جام جهانی در خطر

داریوش مجلل: بحث‌های سیاسی پیرامون میزبانی جام‌جهانی 2026 وارد فاز تازه‌ای شده و این‌بار از فوتبال آلمان، صدایی متفاوت به گوش می‌رسد؛ صدایی که خواهان بررسی جدی گزینه‌ای است که تا همین چند ماه پیش بیشتر شبیه یک خط قرمز نانوشته بود: بایکوت جام جهانی.
در پی مواضع و اظهارات جنجالی دونالد ترامپ درباره گرینلند، فضای سیاسی اروپا ملتهب‌تر شده و حالا برخی چهره‌های تاثیرگذار ورزشی نیز نسبت به پیامدهای این مسیر سیاسی واکنش نشان داده‌اند. جام جهانی‌ای که قرار است به میزبانی مشترک ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار شود، ناخواسته به بخشی از این مناقشه سیاسی تبدیل شده است.
در همین راستا، اوگه گوتلیش، نایب‌رئیس اتحادیه فوتبال آلمان و رئیس باشگاه سن‌پائولی، در گفت‌وگو با رسانه آلمانی «هامبورگر مورگن‌پست» صراحتاً اعلام کرد زمان آن رسیده موضوع تحریم جام‌جهانی ۲۰۲۶ به شکل جدی بررسی شود. او بدون آنکه حکم قطعی صادر کند، تاکید کرد نمی‌توان نسبت به تحولات سیاسی اخیر بی‌تفاوت ماند و فوتبال هم نمی‌تواند خود را کاملاً از این فضا جدا بداند.
گوتلیش البته موضع محتاطانه‌ای نسبت به بازیکنان اتخاذ کرد و گفت توصیه‌ای برای موضع‌گیری علنی به آنها ندارد. از نگاه او، این یک تصمیم شخصی است و هر بازیکن باید خودش درباره آن تصمیم بگیرد. با این حال، او خواستار آن شده که این بحث در سطح کلان و در چارچوب یوفا دنبال شود؛ نهادی که به‌زعم او در هفته‌ها و ماه‌های اخیر بیش از حد در برابر سیاست‌های آمریکا و رفتارهای ترامپ سکوت کرده است.
نایب‌رئیس اتحادیه فوتبال آلمان در عین حال به پیامدهای اقتصادی چنین تصمیمی هم اشاره و اذعان کرد بایکوت جام جهانی، خسارت‌های مالی سنگینی برای فدراسیون‌ها، باشگاه‌ها و حتی خود بازیکنان به همراه خواهد داشت. با این وجود، او این پرسش را بنیادی‌تر از محاسبات مالی می‌داند و می‌گوید: «مساله این است که می‌خواهیم در آینده چگونه کنار هم زندگی کنیم». از نگاه گوتلیش، فوتبال نباید صرفاً تابع منافع اقتصادی باشد و گاهی لازم است خطوط قرمز و تابوها دوباره تعریف شوند.
او همچنین تاکید کرد مقایسه شرایط فعلی با جام‌جهانی قطر یا بحث‌های مربوط به عربستان سعودی، مقایسه‌ای دقیق نیست. به گفته او، هرچند وضعیت حقوق بشر در این کشورها از دید غرب مورد انتقاد بوده اما دست‌کم تهدید یا اقدام آشکار سیاسی علیه اروپا در کار نبوده است؛ نکته‌ای که به باور گوتلیش، وضعیت کنونی را متفاوت‌تر و حساس‌تر می‌کند.
در حالی که هنوز هیچ تصمیم رسمی‌ای از سوی یوفا یا فدراسیون‌های بزرگ اروپا اتخاذ نشده، طرح علنی چنین موضوعی از سوی یک مقام ارشد فوتبال آلمان نشان می‌دهد جام‌جهانی ۲۰۲۶ ممکن است بیش از هر دوره دیگری، زیر سایه سیاست قرار گیرد. تورنمنتی که قرار است نخستین جام‌جهانی ۴۸ تیمی تاریخ باشد، حالا با پرسشی فراتر از فوتبال روبه‌رو است؛ پرسشی که پاسخ آن می‌تواند معادلات این رقابت بزرگ را به ‌طور جدی تحت‌ تأثیر قرار دهد.