگساز سرچشمه میگیرد که قادر نیست اثرش را تکمیل کند و زجر میکشد. شاید همین جملات ساده بتواند گویای این مطلب باشد که بازی در نقش آدمی که به کما میرود و از این زاویه زندگی او روایت میشود کمی مشکل و پیچیده است اما شهاب حسینی بخوبی از پس ایفای این نقش برآمده است. به جرأت میتوان گفت «پرسه در مه» اثری متفاوت و ماندگار در کارنامه بازیگر موفق سینمای ایران شهاب حسینی است. شهاب حسینی در لحظاتی با فرم بازی و حرکات صورتش و ادای بینظیر دیالوگهایش بخوبی رفتارهای آدمی که با یک ذهن آشفته و پریشان روبهرو است را نشان میدهد. هر چند نبايد از نوع میزانسنها و تصویرهای لرزان و حرکت دوربین برای بهتر دیده شدن این بازی گذشت. لیلا حاتمی نیز که نقش همسر امین(شهاب حسینی) را در فیلم ایفا میکند. بدون اغراق بینظیر ظاهر شده است. او که مثل همیشه با معصومیت چهره و بیانش احساسات یک زن را بخوبی به تصویر ميكشد، در تقابل با شخصیت امین سکانسهای زیبایی را خلق کرده است.
عوامل فیلم
نویسنده و کارگردان:
بهرام توکلی
تهیهکننده:
جواد نوروزبیگی
مجری طرح:
جواد قلیزاده،
مدیر فیلمبرداری:
حمید خضوعیابیانه
طراح چهرهپردازی:
سعید ملکان
بازیگران:
لیلا حاتمی، شهاب حسینی، مسعود رایگان، احمد ساعتچیان و...
عکس:
علی تبریزی